การพัฒนาเกณฑ์ส่งเสริมคุณภาพของวิสาหกิจชุมชนในจังหวัดราชบุรี

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จในการส่งเสริมคุณภาพวิสาหกิจชุมชนในจังหวัดราชบุรี 2) พัฒนาตัวแบบเกณฑ์ส่งเสริมคุณภาพวิสาหกิจชุมชน และ 3) นำเสนอตัวแบบและกระบวนการส่งเสริมคุณภาพวิสาหกิจชุมชนในจังหวัดราชบุรี การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยใช้การศึกษาเชิงกรณีจากวิสาหกิจชุมชน 2 แห่ง ผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 25 คน คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง แบ่งเป็นผู้ให้ข้อมูลสำหรับการสัมภาษณ์เชิงลึกจำนวน 15 คน และการสนทนากลุ่มจำนวน 10 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก แนวประเด็นการสนทนากลุ่ม และการสังเกตการณ์ภาคสนาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาประกอบบริบท
ผลการวิจัยพบว่า 1) ความสำเร็จของวิสาหกิจชุมชนเกิดจากความเชื่อมโยงระหว่างปัจจัยภายในและปัจจัยภายนอก โดยปัจจัยภายในประกอบด้วย การเงินและการจัดการทุน การตลาด การผลิต การบริหารจัดการและการปฏิบัติการ ภาวะผู้นำ และการมีส่วนร่วมของสมาชิก ส่วนปัจจัยภายนอกประกอบด้วย ความสัมพันธ์และความร่วมมือกับหน่วยงานภายนอก สภาพการแข่งขัน และความต้องการของผู้บริโภค 2) จากข้อค้นพบสามารถสังเคราะห์เป็น LIST Model + CE (Community Enterprise) ซึ่งเป็นกรอบคิดเชิงพัฒนาการ ประกอบด้วย L – Local Resource-Based Production การผลิตจากฐานทุนท้องถิ่น I – Integrated Operation Planning การบริหารจัดการแบบบูรณาการ S – Sustainable Capital Management การบริหารทุนอย่างยั่งยืน และ T – Transformative Knowledge Sharing การเรียนรู้และถ่ายทอดนวัตกรรม โดยมี CE – Community Enterprise Focus เป็นเป้าหมายในการเสริมสร้างความเข้มแข็งและการพึ่งพาตนเองของวิสาหกิจชุมชน และ 3) กระบวนการนำตัวแบบไปประยุกต์ใช้เป็นวงจรการเรียนรู้ 4 ขั้นตอน ได้แก่ การวินิจฉัยร่วมกัน การออกแบบการเปลี่ยนแปลงขนาดเล็กที่มีพลัง การดำเนินการและบันทึกเส้นทางการเรียนรู้ และการทบทวนบทเรียนเพื่อกำหนดแนวทางต่อยอด ทั้งนี้ LIST Model + CE สามารถใช้เป็นกรอบในการวิเคราะห์ วางแผน และส่งเสริมวิสาหกิจชุมชนให้เหมาะสมกับบริบท ศักยภาพ และทรัพยากรของแต่ละกลุ่ม เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งและความยั่งยืนของวิสาหกิจชุมชน