ดนตรีเพื่อการมีส่วนร่วมในชุมชน: การเรียนรู้ของนักศึกษาด้านดนตรีกับผู้สูงอายุและคนพิการ

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวคิดดนตรีเพื่อการมีส่วนร่วมในชุมชน ผ่านการวิเคราะห์และสังเคราะห์แนวคิดดนตรีในชุมชน การมีส่วนร่วมทางดนตรี การจัดกิจกรรมอย่างครอบคลุม การเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง และบทบาทของผู้เอื้อกระบวนการทางดนตรี ร่วมกับประสบการณ์จากกิจกรรม “สุนทรีย์แห่งเสียง เติมเต็มพลังใจ” ซึ่งอาจารย์และนักศึกษาด้านดนตรีจากมหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลาได้ร่วมจัดกิจกรรมกับผู้สูงอายุและคนพิการ ณ เทศบาลเมืองคลองแห จังหวัดสงขลา การวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่า การทำดนตรีในบริบทชุมชนมิได้มีความหมายเพียงในฐานะการแสดงหรือการให้บริการแก่ชุมชน แต่สามารถเป็นพื้นที่ของการเรียนรู้และการมีส่วนร่วมที่เกิดขึ้นร่วมกัน โดยนักศึกษาต้องนำองค์ความรู้และทักษะทางดนตรีไปประยุกต์ใช้ ปรับตามสถานการณ์ และพัฒนาบทบาทจากผู้เรียนหรือผู้แสดงไปสู่ผู้เอื้อให้เกิดการมีส่วนร่วม ขณะที่ผู้สูงอายุและคนพิการควรได้รับโอกาสในการเข้าถึง มีส่วนร่วม แสดงออก เชื่อมโยงกับผู้อื่น และแบ่งปันประสบการณ์ทางดนตรีตามความพร้อมและศักยภาพของตน จากการสังเคราะห์ ผู้เขียนเสนอ “รูปแบบดนตรีเพื่อการมีส่วนร่วมในชุมชน” ซึ่งเชื่อมโยงกระบวนการเรียนรู้ของนักศึกษากับกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน โดยมีการทำดนตรีแบบมีส่วนร่วมเป็นพื้นที่เชื่อมโยง และมีการออกแบบกิจกรรมอย่างครอบคลุมและยืดหยุ่นเป็นกลไกสนับสนุน พร้อมทั้งใช้การสะท้อนผลและการปรับการออกแบบเป็นวงจรเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และการดำเนินกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง รูปแบบดังกล่าวสามารถใช้เป็นกรอบในการออกแบบการเรียนรู้ทางดนตรีระดับอุดมศึกษาที่เชื่อมโยงการเรียนการสอน การบริการวิชาการ และการมีส่วนร่วมของชุมชนอย่างเหมาะสมกับบริบท

คำสำคัญ: ดนตรีเพื่อการมีส่วนร่วมในชุมชน, การทำดนตรีแบบมีส่วนร่วม, นักศึกษาด้านดนตรี, ผู้สูงอายุและคนพิการ, การเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง