การบริหารจัดการหนี้ครัวเรือน: กรณีศึกษาศูนย์จัดการกองทุนชุมชน บ้านหนองบวบหอม ตำบลหนองบ่อ อำเภอสองพี่น้อง จังหวัดสุพรรณบุรี

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการบริหารจัดการหนี้ครัวเรือนของศูนย์จัดการกองทุนชุมชนบ้านหนองบวบหอม เพื่อให้ประชาชนสามารถปลดหนี้หรือชำระหนี้ได้โดยไม่กระทบต่อการดำรงชีวิตประจำวันตามแนวทางของกรมการพัฒนาชุมชน การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่มจากผู้ให้ข้อมูลหลัก 14 คน ซึ่งคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง ประกอบด้วยคณะกรรมการศูนย์ 5 คน เจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชน 3 คน และตัวแทนครัวเรือนที่สามารถปลดหนี้ได้และยังไม่สามารถปลดหนี้ได้ กลุ่มละ 3 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาจากบทสัมภาษณ์ การสนทนากลุ่ม และเอกสารที่เกี่ยวข้อง
ผลการวิจัยพบว่า ศูนย์บริหารจัดการหนี้โดยบูรณาการหนี้จากหลายแหล่งให้เหลือสัญญาเดียวต่อครัวเรือนตามแนวทาง “1 ครัวเรือน 1 สัญญา” ช่วยลดความซ้ำซ้อนในการชำระหนี้และทำให้สามารถวางแผนการชำระหนี้ได้เหมาะสมกับศักยภาพของแต่ละครัวเรือน คณะกรรมการมีบทบาทในการบริหารจัดการ ให้คำปรึกษา ติดตามการชำระหนี้ และสร้างวินัยทางการเงินผ่านการออม การจัดทำบัญชีครัวเรือน และมาตรการผ่อนปรนตามความเหมาะสม ขณะที่เจ้าหน้าที่ภาครัฐสนับสนุนด้านองค์ความรู้ การจัดทำฐานข้อมูล และการติดตามประเมินผล ครัวเรือนที่สามารถปลดหนี้ได้มีการนำความรู้ทางการเงินไปใช้จริง วางแผนชำระเงินต้น ควบคุมรายจ่าย และเพิ่มรายได้จากอาชีพเสริม ส่วนครัวเรือนที่ยังไม่สามารถปลดหนี้ได้ยังเผชิญข้อจำกัดจากภาระครอบครัว รายได้ไม่แน่นอน และปัจจัยเศรษฐกิจภายนอก นอกจากนี้ ศูนย์ยังมีข้อจำกัดด้านการจัดเก็บข้อมูลและการใช้เทคโนโลยี ผลการวิจัยสะท้อนว่า การบริหารจัดการหนี้ครัวเรือนจำเป็นต้องดำเนินควบคู่กับการสร้างวินัยทางการเงิน การเพิ่มความสามารถในการชำระหนี้ และการติดตามช่วยเหลืออย่างต่อเนื่อง