Play–Act–Feel (PAF): กรอบแนวคิดเชิงออกแบบเพื่อส่งเสริมจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อม ในเด็กเจเนอเรชันอัลฟา
คำสำคัญ:
Play–Act–Feel, จิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อม, เด็กเจเนอเรชันอัลฟา, งานวิจัยเชิงแนวคิดแบบออกแบบบทคัดย่อ
บทความนี้เป็นงานวิจัยเชิงแนวคิดแบบ Conceptual Design-Based Research (DBR) ที่มุ่งพัฒนา Play–Act–Feel (PAF) Model เพื่อเสริมสร้างจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อมในเด็กเจเนอเรชันอัลฟา (อายุ 7–9 ปี) โดยสังเคราะห์จากกรอบแนวคิดหลัก เช่น Head–Heart–Hands Model, Social–Emotional Learning (SEL), Experiential Learning, และ Education for Sustainable Development (ESD) ซึ่งแม้มีคุณูปการต่อการพัฒนาเด็ก แต่ยังขาดการบูรณาการ “การเล่น” “การลงมือทำ” และ “การสะท้อนอารมณ์” เข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ
จากการสังเคราะห์เชิงทฤษฎี บทความนี้เสนอ PAF Model เป็นกรอบแนวคิดที่เชื่อมโยงกระบวนการเรียนรู้ทั้งสามมิติ เพื่อหล่อหลอมค่านิยมและพฤติกรรมที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ผ่านกิจกรรมสร้างสรรค์และการปฏิบัติที่เชื่อมโยงกับประสบการณ์ชีวิตจริง ตัวอย่างเช่น เกมการเรียนรู้ แอปพลิเคชัน และกิจกรรมสะท้อนคิดที่เน้นอารมณ์และคุณค่า กรอบแนวคิดนี้ถูกออกแบบให้สอดคล้องกับบริบททางสังคมและการศึกษาของไทยที่ต้องการพัฒนา “การเรียนรู้อารมณ์” และ “จิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อม” ควบคู่กัน
บทความนี้มีคุณูปการเชิงทฤษฎีในการขยายกรอบการเรียนรู้แบบเดิมให้ครอบคลุมมิติการเล่นและอารมณ์ และเชิงปฏิบัติในการเสนอแนวทางออกแบบกิจกรรมเพื่อการศึกษาอย่างยั่งยืนในบริบทไทย
เอกสารอ้างอิง
IPCC, Climate Change 2023: Synthesis Report. Intergovernmental Panel on Climate Change, 2023. [Online]. Available: https://www.ipcc.ch/report/ar6/syr
UNICEF, The Climate Crisis Is a Child Rights Crisis: Introducing the Children’s Climate Risk Index. UNICEF, 2021. [Online]. Available: https://www.unicef.org
W. Thiery, S. Lange, J. Rogelj, C. F. Schleussner, L. Gudmundsson, S. I. Seneviratne, … and T. Lissner, “Intergenerational Inequities in Exposure to Climate Extremes,” Science, vol. 374, no. 6564, pp. 158–160, 2021, doi: 10.1126/science.abi7339.
Exploding Topics, Children’s Digital Media Consumption Report 2025. [Online]. Available: https://explodingtopics.com
A. Rhodes, Digital Habits of Children in Australia. Royal Children’s Hospital National Child Health Poll, 2020. [Online]. Available: https://www.rchpoll.org.au
Annie E. Casey Foundation, 2022022 KIDS COUNT Data Book: State Trends in Child Well-Being. August 2022. [Online]. Available: https://www.aecf.org/resources/2022-kids-count-data-book/
Museum of Science, Boston, “Youth Climate Change Poll: Generation Alpha Taking Up the Challenge,” April 22 2024. [Online]. Available: https://www.prnewswire.com/news-releases/boston-museum-of-science-survey-finds-generation-alpha-taking-up-the-challenge-to-adapt-and-act-on-climate-302123223.html
UNESCO, Education for Sustainable Development Goals: Learning Objectives. UNESCO Publishing, 2017. [Online]. Available: https://unesdoc.unesco.org
CASEL, Core SEL Competencies. Collaborative for Academic, Social, and Emotional Learning, 2020. [Online]. Available: https://casel.org/core-competencies
D. A. Kolb, Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall, 1984.
UNESCO, Education for Sustainable Development: A Roadmap. UNESCO Publishing, 2020. [Online]. Available: https://unesdoc.unesco.org
S. Edwards, Play-Based Learning in Early Childhood Education. Oxford, UK: Oxford University Press, 2017.
D. S. Weisberg, K. Hirsh-Pasek, and R. M. Golinkoff, “Guided Play: Where Curricular Goals Meet a Playful Pedagogy,” Mind, Brain, and Education, vol. 10, no. 3, pp. 142–152, 2016, doi: 10.1111/mbe.12112.
P. C. Stern, “Toward a Coherent Theory of Environmentally Significant Behavior,” Journal of Social Issues, vol. 56, no. 3, pp. 407–424, 2000, doi: 10.1111/0022-4537.00175.
A. Kollmuss and J. Agyeman, “Mind the Gap: Why Do People Act Environmentally and What Are the Barriers to Pro-Environmental Behavior?,” Environmental Education Research, vol. 8, no. 3, pp. 239–260, 2002, doi: 10.1080/13504620220145401.
M. McCrindle, The ABC of XYZ: Understanding the Global Generations, 3rd ed. Sydney, Australia: McCrindle Research, 2014.
A. L. Brown, “Design Experiments: Theoretical and Methodological Challenges in Creating Complex Interventions in Classroom Settings,” The Journal of the Learning Sciences, vol. 2, no. 2, pp. 141–178, 1992.
A. Collins, “Toward a Design Science of Education,” in New Directions in Educational Technology, E. Scanlon and T. O’Shea, Eds. Berlin: Springer-Verlag, 1992, pp. 15–22.
F. Wang and M. J. Hannafin, “Design-Based Research and Technology-Enhanced Learning Environments,” Educational Technology Research and Development, vol. 53, no. 4, pp. 5–23, 2005.
Naresuan University, “Place-Based Education for Promoting Environmental Literacy in Thailand,” NU Journal: Humanities and Social Sciences, vol. 31, no. 1, pp. 1–15, 2023. [Online]. Available: https://so06.tci-thaijo.org/index.php/edujournal_nu/article/view/248357
Naresuan University, “A Proposed Educational Guideline for Environmentally Friendly Growth in Thailand,” Journal of Community Development Research (Humanities and Social Sciences), vol. 15, no. 1, pp. 14–26, 2022. [Online]. Available: https://www.journal.nu.ac.th/JCDR/article/download/Vol-15-No-1-2022-14-26/2014
Silpakorn University, “Promoting Environmental Awareness and Factors Affecting Success of EESD Schools in Thailand,” SDU Humanities and Social Sciences Journal, vol. 18, no. 1, pp. 95–112, 2025. [Online]. Available: https://so03.tci-thaijo.org/index.php/sduhs/article/view/277036
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารนวัตกรรมการเรียนรู้และเทคโนโลยี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
จริยธรรมในการตีพิมพ์บทความ
- กองบรรณาธิการขอสงวนสิทธิ์พิจารณาบทความที่มีรูปแบบและคุณสมบัติที่ครบถ้วนตามข้อกำหนดเท่านั้น หากบทความนั้นไม่ตรงตามข้อกำหนด กองบรรณาธิการฯ มีสิทธิ์ในการปฏิเสธลงตีพิมพ์
- ในการขอหนังสือตอบรับการตีพิมพ์ กองบรรณาธิการฯจะออกให้ในกรณีที่บทความนั้นพร้อมที่จะลงตีพิมพ์โดยไม่มีเงื่อนไขเท่านั้น
- การพิจารณาบทความ (Peer review) ของวารสารนวัตกรรมการเรียนรู้และเทคโนโลยีถือเป็นที่สิ้นสุด ผลงานวิชาการอาจไม่ได้ลงตีพิมพ์ในเล่มที่กำหนดไว้จนกว่าจะผ่านการพิจารณาบทความ (Peer Review) และพร้อมจะลงตีพิมพ์เผยแพร่แล้วเท่านั้น
- งานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับจริยธรรมของการวิจัยในมนุษย์และสัตว์จะต้องผ่านการประเมินโดยกรรมการจริยธรรมของต้นสังกัด
- บทความที่ส่งมาต้องไม่เคยเผยแพร่ในสิ่งพิมพ์อื่นใดมาก่อน และต้องไม่อยู่ในระหว่างการพิจารณาของวารสารอื่น บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร JLIT
