ข้าวเหนียวเขาวงกาฬสินธุ์กับการสร้างอัตลักษณ์ของชาวจังหวัดกาฬสินธุ์

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอัตลักษณ์ของชาวจังหวัดกาฬสินธุ์ในมิติของข้าวเหนียวเขาวงกาฬสินธุ์ เป็นวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และสนทนากลุ่ม โดยผู้ให้ข้อมูลสำคัญ คือ บุคคลที่มีความรู้เกี่ยวกับข้าวเหนียวเขาวง และเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ผู้ไท จำนวน 5 คน การวิเคราะห์ข้อมูลผู้วิจัยได้ใช้วิธีการเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์เนื้อหาใช้แนวคิดเรื่องอัตลักษณ์ มาเป็นเครื่องมือในการวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า 1) ข้าวเหนียวเขาวงกาฬสินธุ์กับอัตลักษณ์ด้านการนิยามตัวตนของชาวกาฬสินธุ์ผ่านการตั้งชื่อพันธุ์ข้าวพื้นเมืองที่มีการระบุตำแหน่งที่ตั้งของแหล่งผลิตข้าวทำให้อำเภอเขาวงและจังหวัดกาฬสินธุ์เป็นที่รู้จักมากขึ้น 2) ข้าวเหนียวเขาวงกาฬสินธุ์กับอัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์ผู้ไทผ่านผ้าไหมแพรวาที่แสดงอัตลักษณ์ด้านการทำนาผ่านลายนาคซึ่งเป็นความเชื่อของชาวอีสานและกลุ่มชาติพันธุ์ไท และ 3) อัตลักษณ์ด้านการทำนาปลูกข้าวเหนียวเขาวงกาฬสินธุ์ ข้าวเหนียวเขาวงกาฬสินธุ์ หมายถึง ข้าวพันธุ์กอเดียว ข้าวพันธุ์พื้นเมืองและข้าวพันธุ์ กข 6 เป็นข้าวเหนียวที่ไวต่อช่วงแสง ปลูกได้เฉพาะฤดูนาปี เป็นข้าวที่สามารถปลูกได้ในอำเภอเขาวง บางส่วนของอำเภอกุฉินารายณ์ และบางส่วนของอำเภอนาคูเท่านั้น มีการเก็บเกี่ยวในระยะพลับพลึง จึงเป็นอัตลักษณ์ที่สำคัญที่ทำให้ข้าวเหนียวเขาวงกาฬสินธุ์หอม และมีคุณภาพ ข้าวเหนียวเขาวงกาฬสินธุ์ได้รับการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ สามารถสร้างรายได้ให้แก่กลุ่มชาติพันธุ์ผู้ไทเขาวงได้อีกทางหนึ่ง