ปัจจัยขับเคลื่อนความสำเร็จ: บทบาทสมรรถนะผู้นำและการจัดการกลุ่มของวิสาหกิจชุมชนภาคกลางตอนบน
คำสำคัญ:
ความสำเร็จ, วิสาหกิจชุมชนภาคกลางตอนบน, สมรรถนะผู้นำ, การจัดการกลุ่มบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ประเมินบทบาทและสมรรถนะของผู้นำวิสาหกิจชุมชนภาคกลางตอนบน 2) วิเคราะห์กระบวนการจัดการกลุ่มของวิสาหกิจชุมชนที่ประสบความสำเร็จ
3) วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างสมรรถนะผู้นำกับความสำเร็จของวิสาหกิจชุมชน และ 4) นำเสนอองค์ความรู้ใหม่ในการพัฒนาการบริหารจัดการวิสาหกิจชุมชนเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความยั่งยืนขององค์กร การวิจัยใช้ระเบียบวิธีแบบผสมผสาน โดยการวิจัยเชิงปริมาณศึกษาจากสมาชิกวิสาหกิจชุมชนภาคกลางตอนบน จำนวน 30,400 คน กำหนดกลุ่มตัวอย่าง 395 คน ด้วยการสุ่มแบบชั้นภูมิ จำแนกตามจังหวัด และการวิจัยเชิงคุณภาพผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 17 คน ได้รับการคัดเลือกด้วย วิธีการคัดเลือกแบบเจาะจง โดยพิจารณาจากผู้ที่มีความรู้ ประสบการณ์ และบทบาทเกี่ยวข้องกับ การบริหารและการดำเนินงานของวิสาหกิจชุมชน เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามและ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และสังเคราะห์ประเด็นหลัก ส่วนข้อมูลเชิงปริมาณวิเคราะห์ด้วยค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน และการวิเคราะห์ การถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน
ผลการวิจัยพบว่า สมรรถนะผู้นำโดยรวมอยู่ในระดับน้อย โดยเฉพาะสมรรถนะเชิงโอกาสที่ยังขาดความสามารถในการแสวงหาโอกาสทางเศรษฐกิจ การตลาด และการสร้างเครือข่าย ความร่วมมือ ขณะที่สมรรถนะเชิงความสัมพันธ์ยังมีข้อจำกัดด้านการสื่อสารและการสร้างการมีส่วนร่วม ส่วนสมรรถนะเชิงความคิดรวบยอดยังขาดการคิดเชิงระบบและการวางแผนระยะยาว ส่งผลให้ การกำหนดทิศทาง การพัฒนากลุ่มยังไม่มีประสิทธิภาพ ส่วนกระบวนการจัดการกลุ่มโดยรวมอยู่ในระดับน้อย (M = 2.36, SD = .78) และความสำเร็จของวิสาหกิจชุมชนอยู่ในระดับน้อยเช่นกัน (M = 2.24, SD = .74) อย่างไรก็ตาม การจัดการกลุ่มมีความสัมพันธ์ทางบวกกับความสำเร็จในระดับ สูงมาก (r = .940, p < .01) โดยเฉพาะด้านการควบคุม ขณะที่สมรรถนะผู้นำโดยรวม (M = 2.55, SD = .67) มีความสัมพันธ์ทางบวกกับความสำเร็จในระดับสูงมากเช่นกัน (r = .947, p < .01) การวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน พบว่า การจัดการกลุ่มด้านการควบคุม (X1) สมรรถนะ ผู้นำเชิงโอกาส (X2) และสมรรถนะผู้นำเชิงความคิดรวบยอด (X3) เป็นตัวแปรที่สามารถร่วมกันพยากรณ์ความสำเร็จของวิสาหกิจชุมชนได้ดีที่สุด โดยมีค่า R = .982, R² = .965, Adjusted R² = .964 และ SE = .223 สามารถอธิบายความแปรปรวนของความสำเร็จได้ร้อยละ 96.50 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (F = 222.399, p < .01) สมการพยากรณ์ในรูปคะแนนดิบ คือ Ŷ = 0.964 + 0.821(X₁) + 0.651(X₂) + 0.121(X₃) และสมการคะแนนมาตรฐาน คือ Z = 0.793(X₁) + 0.614(X₂) + 0.273(X₃) นำผลการวิจัยไปสังเคราะห์เกิดองค์ความรู้ใหม่ในรูปแบบ “3C Leadership and Control Model” ซึ่งประกอบด้วย 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ การจัดการกลุ่มด้านการควบคุม สมรรถนะผู้นำเชิงโอกาส และสมรรถนะผู้นำเชิงความคิดรวบยอด โดยทั้งสามองค์ประกอบทำงานร่วมกันเพื่อยกระดับประสิทธิภาพ ความสำเร็จ และความยั่งยืนของวิสาหกิจชุมชน
เอกสารอ้างอิง
กรมส่งเสริมการเกษตร. (2568). ชวนต่อทะเบียนวิสาหกิจชุมชนและเครือข่ายวิสาหกิจชุมชน. กรมส่งเสริมการเกษตร.
กานต์สินี ส่งศรี และพวงเพ็ญ ชูรินทร์. (2564). สภาพแวดล้อมทางธุรกิจที่ส่งผลต่อความสำเร็จของวิสาหกิจชุมชน ในจังหวัดสุราษฎร์ธานี. [การค้นคว้าอิสระ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี].
ลักขณา อินทร์บึง, อารดา ชัยเสนา และรัชดา ภักดียิ่ง. (2563). ปัจจัยแห่งความสำเร็จของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนที่ได้รับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิชาการร้อยแก่นสาร, 5(2), 1-12.
วสุพัชร์ วัฒนดิษฐ์จันทร์ และสวรรยา ธรรมอภิพล. (2565). ปัจจัยความสำเร็จของวิสาหกิจชุมชนบ้านถ้ำเสือ จังหวัดกระบี่. วารสารนวัตกรรมการจัดการศึกษาและการวิจัย. 5(6), 1307-1318.
ศรัณย์ เจริญศิริ, ชัยมงคล ศิริวารินทร์, ณิศรา ประดิษฐ์ด้วง และพงศกร แสงสี. (2567). วารสารศิลปะและวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำมูล, 13(1), 16-31.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติประเด็นการพัฒนาการเรียนรู้ (พ.ศ. 2561-2580). สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สุพาดา สิริกุตตา. (2566). แนวทางการพัฒนาวิสาหกิจชุมชนอย่างยั่งยืน: กรณีศึกษาวิสาหกิจชุมชนแปรรูปผลไม้บ้านยาวี จังหวัดเพชรบูรณ์. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 26(1), 89-104.
สุเมธ ตันติเวชกุล. (2559). ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงกับการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน. มูลนิธิชัยพัฒนา.
Anoke, A. F., Onu, A. N., & Agagbo, O. C. (2022). Managerial competencies and growth of small and medium enterprises (SMEs) in Abuja Metropolis, Nigeria. International Journal of Financial, Accounting, and Management, 4(3), 255-268.
Boyatzis, R. E. (2008). Competencies in the 21st century. Journal of Management Development, 27(1), 5-12.
Bartol, K. M., & Martin, D. C. (1997). Management (2nd ed.). McGraw-Hill.
Department of Community Development. (2020). Community enterprise promotion report. Ministry of Interior, Thailand.
Kaplan, R. S., & Norton, D. P. (2007). Using the balanced scorecard as a strategic management system. Harvard Business School Press.
Man, T. W. Y., & Lau, T. (2000). Entrepreneurial competencies of SME owner/managers in the Hong Kong services sector: A qualitative analysis. Journal of Enterprising Culture, 8(3), 235-254.
Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory (2nd ed.). McGraw-Hill.
Rahman, S. A., Ahmad, N. H., & Taghizadeh, S. K. (2016). Entrepreneurial competencies of BoP entrepreneurs in Bangladesh to achieve business success. Journal of General Management, 42(1), 45–63.
Yamane, T. (1973). Statistics: an introductory analysis. Harper & Row.
Yukl, G. (2013). Leadership in organizations. (8th ed.). Pearson Education.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 ภิญญาพัชญ์ นาคภิบาล
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์ เป็นความคิดเห็นของผู้นิพนธ์แต่ละท่าน มิใช่เป็นทัศนะและมิใช่ความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการจัดทำวารสาร และ
มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์
