นวัตกรรมการจัดการตนเองของชุมชนไชยาเพื่อความมั่นคงทางเศรษฐกิจบนฐานวัฒนธรรมชุมชน

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาการจัดการตนเองของชุมชนด้านอาชีพตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง และ 2 ) ศึกษาหาตัวแบบนวัตกรรมการจัดการตนเองด้านการพัฒนาอาชีพเพื่อความมั่นคงของเศรษฐกิจชุมชนบนฐานวัฒนธรรมชุมชน ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพโดยศึกษาเอกสาร ศึกษาภาคสนาม สัมภาษณ์เชิงลึก และสนทนากลุ่ม เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง แบ่งเป็น 4 กลุ่ม ผู้ให้ข้อมูลหลัก ได้แก่ 1) หน่วยงานภาครัฐระดับอำเภอ 2) หน่วยงานภาครัฐระดับส่วนท้องถิ่น 3) นักวิชาการ และ 4) ประชาชน จำนวน 10 คน นำข้อมูลที่ได้สังเคราะห์เนื้อหาเพื่อนำไปสู่การบูรณาการและสร้างองค์ความรู้ใหม่ ผลการศึกษาพบว่า 1) การจัดการตนเองของชุมชนเน้นวิถีวัฒนธรรมบนฐานเศรษฐกิจพอเพียงคือ ชาวบ้านส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำนาเป็นหลัก และทำไร่ ทำสวนเป็นอาชีพเสริม การประกอบอาชีพดังกล่าวชาวบ้านได้มีการเปลี่ยนแปลงจากการผลิตแบบยังชีพเป็นแบบเพื่อขาย และเน้นการปฏิบัติการร่วมกลุ่มอาชีพ โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อสร้างความมั่นคงและความอยู่ดีมีสุขของคนในชุมชน กลุ่มอาชีพของชุมชนไชยา ได้แก่ 1.1) กลุ่มอาชีพชุมชนตำบลป่าเว 1.2) กลุ่มอาชีพชุมชนตำบลทุ่ง และ         1.3) กลุ่มอาชีพชุมชนตำบลเลม็ด และ 2) ตัวแบบนวัตกรรมการจัดการตนเองด้านอาชีพเพื่อความมั่นคงของเศรษฐกิจชุมชนบนฐานวัฒนธรรมชุมชนคือ แบบการพัฒนาอาชีพที่เหมาะสมเพื่อความมั่นคงของเศรษฐกิจชุมชนบนฐานวัฒนธรรมชุมชน มีองค์ประกอบสำคัญ 6 องค์ประกอบ ได้แก่ 1.1) ด้านผู้นำ 1.2) ด้านความเป็นกลุ่มอาชีพ 1.3) ด้านผลผลิต 1.4) ด้านการปรับตัวของชุมชน 1.5) ด้านฐานคิด และ 1.6) ด้านการจัดการตนเองของชุมชน มีการเรียนรู้และสืบต่อกันภายในชุมชนเพื่อความเหมาะสมสอดรับกับภาวะการเปลี่ยนแปลงของชุมชน