การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างคุณลักษณะที่เป็นจุดแข็งของนักศึกษาครูยากจน จากชนบทและได้รับทุนการศึกษาโดยใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม

บทคัดย่อ

นักศึกษาครูยากจนจากชนบทมักประสบความท้าทายในการพัฒนาศักยภาพและสร้างความเชื่อมั่นในตนเอง ส่งผลต่อประสิทธิภาพการเรียนรู้และการเตรียมความพร้อมสู่การเป็นครูมืออาชีพ การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อเสริมสร้างคุณลักษณะที่เป็นจุดแข็งของนักศึกษาครูยากจนจากชนบทและได้รับทุนการศึกษา และ 2) เพื่อสังเคราะห์รูปแบบการเสริมสร้างคุณลักษณะที่เป็นจุดแข็งของนักศึกษาครูยากจนจากชนบทและได้รับทุนการศึกษา โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม การวิจัยแบ่งเป็น 2 ระยะ เริ่มจากระยะเตรียมความพร้อมเพื่อให้ผู้ร่วมวิจัยเข้าใจบทบาทและการมีส่วนร่วม จากนั้นจึงเข้าสู่ระยะการวิจัยปฏิบัติการ ผู้ร่วมวิจัย คือ นักศึกษาชั้นปีสุดท้ายโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งในภาคอีสาน จำนวน 24 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย เทคนิค AIC การสังเกตอย่างมีส่วนร่วม และบันทึกการทบทวนหลังการปฏิบัติ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า ผู้ร่วมวิจัยใช้คุณลักษณะที่เป็นจุดแข็งอย่างต่อเนื่องและเป็นระบบใน 4 วงรอบของกระบวนการวิจัย โดยแสดงการพัฒนาจากระดับการรับรู้จุดแข็งเบื้องต้นไปสู่การนำไปประยุกต์ใช้ในสถานการณ์จริงอย่างมีประสิทธิภาพ ส่วนรูปแบบการเสริมสร้างคุณลักษณะที่เป็นจุดแข็งเรียกว่า NCSCS Model ประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ได้แก่ 1) ร่วมบ่มเพาะบรรยากาศการเรียนรู้เชิงบวกเพื่อพัฒนาความงอกงามภายใน 2) ร่วมค้นหาจุดแข็ง 3) ร่วมผนึกกำลังกำหนดเป้าหมาย 4) ร่วมวางแผนและนำไปใช้ในสถานการณ์จริง และ 5) ร่วมสะท้อนผลลัพธ์และแบ่งปันกำลังใจ ผลลัพธ์จากการวิจัยจึงมีนัยสำคัญต่อการพัฒนาความเชื่อมั่นและการกล้าแสดงออกของนักศึกษาครูในบริบทวัฒนธรรมไทย