กลไกทางกฎหมายกับการจัดการน้ำอย่างยั่งยืน : ความมั่นคงทางน้ำสู่ความมั่นคงของสังคมไทย

พันธุ์ทิพย์ นวานุช; สุธาสินี พิริยะกิจโกมล; ปทิตตา ชัยมูลชื่น; ณัฐวุฒิ ทิวัง; อนุวัตร เอี่ยมแพร

ผู้แต่ง

พันธุ์ทิพย์ นวานุช คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยนอร์ท–เชียงใหม่
สุธาสินี พิริยะกิจโกมล คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยนอร์ท-เชียงใหม่
ปทิตตา ชัยมูลชื่น คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยนอร์ท-เชียงใหม่
ณัฐวุฒิ ทิวัง คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยนอร์ท-เชียงใหม่
อนุวัตร เอี่ยมแพร คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยนอร์ท-เชียงใหม่

คำสำคัญ:

กลไกทางกฎหมาย, การจัดการน้ำอย่างยั่งยืน, ความมั่นคงทางน้ำ

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์กลไกทางกฎหมายในการจัดการน้ำอย่างยั่งยืน ภายใต้กรอบแนวคิด “ความมั่นคงทางน้ำ” โดยเชื่อมโยงการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำสู่ความมั่นคงของสังคมไทย วิเคราะห์กฎหมาย นโยบาย และแนวคิดความมั่นคงทางน้ำของ UN–Water เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของสหประชาชาติ (SDGs) รวมถึงการพัฒนาตามยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ.2561 – 2580) พบว่าความมั่นคงทางน้ำเป็นรากฐานความมั่นคงด้านเศรษฐกิจ สังคม และคุณภาพชีวิตของประชาชน

บทความวิชาการนี้ ชี้ให้เห็นข้อจำกัดกลไกทางกฎหมาย เช่น ความซ้ำซ้อนของอำนาจหน้าที่ หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และการบูรณาการเชิงนโยบาย จึงเสนอให้พัฒนากลไกทางกฎหมายที่ยึดหลักความมั่นคงทางน้ำ เป็นศูนย์กลางของการจัดการทรัพยากรน้ำ เพื่อสร้างความเชื่อมโยงสอดคล้องกันระหว่างความยั่งยืนของทรัพยากรธรรมชาติกับความมั่นคงของสังคมไทย

เอกสารอ้างอิง

เกียรติอนันต์ ล้วนแก้ว, ทนงศักดิ์ ศิริยงค์ และณัฐกิตติ์ สุขสำราญ. (2568). การประเมินระดับการพัฒนาของเมืองน่าอยู่: แนวคิดและกรณีศึกษา. วารสารวิจัยสังคมและปริทัศน์. 48(1), 1-24.

ไกรศร วันละ และ เสาวลักษณ์ โกศลกิตติอัมพร. (2564). การขับบเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนของประเทศไทย. วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์. 7(3), 56–66.

พระราชบัญญัติทรัพยากรน้ำ. พ.ศ.2561 (2561, ธันวาคม 28). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 135 ตอนที่ 112 ก. หน้า 44 – 83.

พันธุ์ทิพย์ นวานุช และ พวงผกา มุ่งดี. (2567). มาตรการทางกฎหมายเพื่อนำไปสู่ความเท่าเทียมในการเข้าถึงความยุติธรรมตามเป้าหมายที่ 16 การพัฒนาที่ยั่งยืนขององค์กรสหประชาชาติ, วารสารวิชาการวิทยาลัยสันตพล. 10(1), 134–143.

ยุทธศาสตร์ชาติ. (พ.ศ.2561 – 2580) (2561, ตุลาคม 13). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 135 ตอนที่ 82 ก. หน้า 1 – 71.

สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย. (2565). โครงการศึกษานวัตกรรมเชิงระบบ โครงสร้าง และกลไกการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของประเทศ (รายงานฉบับสมบูรณ์). สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ.

สภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570). สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี.

สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.). (2562a). แผนแม่บทการบริหารจัดการทรัพยากรนี้ 20 ปี พ.ศ.2561-2580). สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.).

สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.). (2562b). ยุทธศาสตร์ สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ พ.ศ. 2564-2568. สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.).

เสถียร ฉันทะ, สำราญ เชื้อเมืองพาน, อรุณี อินเทพ, และ จันทร์จิรา ขันเสริฐ. (2567). สถานการณ์พัฒนาที่ยั่งยืนเป้าหมายที่ 6: การจัดการน้ำและสุขาภิบาลของประเทศไทย. พ.ศ.2559 – 2565. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์. 19(2), 13–27.

Biswas, A. K., & Tortajada, C. (2010). Water Supply of Phanom Penh: An Example of Good Governance. International Journal of Water Resources Development. 26(2), 157 – 172.

UN–Water. (2013). Water security and the global water agenda: A UN-Water analytical brief. United Nations University.