แนวทางการส่งเสริมประสิทธิผลการขับเคลื่อนนโยบายปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ของหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบในเขตเทศบาลตำบลคลองลานพัฒนา อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษากลไกการขับเคลื่อนการพัฒนา วิธีการ และขั้นตอนการพัฒนาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของการขับเคลื่อนปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในหมู่บ้านต้นแบบ (2) ศึกษาปัจจัยความสำเร็จในการขับเคลื่อนนโยบายปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ และ (3) ศึกษาแนวทางการเสริมสร้างให้เกิดการขับเคลื่อนนโยบายดังกล่าวให้ประสบความสำเร็จ กลุ่มเป้าหมายในการวิจัย ได้แก่ หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบจำนวน 5 หมู่บ้านในเขตเทศบาลตำบลคลองลานพัฒนา อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการสังเกตภาคสนาม พร้อมทั้งการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา (Content Analysis) เพื่อสังเคราะห์ข้อมูล

ผลการวิจัยพบว่า (1) กลไกการขับเคลื่อนที่สำคัญของหมู่บ้าน ได้แก่ การใช้โครงสร้างการบริหารแบบ “คุ้มบ้าน” ระบบคณะกรรมการหมู่บ้าน กลุ่มอาชีพ และกลุ่มออมทรัพย์ ซึ่งเอื้อต่อการบริหารจัดการอย่างครอบคลุมและคล่องตัว (2) ปัจจัยแห่งความสำเร็จประกอบด้วยบทบาทผู้นำชุมชนที่มีวิสัยทัศน์และได้รับการยอมรับ การมีโครงสร้างทางสังคมและวัฒนธรรมที่เกื้อหนุน ความเข้มแข็งด้านการจัดการกลุ่มการออม ตลอดจนการสนับสนุนจากหน่วยงานภายนอก เช่น การอบรม ถ่ายทอดองค์ความรู้ และการจัดสรรงบประมาณ (3) แนวทางการเสริมสร้างความสำเร็จ คือ การสร้างครอบครัวพัฒนาต้นแบบและขยายผลสู่ครัวเรือนอื่น ๆ ควบคู่กับการส่งเสริมการลดรายจ่ายเพิ่มรายได้ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชน การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และการสร้างเครือข่ายการเรียนรู้กับหมู่บ้านอื่น

องค์ความรู้ใหม่จากการวิจัยชี้ว่า การขับเคลื่อนนโยบายปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในระดับชุมชนจะประสบความสำเร็จได้เมื่อมี กลไกการบริหารที่มีส่วนร่วมของประชาชน ปัจจัยสนับสนุนทั้งภายในและภายนอก และการพัฒนาที่เริ่มต้นจากครอบครัวต้นแบบขยายสู่ระดับชุมชน อันเป็นฐานสำคัญของการพัฒนาที่ยั่งยืน