การเสริมสร้างความมั่นใจในการสื่อสารกับผู้มีสถานภาพสูงกว่า ผ่านกระบวนการสื่อสารอย่างสันติของนักศึกษาวิชาชีพครู -

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ที่ใช้กระบวนการสื่อสารอย่างสันติสำหรับนักศึกษาวิชาชีพครู 2) ศึกษาระดับความมั่นใจในการสื่อสารกับผู้มีสถานภาพสูงกว่าก่อนและหลังเข้าร่วมกิจกรรม และ 3) สำรวจความคิดเห็นของนักศึกษาที่มีต่อกระบวนการเรียนรู้ดังกล่าว กลุ่มตัวอย่างคือ นักศึกษาวิชาชีพครูชั้นปีที่ 1 คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี จำนวน 60 คน ได้จากการเลือกแบบเจาะจง ใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ตามวงจรของ Kemmis, McTaggart และNixon (2014) 4 ขั้นตอน คือ การวางแผน การปฏิบัติ การสังเกต และการสะท้อนผล กิจกรรมถูกออกแบบโดยบูรณาการแนวคิดการสื่อสารอย่างสันติ (Nonviolent Communication) เข้ากับการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม (Participatory Learning) และการเรียนรู้จากประสบการณ์ (Experiential Learning) เน้นการสร้างความตระหนักรู้ในตนเอง ฝึกฝนทักษะการสื่อสารผ่านสถานการณ์จำลอง และปิดท้ายด้วยการสะท้อนผล ผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่านประเมินความเหมาะสมของกิจกรรมในระดับมาก ค่าเฉลี่ย 4.62 ผลการวิจัยพบว่า ระดับความมั่นใจในการสื่อสารหลังเข้าร่วมกิจกรรมสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ก่อนเรียน M = 2.94, SD = 0.58 / หลังเรียน M = 4.02, SD = 0.49, t = 11.45, p < .01 ข้อมูลเชิงคุณภาพจากแบบตอบคำถามสะท้อนการเปลี่ยนแปลงใน 3 ด้านหลัก ได้แก่ 1) ความเปลี่ยนแปลงภายใน เช่น ความกล้าแสดงออกและความรู้สึกว่ามีสิทธิ์ที่จะพูดอย่างเป็นธรรม 2) การเรียนรู้ที่มีชีวิตจากการจำลองสถานการณ์และการได้รับการสะท้อนกลับในทันที และ 3) การตั้งใจนำแนวทางการสื่อสารอย่างสันติไปปรับใช้ในชีวิตจริง ทั้งในช่วงฝึกสอน การทำงานกลุ่ม และการสื่อสารกับครอบครัว ผลการวิจัยชี้ว่า การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการสื่อสารจำเป็นต้องอาศัยกระบวนการที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ทดลอง ปรับกรอบคิด และสะท้อนตนเองในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยทางจิตใจ แนวทางนี้จึงมีศักยภาพสูงต่อการพัฒนาทั้งทักษะวิชาชีพ และสมรรถนะด้านอารมณ์ของครูในศตวรรษที่ 21