พุทธวิธีการสื่อสารด้วยกัลยาณมิตร 7 สำหรับผู้ป่วยเบาหวาน

ผู้แต่ง

  • ภานุพันธุ์ พุฒสุข มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • กนกวรรณ กรุณาฤทธิโยธิน มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

กัลยาณมิตร 7, การสื่อสารเชิงพุทธ, การสนทนาเพื่อสร้างแรงจูงใจ, ผู้ป่วยเบาหวาน

บทคัดย่อ

บทความวิชาการเรื่อง “พุทธวิธีการสื่อสารด้วยกัลยาณมิตร 7: สำหรับผู้ป่วยเบาหวาน” มุ่งนำเสนอแนวทางบูรณาการหลักธรรม “กัลยาณมิตร 7” เข้ากับกระบวนการสื่อสารด้านสุขภาพเพื่อการดูแลผู้ป่วยเบาหวานอย่างองค์รวม โดยอธิบายว่าการสื่อสารในมิติพุทธศาสนามิใช่เพียงการถ่ายทอดข้อมูล หากเป็นกระบวนการทางจริยธรรมและปัญญาที่ตั้งอยู่บนสัมมาวาจา เมตตา กรุณา และการไม่เบียดเบียน มีเป้าหมายเพื่อการลดทุกข์และเสริมสร้างปัญญาให้ผู้ป่วยสามารถตัดสินใจและดูแลตนเองได้อย่างเหมาะสม เนื้อหาบทความครอบคลุม 1) แนวคิดและความหมายของการสื่อสารเชิงพุทธที่คำนึงถึงผลกระทบทางจิตใจและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของผู้รับสาร 2) ความหมายและองค์ประกอบของกัลยาณมิตร 7 พร้อมการแปลงหลักธรรมเชิงนามธรรมให้เป็นพฤติกรรมการสื่อสารที่สังเกตได้ในบริบทบริการสุขภาพ 3) คุณค่าและประโยชน์ของการสื่อสารเชิงกัลยาณมิตรต่อผู้ป่วยเบาหวานทั้งด้านจิตใจ พฤติกรรมสุขภาพ และความสัมพันธ์เชิงรักษา โดยเชื่อมโยงกับหลักฐานเชิงประจักษ์จากงานศึกษาที่ชี้ว่าการสนทนาเพื่อสร้างแรงจูงใจช่วยเสริมความเชื่อด้านสุขภาพ พฤติกรรมป้องกันภาวะแทรกซ้อน และการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 การประยุกต์กัลยาณมิตร 7 จึงเป็นแนวทางที่ช่วยยกระดับการสื่อสารให้มีความเป็นมนุษยธรรม สร้างความไว้วางใจ เพิ่มความร่วมมือ และสนับสนุนผลลัพธ์สุขภาวะที่ยั่งยืนของผู้ป่วยเบาหวานในระบบบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิ แปลเป็นภาษาอังกฤษ แปลให้ตรงกับคำภาษาไทย ไม่แปลย่อความ ไม่แปลขยายความ

เอกสารอ้างอิง

บุญเลิศ โอฐสู, และคณะ. (2561). การใช้สื่อและอุปกรณ์ในการสื่อสารของพระพุทธเจ้า. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 6(2), 584–594.

พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2558). พุทธธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 32). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระไพศาล วิสาโล. (2557). การสื่อสารอย่างสันติ. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ.

ฟองแก้ว บัวลูน. (2559). การบูรณาการหลักการสื่อสารเชิงพุทธสำหรับผู้ป่วยโรงพยาบาลนครพิงค์ จังหวัดเชียงใหม่ (ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาพระพุทธศาสนา). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

สนอง อุนากุล. (2528). คู่มือผู้ป่วยเบาหวาน (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์เลี่ยงเชียง.

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2566). ความเป็นกัลยาณมิตรของหลวงปู่ชา (พิมพ์ครั้งที่ 8). กรุงเทพมหานคร: ม.ป.ท.

สุนทร ตัณฑนันทน์, วลัย อินทรัมพรรย์, และชูจิตร เปล่งวิทยา. (2535). คู่มือผู้ป่วยเบาหวาน (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร: ศุภวนิชการพิมพ์.

หทัยชนก เกตุจุนา และคณะ. (2567). แนวทางการดำเนินงาน NCD ในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.). นนทบุรี: กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.

ทนงศิลป์ ลี้พล. (2568). ผลของโปรแกรมการสนทนาเพื่อสร้างแรงจูงใจต่อความเชื่อด้านสุขภาพและพฤติกรรมป้องกันภาวะแทรกซ้อนของผู้ป่วยเบาหวาน. วารสารการพัฒนาสุขภาพชุมชน มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 13(1), 45–61.

เทอดศักดิ์ เดชคง. (2563). ผลของโปรแกรมการสนทนาแบบสร้างแรงจูงใจต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดสำหรับผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารสถาบันบำราศนราดูร, 14(3), 134–145.

วันทนา ถิ่นกาญจน์. (2565). การใช้ปรัชญาศาสนาพุทธจัดการโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ในผู้ป่วยเบาหวานประเทศไทย. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์, 14(2), 297–307.

Asmat, K., Dhamani, K. A., Gul, R., Mistry, S. K., & Froelicher, E. S. (2022). Effectiveness of patient-centered care versus usual care in adults with type 2 diabetes: A systematic review. Frontiers in Public Health, 10, 994766.

Bilgin, A., Karakurt, P., & Ayhan, H. (2022). The effect of motivational interviewing on metabolic control in patients with diabetes mellitus: A systematic review and meta-analysis. Patient Education and Counseling, 105(7), 1805–1816.

Ratanawongsa, N., Karter, A. J., Parker, M. M., Lyles, C. R., Heisler, M., Moffet, H. H., … Schillinger, D. (2013). Communication and medication adherence: The diabetes study of Northern California. JAMA Internal Medicine, 173(3), 210–218.

World Health Organization. (2016). Framework on integrated, people-centred health services. Geneva: Author.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-02-08

รูปแบบการอ้างอิง

พุฒสุข ภ., & กรุณาฤทธิโยธิน ก. (2026). พุทธวิธีการสื่อสารด้วยกัลยาณมิตร 7 สำหรับผู้ป่วยเบาหวาน. มจร การพัฒนาสังคม, 10(3), 391–402. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/JMSD/article/view/292475