รูปแบบการอนุรักษ์พุทธศิลป์ในอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ จังหวัดเพชรบูรณ์ เชิงพุทธบูรณาการ

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาหลักการและแนวคิดเกี่ยวกับการอนุรักษ์พุทธศิลป์ในอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ จังหวัดเพชรบูรณ์ 2) วิเคราะห์หลักพุทธธรรมที่เกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์พุทธศิลป์ และ 3) เสนอรูปแบบการอนุรักษ์พุทธศิลป์เชิงพุทธบูรณาการ การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาจากเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงอุปนัย

ผลการวิจัยพบว่า การอนุรักษ์พุทธศิลป์ในอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพมิได้เป็นเพียงกระบวนการดูแลรักษาทางกายภาพ หากแต่มีมิติทางคุณค่าเชิงศาสนาและวัฒนธรรมที่เชื่อมโยงกับวิถีชีวิตของชุมชน หลักอิทธิบาท 4 ได้แก่ ฉันทะ วิริยะ จิตตะ และวิมังสา สามารถอธิบายกลไกภายในของกระบวนการอนุรักษ์ได้อย่างเป็นระบบ ทั้งในด้านแรงจูงใจ ความเพียรพยายาม ความใส่ใจเชิงลึก และการประเมินอย่างมีเหตุผลบทความเสนอ รูปแบบการอนุรักษ์พุทธศิลป์เชิงพุทธบูรณาการแบบองค์รวม 4 มิติ ซึ่งประกอบด้วย 1) มิติด้านกายภาพ 2) มิติด้านสังคมและชุมชน 3) มิติด้านจิตวิญญาณ และ 4) มิติด้านการบริหารจัดการ โดยมีหลักพุทธธรรมเป็นกรอบวิเคราะห์เชิงบรรทัดฐาน (Normative Framework) ที่เชื่อมโยงคุณค่าทางศาสนากับแนวทางการจัดการมรดกวัฒนธรรมร่วมสมัย องค์ความรู้ที่ได้ช่วยขยายกรอบการศึกษาด้านการอนุรักษ์มรดกทางพุทธศิลป์ให้มีมิติทางจริยธรรมและวัฒนธรรมที่ชัดเจนยิ่งขึ้น