วิถีประชาธิปไตยแบบปรึกษาหารือสู่การพลิกฟื้นนาร้าง กรณีศึกษาโรงเรียนชาวนา บ้านละหา จังหวัดนราธิวาส

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ถอดบทเรียนแนวทางประชาธิปไตยแบบปรึกษาหารือในการพลิกฟื้นฟูนาร้าง กรณีศึกษากลุ่มโรงเรียนชาวนาบ้านละหา จังหวัดนราธิวาส และ2) เพื่อหาแนวทางพัฒนารูปแบบประชาธิปไตยแบบปรึกษาหารือ กรณีศึกษา กลุ่มโรงเรียนชาวนาบ้านละหา จังหวัดนราธิวาส เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ประธาน สมาชิก และปราชญ์ของกลุ่มโรงเรียนชาวนา ผู้ใหญ่บ้าน และเจ้าหน้าที่องค์การบริหารส่วนตำบลแว้ง รวม จำนวน 9 คน ผู้วิจัยเลือกโดยอาศัยกรอบทฤษฎี และดุลพินิจของนักวิจัย นอกจากนั้น ผู้วิจัยมีความคุ้นเคยกับการทำงานในพื้นที่ จึงเล็งเห็นความสามารถของผู้ให้ข้อมูล โดยวิธีการเลือกตัวอย่างนี้ มีจุดมุ่งหมายของการศึกษาเป็นหลัก (Purposive Selection) เพื่อให้ได้ผู้ให้ข้อมูลหลักที่มีคุณสมบัติ ภายใต้กรอบของการศึกษาวิจัยและภายหลังจากนั้นจึงดำเนินการร่วมสนทนากลุ่ม รวมทั้งการสังเกตแบบมีส่วนร่วม วิเคราะห์ข้อมูล ด้วยวิธีสอบสามเส้าเพื่อเปรียบเทียบ ข้อค้นพบที่ได้ศึกษา จำแนกและจัดระบบข้อมูลออกให้เป็นระบบ แล้วตีความสร้างข้อสรุปแบบอุปนัย วิเคราะห์หาบทสรุปร่วมกันของเรื่องนั้น แล้วนำเสนอข้อมูลเป็นข้อความแบบบรรยาย ผลการวิจัยพบว่า 1) ผลการถอดบทเรียนแนวทางประชาธิปไตยแบบปรึกษาหารือในการผลิกฟื้นฟูนาร้าง แบ่งออกเป็น 3 ประการ ได้แก่ 1.1) ประชาธิปไตยแบบปรึกษาหารือผ่านกระบวนการฟื้นฟูนาร้าง 1.2) ประชาธิปไตยแบบปรึกษาหารือผ่านกระบวนการสร้างโรงเรียนชาวนา และ 1.3) เป็นประชาธิปไตยแบบปรึกษาหารือผ่านกระบวนการสร้างพื้นที่กลางและกลุ่มเครือข่ายโรงเรียนชาวนา และ 2) แนวทางพัฒนารูปแบบประชาธิปไตยแบบปรึกษาหารือเป็นการยกระดับการพูดคุยผ่านเครือข่ายต่างหมู่บ้าน โดยเริ่มต้นจากประเด็นปัญหาที่ชาวนาประสบสู่แนวทางการแก้ไขปัญหา ผ่านกระบวนการปรึกษาหารือร่วมกับเครือข่าย และการที่จะให้พื้นที่อื่น ๆ มาพูดคุยร่วมกัน อาจใช้กระบวนการที่มีความหลากหลาย