การสังเคราะห์พุทธธรรมกับความเป็นพลเมือง: เส้นทางสู่การพัฒนา ประชาธิปไตยที่สมบูรณ์

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์ความสัมพันธ์และแนวทางการประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมความเป็นพลเมืองในระบอบประชาธิปไตย โดยมุ่งเน้นการสร้างรากฐานทางจิตวิญญาณควบคู่ไปกับโครงสร้างทางการเมือง ผลการศึกษาพบว่า หลักการพื้นฐานของประชาธิปไตย 4 ประการ ได้แก่ อำนาจอธิปไตยของปวงชน เสรีภาพ ความเสมอภาค และภราดรภาพ มีความสอดคล้องอย่างลึกซึ้งกับหลักพุทธธรรม โดยเสรีภาพ ต้องกำกับด้วยปัญญาและความรับผิดชอบ (ธรรมาธิปไตย) ความเสมอภาคยืนอยู่บนกฎแห่งกรรมและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ผู้เขียนได้นำเสนอหลักธรรมสำคัญ 2 ประการเพื่อการพัฒนาประชาธิปไตยที่ยั่งยืน ได้แก่ (1) สาราณียธรรม 6 ซึ่งเน้นการสร้างความสามัคคี การสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ และการเคารพกฎกติกาที่เสมอภาค เพื่อลดความขัดแย้งในสังคม และ (2) อปริหานิยธรรม 7 ซึ่งเป็นหลักธรรมเพื่อความไม่เสื่อมแห่งหมู่คณะ เน้นการมีส่วนร่วมผ่านการประชุม การยึดมั่นในหลักนิติธรรม ไม่บัญญัติหรือล้มล้างกฎตามอำเภอใจ และการเคารพสิทธิมนุษยชน การสังเคราะห์ชี้ให้เห็นว่า การบูรณาการพุทธธรรมเข้ากับวิถีประชาธิปไตยจะช่วยหล่อหลอมให้เกิดพลเมืองคุณภาพที่มีเหตุผล มีจิตสาธารณะ และปราศจากอคติ ซึ่งเป็นปัจจัยชี้ขาดที่จะยกระดับประชาธิปไตยจากเพียงรูปแบบภายนอก ให้กลายเป็นวิถีชีวิตและวัฒนธรรมทางการเมืองที่สมบูรณ์และนำมาซึ่งสันติสุขอย่างแท้จริง