การจัดการห่วงโซ่คุณค่าผลิตภัณฑ์ปลาใส่อวนของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ในจังหวัดนครศรีธรรมราช เพื่อยกระดับความสามารถในการแข่งขัน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ประเมินห่วงโซ่คุณค่า มูลค่าเพิ่มและสัดส่วนรายได้ของผลิตภัณฑ์ปลาใส่อวน 2) วิเคราะห์แนวทางการจัดการห่วงโซ่คุณค่า ยกระดับความสามารถในการแข่งขันของผลิตภัณฑ์ปลาใส่อวน และ 3) ประเมินห่วงโซ่คุณค่าเดิมและห่วงโซ่คุณค่าใหม่เพื่อวัดมูลค่าเพิ่มและสัดส่วนรายได้ของแต่ละผลิตภัณฑ์ปลาใส่อวน เป็นการวิจัยรูปแบบผสานวิธี กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ วิสาหกิจชุมชนผู้ผลิตปลาใส่อวนในจังหวัดนครศรีธรรมราช เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง จำนวน 12 กลุ่ม เครื่องมือที่ใช้วิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ที่มีโครงสร้าง เก็บรวบรวมข้อมูล โดยกระบวนการผลิต ปริมาณผลผลิต ราคา และต้นทุนการผลิต คำนวณมูลค่าเพิ่มและสัดส่วนรายได้ของแต่ละผลิตภัณฑ์ ผลการวิจัยพบว่า 1) ประเมินห่วงโซ่คุณค่า มูลค่าเพิ่มและสัดส่วนรายได้ของผลิตภัณฑ์ปลาใส่อวน มีผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทั้งหมด 5 ภาคี ได้แก่ (1) ผู้ขายปลาหรือเกษตรกร (2) ผู้ตัดแต่งปลา (3) ผู้ผลิตหรือผู้แปรรูป (4) ผู้ขาย และ (5) ผู้บริโภค 2) วิเคราะห์แนวทางการจัดการห่วงโซ่คุณค่า ยกระดับความสามารถในการแข่งขันของผลิตภัณฑ์ปลาใส่อวนเป็น 6 รูปแบบ ได้แก่ การลดข้อต่อ การเพิ่มข้อต่อ การขยายข้อต่อ การพัฒนาข้อต่อเดิม การพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่และ การสร้างการรับรู้ถึงคุณค่าผลิตภัณฑ์ 3) ผลการประเมินห่วงโซ่คุณค่าเดิมและห่วงโซ่คุณค่าใหม่ มีผลิตภัณฑ์ ปลาใส่อวนสด ปลาใส่อวนทอดกรอบ ปลาใส่อวนทรงเครื่อง น้ำพริกปลาใส่อวน ผงโรยข้าวปลาใส่อวน ปลาใส่อวนข้าวเกรียบดิบและทอด เกิดมูลค่าเพิ่มสูงสุดของวัตถุดิบ 2.86, 5.79, 2.84, 7.08, 7.23, 1.43 และ 2.92 เท่า ตามลำดับ และผู้ผลิตปลาใส่อวน มีสัดส่วนรายได้สูงสุด ส่วนผู้ตัดแต่งปลา มีสัดส่วนรายได้น้อยสุด
Article Details
เอกสารอ้างอิง
จิตพนธ์ ชุมเกตุ. (2560). การพัฒนาผลิตภัณฑ์จากภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพทางการจัดการชุมชนอย่างยั่งยืนของชุมชนไทยมุสลิม อำเภอชะอา จังหวัดเพชรบุรี. ใน รายงานการวิจัย. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ฐิติมา บูรณวงศ์ และคณะ. (2565). การวิเคราะห์ห่วงโซ่คุณค่าใหม่และการวัดการกระจายรายได้ของผลิตภัณฑ์ขนมลาในจังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารวิชาการบัณฑิตวิทยาลัยสวนดุสิต, 18(2), 139-155.
ฐิติมา บูรณวงศ์ และศณัทชา ธีระชุนห์. (2565). การศึกษาพฤติกรรมผู้บริโภคและแนวทางในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ขนมลาของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ในจังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารนาคบุตรปริทรรศน์, 14(1), 43-54.
ณฐมน ทรัพย์บุญโต และคณะ. (2559). ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ OTOP หนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์: กรณีศึกษา OTOP ประเภทอาหาร จังหวัดพะเยา. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 12(ฉบับพิเศษ ประชุมวิชาการ), 230-237.
นฤมล จิตรเอื้อ และประสพชัย พสุนนท์. (2561). การใช้เครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูลงานวิจัยเพื่อการศึกษาการดำเนินการที่เป็นเลิศของสถานศึกษา. วารสารสาขามนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์และศิลปะ, 11(2), 2118-2135.
บัณฑิต อินณวงศ์. (2564). การคลี่ภาพ Value Chain การคำนวณมูลค่าเพิ่มและสัดส่วนแบ่งรายได้ สำหรับ Local Enterprise. กรุงเทพมหานคร: หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท).
ปิยะวัติ บุญ-หลง และคณะ. (2559). งานวิชาการเพื่อสังคม: หลักการและวิธีการ. กรุงเทพมหานคร: สถาบันคลังสมองของชาติ.
มาริษ หัสชู. (2563). การวิเคราะห์ห่วงโซ่อุปทานและห่วงโซ่คุณค่า สำหรับแนวทางการพัฒนาวิสาหกิจชุมชนและผู้ประกอบการสินค้าโอทอป. ใน สารนิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาเทคโนโลยีอาหาร. มหาวิทยาลัยศิลปกร.
วัชรินทร์ อินทพรหม. (2562). การวิเคราะห์และการนำเสนอผลการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร, 10(2), 314-333.
ศิริเชษฐ์ สังขะมาน. (2559). การสร้างมูลค่าเพิ่มของผลิตภัณฑ์แปรรูปข้าว กรณีศึกษาจังหวัดยโสธร. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ. (2565). แผนปฏิบัติราชการรายปี (พ.ศ. 2566). เรียกใช้เมื่อ 8 มกราคม 2566 จาก https://www.sepo.go.th/tinymce/plugins/ filemanager/thumbs//แผนปฏิบัติราชการประจำปีงบประมาณ%202566.pdf
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 – 2570). เรียกใช้เมื่อ 25 พฤศจิกายน 2565 จาก https://www.nesdc.go.th/
สำนักยุทธศาสตร์นโยบายและแผน. (2563). คู่มือแผนปฏิบัติราชการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2563. เรียกใช้เมื่อ 25 พฤศจิกายน 2565 จาก https://web.codi.or.th/wp-content/uploads/2020/05/CODI-Actionplan2563.pdf
อุทิศ ทาหอม และคณะ. (2561). รูปแบบการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์อาหารพื้นถิ่น “ตำเปียงทรงเครื่อง” เพื่อสร้างความเข้มแข็งของเศรษฐกิจชุมชนบ้านเสม็ด ตำบลหนองเต็ง อำเภอกระสัง จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารพัฒนาสังคม, 20 (2), 35-61.
Krippendorff, K. (2004). Content analysis: an introduction to its methodology. (2nd.ed.). USA: Sage Publications.
Porter, M. E. (1985). Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performance. New York: MacMillan.
