ปฏิบัติการพลเมืองสังคมประกิตใหม่ผ่านการออกแบบแหล่งเรียนรู้ออนไลน์ที่บูรณาการศาสตร์ท้องถิ่นสำหรับผู้เรียนชายขอบในโรงเรียนพื้นที่เมืองเชียงใหม่

ชรินทร์ มั่งคั่ง; กฤติภัทร สระทองชุน

ผู้แต่ง

ชรินทร์ มั่งคั่ง สาขาสังคมศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ และศูนย์วิจัยพหุวัฒนธรรมและนโยบายการศึกษา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
กฤติภัทร สระทองชุน ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ https://orcid.org/0009-0009-9549-3218

คำสำคัญ:

แหล่งเรียนรู้เรียนรู้สังคมศึกษาออนไลน์, อัตลักษณ์พลเมืองสังคมประกิตใหม่, การศึกษาเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน, การสอนบูรณาการศาสตร์ท้องถิ่น

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์และสังเคราะห์แนวคิดเกี่ยวกับผู้เรียนชายขอบ แนวคิดพลเมืองสังคมประกิตใหม่ ศาสตร์ท้องถิ่น และแหล่งเรียนรู้ออนไลน์ในบริบทสังคมดิจิทัล เพื่อนำไปสู่การเสนอแนวทางการจัดการเรียนรู้สังคมศึกษาออนไลน์ที่เหมาะสมกับบริบทพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาเมืองเชียงใหม่ โดยใช้วิธีการศึกษาเอกสารและวิเคราะห์เชิงเนื้อหา จากการศึกษาพบว่า ผู้เรียนชายขอบยังเผชิญข้อจำกัดในการเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพ ทั้งด้านภาษา เศรษฐกิจ และความไม่สอดคล้องของเนื้อหากับบริบทชีวิตจริง ขณะเดียวกัน แนวคิดพลเมืองในระบบการศึกษายังเน้นเชิงทฤษฎีมากกว่าการพัฒนาสมรรถนะที่นำไปใช้ได้จริง บทความจึงเสนอแนวทางการจัดการเรียนรู้ที่บูรณาการศาสตร์ท้องถิ่นเข้ากับเทคโนโลยีดิจิทัล โดยเปิดโอกาสให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการสร้างความรู้จากประสบการณ์ของตนเอง และเชื่อมโยงการเรียนรู้กับชุมชน ผลที่คาดว่าจะได้รับคือการพัฒนาสมรรถนะพลเมืองทั้งด้านความรู้ ทักษะ และเจตคติ พร้อมทั้งลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา และส่งเสริมการเรียนรู้ที่มีความหมายในสังคมพหุวัฒนธรรม

เอกสารอ้างอิง

ชรินทร์ มั่งคั่ง, กฤติภัทร สระทองชุน, และ พิมพา นวลสวรรค์. (2568). ปฏิทรรศน์การสอนประวัติศาสตร์ไทยในโรงเรียนชายขอบพื้นที่เชียงใหม่, วารสารสังคมวิจัยและพัฒนา, 7(3), หน้า 190-210.

จารุวรรณ ไพศาลธรรม. (2559). แนวทางการจัดการศึกษาของบุตรหลานแรงงานข้ามชาติ (ไทใหญ่) ในเมืองเชียงใหม่,วิทยานิพนธ์พัฒนาชุมชนมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

Johnson, L., and Morris, P. (2010). Towards a framework for critical citizenship education, The curriculum journal, 21(1), pp. 77-96.

Dahlgren, P. (2006). Doing citizenship: The cultural origins of civic agency in the public sphere, European journal of cultural studies, 9(3), pp. 267-286.

Freire, P. (2001). Carta de Paulo Freire aos professors, Estudos avançados, 15(42), pp. 259-268.

Fisher, K. (2005). Linking pedagogy and space, Australia: Department of Education and Training.

Foucault, M. (1980). Power/knowledge: Selected interviews and other writings, 1972–1977, New York: Random House.

Blaikie, P., Brown, K., Stocking, M., Tang, L., Dixon, P., and Sillitoe, P. (1997). Knowledge in action: local knowledge as a development resource and barriers to its incorporation in natural resource research and development, Agricultural systems, 55(2), pp. 217-237.

Sillitoe, P. (2009). Local Science vs. Global Science: an Overview, in Local science vs. global science: Approaches to indigenous knowledge in international development, illitoe, P, Ed. New York: Berghahn books, pp. 1-22.

Lau, K. H., Lam, T., Kam, B. H., Nkhoma, M., Richardson, J., and Thomas, S. (2018). The role of textbook learning resources in e-learning: A taxonomic study, Computers & Education, 118, pp. 10-24.

Recker, M. M., Dorward, J., and Nelson, L. M. (2004). Discovery and use of online learning resources: Case study findings, Journal of Educational Technology & Society, 7(2), pp. 93-104.

ขวัญชนก อายุยืน, อุษา งามมีศรี และ สมใจ สืบเสาะ. (2567). ความเป็นพลเมืองดิจิทัลในประเทศไทย, Journal of Modern Learning Development, 9(5), หน้า 406–416.

Guhin, J., Calarco, J. M., and Miller-Idriss, C. (2021). Whatever happened to socialization?, Annual Review of Sociology, 47(1), pp. 109-129.

Ochs, E. (1999). Socialization, Journal of Linguistic Anthropology, 9(1/2), pp. 230-233.

ชรินทร์ มั่งคั่ง. (2561). องค์ความรู้หลักสูตรและการสอนสังคมศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 2), กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์วิทยาลัย.

พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542. (2542). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 116 ตอนพิเศษ 74 ก, หน้า 1–23.

Lewis, C., and Perry, R. (2014). Lesson Study with Mathematical Resources: A Sustainable Model for Locally-Led Teacher Professional Learning, Mathematics Teacher Education and Development, 16(1).

Maarleveld, M., and Dabgbégnon, C. (1999). Managing natural resources: A social learning perspective, Agriculture and human values, 16, pp. 267-280.

Anthes, C., García-Hernández, R. J., Wiedemann, M., and Kranzlmüller, D. (2016). State of the art of virtual reality technology, in 2016 IEEE Aerospace Conference, USA.

Wohlgenannt, I., Simons, A., and Stieglitz, S. (2020). Virtual reality, Business & Information Systems Engineering, 62, pp. 455-461.

Farısı, M. (2016). Developing the 21st-century social studies skills through technology integration, Turkish online journal of Distance Education, 17(1), pp. 16-30.

Brush, T., and Saye, J. (2009). Strategies for preparing preservice social studies teachers to effectively integrate technology: Models and practices, Contemporary issues in technology and teacher education, 9(1), pp. 46-59.

Uge, S., Neolaka, A., and Yasin, M. (2019). Development of Social Studies Learning Model Based on Local Wisdom in Improving Students' Knowledge and Social Attitude, International journal of instruction, 12(3), pp. 375-388.

Anderson, T. (2008). Teaching in an online learning context, in Theory and practice of online learning, Anderson, T. (Ed.), athabasca university press, pp. 344-365.

Keengwe, J., and Kidd, T. T. (2010). Towards best practices in online learning and teaching in higher education, MERLOT Journal of Online Learning and Teaching, 6(2), pp. 533-541.

Mushtaha, E., Dabous, S. A., Alsyouf, I., Ahmed, A., and Abdraboh, N. R. (2022). The challenges and opportunities of online learning and teaching at engineering and theoretical colleges during the pandemic, Ain Shams Engineering Journal, 13(6), pp. 101-770.

Tombleson, B. (2024). Transmedia learning: a literature review, Technology, Pedagogy and Education, 33(2), pp. 255-269.

González-Martínez, J., Esteban-Guitart, M., Rostan-Sanchez, C., Serrat-Sellabona, E., and Estebanell-Minguell, M. (2019). What's up with Transmedia and Education? A Literature Review, Digital Education Review, 36, pp. 207-222.

Palioura, M., and Dimoulas, C. (2022). Digital storytelling in education: A transmedia integration approach for the non-developer, Education Sciences, 12(8), pp. 559.

อรรฏชณม์ สัจจะพัฒนกุล. (2561). ประวัติศาสตร์สิ่งแวดล้อมเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน: การเรียนรู้สู่การสร้างพลเมืองที่มุ่งเน้นความเป็นธรรมทางสังคมและสิ่งแวดล้อมในบริบทไทย, วารสารภาษา ศาสนา และวัฒนธรรม, 7(2), หน้า 273–304.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2561). Global Citizenship Education Development : GCED ข้อเสนอตัวชี้วัดการศึกษาเพื่อความเป็นพลเมืองโลกตามกรอบเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goal : SDG 4.7) : กรณีศึกษาแนวทางการส่งเสริมความเป็นพลเมืองโลก (Global Citizenship) ประสบการณ์นานาชาติ, กรุงเทพฯ: พริกหวานกราฟฟิค.

Uzelac, A. (2008). How to understand digital culture: Digital culture-a resource for a knowledge society, in Digital culture: The changing dynamics Uzelac, A., & Cvjeticanin, B. Eds., Institute for International Relations, pp. 7-24.

Levin, I. (2014). Cultural trends in a digital society, TMCE 2014, May 19-23, 2014, Budapest, Hungary, pp. 13–22.

อรรถพล ประภาสโนบล (2559). วิพากษ์วัฒนธรรมยุคดิจิตอลผ่านปรัชญาการศึกษาของ เปาโล แฟร์, วารสารปณิธาน, 12(1), หน้า 78–97.

Vicari, S., and Kirby, D. (2023). Digital platforms as socio-cultural artifacts: developing digital methods for cultural research, Information, Communication & Society, 26(9), pp. 1733-1755.

Dalbello, M. (2009). Digital cultural heritage: Concepts, projects, and emerging constructions of heritage.

Cardona, H., Lara-Alvarez, C., Parra, E., and Villalba-Condori, K. (2023). Virtual tours to facilities for educational purposes: A review, TEM Journal, 12(3), pp. 1725-1731.

Radzitskaya, Y., and Islamov, A. (2024). Nanolearning approach in developing professional competencies of modern students: Impact on self‐regulation development, Journal of Computer Assisted Learning, 40(3), pp. 1154-1165.

Luo, X., Lim, W. M., Cheah, J. H., Lim, X. J., and Dwivedi, Y. K. (2025). Live streaming commerce: a review and research agenda, Journal of Computer Information Systems, 65(3), pp. 376-399.

Derakhshan, A., and Gao, X. (2025). “I Am Excessively Pressed by Classroom Tasks”: A Cross‐Cultural Study on the Sources and Solutions of Chinese and Iranian EFL Students' Academic Disengagement in Online Classes, Psychology in the Schools, 62(4), pp. 996-1012.

Imran, M., Almusharraf, N., and Abbasova, M. Y. (2025). Digital learning transformation: A study of teachers’ post-Covid-19 experiences, Social Sciences & Humanities Open, 11, pp. 101-228.

Arifah, A. F., Ubaidillah, U., and Muhith, A. (2025). Introducing Android-based Digital Learning Media Assisted by iSpring Suite in Science and Social Studies Learning in Elementary Schools, Journal of Educational Research and Practice, 3(1), pp. 149-166.