ศึกษาวิเคราะห์การบรรลุธรรมของพระอรหันต์ ที่ปรากฏในคัมภีร์อรรถกถาธรรมบท

บทคัดย่อ

วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาวิธีการบรรลุธรรมของพระอรหันต์ที่ปรากฏในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท 2) เพื่อศึกษาการบรรลุธรรมของพระอรหันต์ที่ปรากฏในคัมภีร์อรรถกถาธรรมบท และ 3) เพื่อวิเคราะห์การบรรลุธรรมของพระอรหันต์ที่ปรากฏในคัมภีร์อรรถกถาธรรมบท ในการวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ จากการศึกษาพบว่าบุคคลผู้บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ในคัมภีร์อรรถกถาธรรมบทมีหลักปฏิบัติอันเป็นแบบแผนอย่างเดียวกันตามหลักของไตรสิกขาคือ ศีล สมาธิ และปัญญา อันเป็นแนวทางปฏิบัติที่สามารถทำให้บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ และการปฏิบัติธรรมนั้นต้องอาศัยความเข้าใจในจริตนิสัยของตนหรือของบุคคลที่จะอบรมสั่งสอนก่อน เพราะจริตทั้ง 6 ประการคือ ราคจริต โทสจริต โมหจริตสัทธาจริต พุทธิจริต และวิตกจริตนั้นมีอิทธิพลต่อการปฏิบัติธรรม ความเข้าในในเรื่องจริตนั้นสามารถนำไปสู่อุบายวิธีในการปฏิบัติที่เหมาะสมได้