กลยุทธ์การใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อการบริหารสถาบันการอาชีวศึกษา สู่ความเป็นเลิศตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิอาชีวศึกษาของประเทศไทย
คำสำคัญ:
ปัญญาประดิษฐ์, การบริหารการอาชีวศึกษา, มาตรฐานคุณวุฒิอาชีวศึกษา, ความเป็นเลิศทางการศึกษา, สมรรถนะบทคัดย่อ
การบริหารสถาบันการอาชีวศึกษาในยุคเศรษฐกิจดิจิทัลเผชิญความท้าทายในการผลิตกำลังคนที่มีสมรรถนะตรงตามความต้องการของตลาดแรงงาน บทความนี้นำเสนอแนวคิด ทฤษฎี และกลยุทธ์การประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อขับเคลื่อนสถาบันอาชีวศึกษาสู่ความเป็นเลิศ โดยยึดกรอบมาตรฐานคุณวุฒิอาชีวศึกษาของประเทศไทย (TVQF) เป็นแนวทางหลัก บทบาทของ AI ครอบคลุมการเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการข้อมูล การวิเคราะห์และออกแบบหลักสูตรให้สอดคล้องกับ TVQF และทักษะแห่งอนาคต การสร้างเส้นทางการเรียนรู้ส่วนบุคคลที่มุ่งเน้นสมรรถนะ การใช้ AI เพื่อประเมินผลการเรียนรู้และรับรองสมรรถนะที่แม่นยำ รวมถึงการสนับสนุนการพัฒนาทักษะของครูผู้สอนให้เป็น “โค้ชสมรรถนะ” และการเสริมสร้างความร่วมมือกับสถานประกอบการ ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเน้นการกำหนดแผนแม่บท AI ระดับชาติ การพัฒนามาตรฐานข้อมูลและแพลตฟอร์มกลาง การเร่งรัดพัฒนาทักษะบุคลากรด้าน AI และการส่งเสริมความร่วมมือภาครัฐ-เอกชน-การศึกษา ส่วนข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติมุ่งเน้นการจัดทำแผนแม่บท AI ของสถาบัน การลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน การเลือกโครงการนำร่องที่สร้างผลกระทบสูง การพัฒนาบุคลากรอย่างต่อเนื่อง และการเสริมสร้างความร่วมมือกับภาคอุตสาหกรรม การประยุกต์ใช้ AI อย่างมีกลยุทธ์และรอบด้าน จะช่วยให้สถาบันอาชีวศึกษาสามารถผลิตบัณฑิตคุณภาพสูงที่ตอบโจทย์ความต้องการของประเทศ และเป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิทัลได้อย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
Marengo, A., Pagano, A., Pange, J. and Soomro, K.A. (2024). The educational value of artificial intelligence in higher education: a 10-year systematic literature review, Interactive Technology and Smart Education, vol. 21(4), October 2024, pp. 625–644.
Prahani, B. K., Rizki, I. A., Jatmiko, B., Suprapto, N. and Tan, A. (2022). Artificial Intelligence in education research during the last ten years: A review and bibliometric study. International Journal of Emerging Technologies in Learning, vol. 17(08), April 2022, pp. 169–188.
Hur, J.W. (2025). Fostering AI literacy: overcoming concerns and nurturing confidence among preservice teachers, Information and Learning Sciences, vol. 126(1–2), February 2025, pp. 56-74.
Mariyono, D. and Nur Alif Hd, A. (2025). AI’s role in transforming learning environments: a review of collaborative approaches and innovations, Quality Education for All, vol. 2(1), December 2025, pp. 265–288.
Phakamach, P., Panjarattanakorn, D., Saengkaew, P., Pangthai, S. and Onsampant, S. (2023). Innovative practices in vocational education administration, International Journal of Educational Communications and Technology, vol. 3(2), July – December 2023, pp. 1–19.
Mudkanna Gavhane, J. and Pagare, R. (2024). Artificial intelligence for education and its emphasis on assessment and adversity quotient: a review, Education + Training, vol. 66(6), October 2024, pp. 609–645.
Subaveerapandiyan, A., Vijay Kumar, R. and Prabhu, S. (2025). Marine information-seeking behaviours and AI chatbot impact on information discovery, Information Discovery and Delivery, vol. 53(2), March 2025, pp. 206–216.
Omran Zailuddin, M.F.N., Nik Harun, N.A., Abdul Rahim, H.A., Kamaruzaman, A.F., Berahim, M.H., Harun, M.H. and Ibrahim, Y. (2024). Redefining creative education: a case study analysis of AI in design courses, Journal of Research in Innovative Teaching & Learning, vol. 17(2), August 2024, pp. 282–296.
Radu, C., Ciocoiu, C.N., Veith, C. and Dobrea, R.C., (2024). Artificial Intelligence and Competency-Based Education: A Bibliometric Analysis, Amfiteatru Economic, vol. 26(65), January – June 2024, pp. 220–240.
Phakamach, P., Panjarattanakorn, D. and Senarith, P. (2023). Integrated Educational Management: Meaning, Objectives, Scope, Functions, and New Directions for Educational Organizations, Asian Education and Learning Review, vol. 1(1), January – June 2023, pp. 19–34.
Zhao, Y. and Ko, J. (2024). Vocational teachers’ perceptions on workplace learning in facilitating students’ professional engagement in the context of industry-university collaboration in China, Journal of Workplace Learning, vol. 36(4), May 2024, pp. 282–297.
Jafari, F. and Keykha, A. (2024). Identifying the opportunities and challenges of artificial intelligence in higher education: a qualitative study, Journal of Applied Research in Higher Education, vol. 16(4), July 2024, pp. 1228–1245.
Bilal, D., He, J. and Liu, J. (2025). Guest editorial: AI in education: transforming teaching and learning, Information and Learning Sciences, vol. 126(1-2), February 2025, pp. 1–7.
Aad, S. and Hardey, M. (2025). Generative AI: hopes, controversies and the future of faculty roles in education, Quality Assurance in Education, vol. 33(2), February 2025, pp. 267–282.
Zawacki-Richter, O., Bai, J.Y.H., Lee, K., Slagter van Tryon, P.J. and Prinsloo, P. (2024). New advances in artificial intelligence applications in higher education?, International Journal of Educational Technology in Higher Education, vol. 21(32), May 2024, pp. 1–4.
Chen, K., Tallant, A.C. and Selig, I. (2025). Exploring generative AI literacy in higher education: student adoption, interaction, evaluation and ethical perceptions, Information and Learning Sciences, vol. 126(1-2), February 2025, pp. 132–148.
Routray, R. and Khandelwal, K. (2024). Artificial intelligence (AI) adoption: do Generation Z students feel technostress in deploying AI for completing courses of study at universities?, Asian Education and Development Studies, vol. 13(5), November 2024, pp. 534–545.
Saha, P., Hossain, M.S., Roy, N.C., Masud, A.A. and Amin, R. (2025). Unlocking the power of AI in education: students’ intentions and AI tool use driving learning success in an emerging economy, On the Horizon, vol. 33(1), February 2025, pp. 126–144.
Isiaku, L., Muhammad, A.S., Kefas, H.I. and Ukaegbu, F.C. (2024). Enhancing technological sustainability in academia: leveraging ChatGPT for teaching, learning and evaluation, Quality Education for All, vol. 1(1), December 2024, pp. 385–416.
Hardaker, G. and Glenn, L.E. (2025). Artificial intelligence for personalized learning: a systematic literature review, International Journal of Information and Learning Technology, vol. 42(1), January 2025, pp. 1–14.
Fan, Y., Tang, L., Le, H., Shen, K., Tan, S., Zhao, Y., Shen, Y., Li, X. and Gašević, D. (2024). Beware of metacognitive laziness: effects of generative artificial intelligence on learning motivation, processes, and performance, British Journal of Educational Technology, vol. 56(2), December 2024, pp. 489–530
Salinas-Navarro, D.E., Vilalta-Perdomo, E., Michel-Villarreal, R. and Montesinos, L. (2024). Designing experiential learning activities with generative artificial intelligence tools for authentic assessment, Interactive Technology and Smart Education, vol. 21(4), October 2024, pp. 708–734.
Venter, I.M., Blignaut, R.J., Cranfield, D.J., Tick, A. and Achi, S.E. (2025). AI versus tradition: shaping the future of higher education, Journal of Applied Research in Higher Education, vol. 17(7), December 2025, pp. 151–167.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารนวัตกรรมการเรียนรู้และเทคโนโลยี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
จริยธรรมในการตีพิมพ์บทความ
- กองบรรณาธิการขอสงวนสิทธิ์พิจารณาบทความที่มีรูปแบบและคุณสมบัติที่ครบถ้วนตามข้อกำหนดเท่านั้น หากบทความนั้นไม่ตรงตามข้อกำหนด กองบรรณาธิการฯ มีสิทธิ์ในการปฏิเสธลงตีพิมพ์
- ในการขอหนังสือตอบรับการตีพิมพ์ กองบรรณาธิการฯจะออกให้ในกรณีที่บทความนั้นพร้อมที่จะลงตีพิมพ์โดยไม่มีเงื่อนไขเท่านั้น
- การพิจารณาบทความ (Peer review) ของวารสารนวัตกรรมการเรียนรู้และเทคโนโลยีถือเป็นที่สิ้นสุด ผลงานวิชาการอาจไม่ได้ลงตีพิมพ์ในเล่มที่กำหนดไว้จนกว่าจะผ่านการพิจารณาบทความ (Peer Review) และพร้อมจะลงตีพิมพ์เผยแพร่แล้วเท่านั้น
- งานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับจริยธรรมของการวิจัยในมนุษย์และสัตว์จะต้องผ่านการประเมินโดยกรรมการจริยธรรมของต้นสังกัด
- บทความที่ส่งมาต้องไม่เคยเผยแพร่ในสิ่งพิมพ์อื่นใดมาก่อน และต้องไม่อยู่ในระหว่างการพิจารณาของวารสารอื่น บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร JLIT
