พระยา: ความเชื่อกับการออกแบบเครื่องรางร่วมสมัย
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความเรื่อง พระยา: ความเชื่อกับการออกแบบเครื่องรางร่วมสมัย เป็นส่วนหนึ่งของวิทยานิพนธ์เรื่อง “เครื่องรางของขลัง : ความเชื่อ ความศรัทธา สู่การออกแบบวัฒนธรรมร่วมสมัย” โดยนำองค์ความรู้จากวรรณกรรม แบบสอบถาม การสัมภาษณ์ มาประยุกต์ใช้ในการออกแบบ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความเชื่อความศรัทธาของกลุ่มคน Gen-Z และเพื่อการออกแบบเครื่องรางร่วมสมัย จากการเก็บแบบสอบถามจำนวน 400 คน พบว่า มีปัจจัยในการเลือกเช่าบูชาเครื่องรางของขลัง คือดูจากสัญลักษณ์ ความเป็นตัวแทน และรูปเคารพของสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เครื่องรางของขลังมีอิทธิพลในการใช้ชีวิต ซึ่งสามารถพัฒนาเป็นสินค้าแฟชั่นได้ และสามารถใช้เป็นเครื่องมือในการแก้ไขปัญหา สังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อมได้ รวมไปถึงการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกจากผู้เชี่ยวชาญ ในกลุ่มนักวิชาการที่เกี่ยวข้องกับ คติชน ความเชื่อ ประเพณี พิธีกรรม และกลุ่มประกอบการและผู้ผลิต ที่เกี่ยวกับเครื่องรางของขลัง จำนวน 6 คน นำมาวิเคราะห์องค์ความรู้ที่ได้เพื่อการออกแบบเครื่องรางร่วมสมัย สร้างสรรค์ผลงานโดยใช้แนวความคิดเศรษฐกิจกระแสใหม่ คือ เศรษฐกิจสร้างสรรค์ เศรษฐกิจสีเขียว และเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืน (SDGs) ดำเนินการและทดลองนำเสนอกับกลุ่มเป้าหมาย Gen-Z ออกแบบโดยศิลปินสมัยใหม่ นำมิติเรื่องสิ่งแวดล้อมเข้ามาใช้ว่าส่งผลกระทบต่อสังคมมาใช้ดำเนินการวิจัย พบว่า ผู้สนใจมีอายุหลากหลายมากกว่ากลุ่ม Gen-Z ส่วนมากไม่รู้จักพระธันวันตริ แต่มีความพึงพอใจในการออกแบบพระธันวันตริ คิดว่าทันสมัยมาก เหมาะสมในการพกพามาก ส่งผลต่อการร่วมบริจาคยาหรือเงินมากที่สุด มวลสารจากยาหมดอายุเชื่อมโยงกับพระธันวันตริมากที่สุด สามารถช่วยอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและแก้ไขปัญหาสังคมและเศรษฐกิจมากที่สุด และพึงพอใจต่อภาพรวมของ Project “WS:E1+” มากที่สุด
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมสุขภาพจิต. (2563). New Normal ชีวิตวิถีใหม่. เรียกใช้เมื่อ 11 มกราคม 2567 จาก https://dmh.go.th/news/view.asp?id=2288.
เดอะโนวเลจ. (2566 ). BIO CIRCULAR GREEN ECONOMY. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (องค์การมหาชน).
ไทยพีบีเอส. (2563). “เวียนเทียนออนไลน์” วิถีใหม่ ทุกศาสนาฝ่าวิกฤตยุค COVID ระบาด. เรียกใช้เมื่อ 30 เมษายน 2567 จาก https://www.thaipbs.or.th/news/content/292115.
ประเสริฐ รุนรา. (2557). พิธีสวดนพเคราะห์: พลวัตของพิธีกรรมประดิษฐ์ในสังคมไทยปัจจุบัน. ใน วิทยานิพนธ์อักษรศาสตร์ดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย. คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ผ่องพันธุ์ มณีรัตน์. (2525). มานุษยวิทยากับการศึกษาคติชาวบ้าน. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ผู้จัดการออนไลน์. (2563). “พาณิชย์” ทำโพลพบคนไทยยังนิยมทำบุญ ขอพรสิ่งศักดิ์สิทธิ์ แม้เศรษฐกิจซบ โควิด-19 ระบาด. เรียกใช้เมื่อ 11 มกราคม 2567 จาก https://mgronline.com/business/detail/9630000115605.
พุทโธ สุโขทัย. (2540). เครื่องรางของขลัง. กรุงเทพมหานคร: เจมินี่.
มณีรัตน์ กำลังเกื้อ. (2561). พิธีกรรมและประเพณีประดิษฐ์สารทเดือนสิบ ตำบลสิชล จังหวัดนครศรีธรรมราช. ใน วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทยและภาษาไทยประยุกต์. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
วรลักษณ์ ผ่องสุขสวัสดิ์. (2565). คัมภีร์การรับประทานวิตามินและแร่ธาตุ เพื่อสุขภาพคนวัยทำงานนอนน้อยเครียด และติดหวาน (ตอนที่ 3). เรียกใช้เมื่อ 11 มกราคม 2567 จาก https://dmh.go.th/news/view.asp?id=2521.
ศิราพร ณ ถลาง. (2562). “คติชนสร้างสรรค์”: บทสังเคราะห์และทฤษฎี. (พิมพ์ครั้งที่2). กรุงเทพมหานคร: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
สยามรัฐออนไลน์. (2565). "วรวุฒิ" เสนอ "เครื่องราง - ของขลัง" เป็นซอฟท์พาวเวอร์ สร้างเศรษฐกิจไทย. เรียกใช้เมื่อ 11 มกราคม 2567 จาก https://siamrath.co.th/n/336839.
สำนักข่าวอิศรา. (2565). บทวิเคราะห์ - "โควิดโลกปี 2566" จะไปในทิศทางไหน วิกฤติสาธารณสุขจะหวนคืน?. เรียกใช้เมื่อ 11 มกราคม 2567 จาก https://www.isranews.org/article/isranews-scoop/114843-ccoviddddcccct.html.
สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์. (2561). เศรษฐกิจสร้างสรรค์ คืออะไร. เรียกใช้เมื่อ 11 มกราคม 2567 จาก https://www.cea.or.th/.
สุชาติ พรชัยวิเศษกุล. (2564). ผลกระทบการแพร่ระบาดโควิด-19 สถานการณ์ว่างงานและแนวทางรับมือ. เรียกใช้เมื่อ 11 มกราคม 2567 จาก https://www.doe.go.th/prd/assets/upload/files/satun_th/7ff740b9698a0551a0e4c5d7ff233621.pdf.
สุชาติ สุวรรณวงค์. (2557). ประเพณีแห่เทียนพรรษา: การอนุรักษ์และรูปแบบการจัดการด้านการประชาสัมพันธ์ เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของภาครัฐ เอกชน และชุมชนจังหวัดอุบลราชธานี. ใน ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาวัฒนธรรมศาสตร์. คณะวัฒนธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
อภิชาติ จันทร์แดง. (2546). ความเชื่อ พิธีกรรม: กระบวนการเรียนรู้เพื่อศักยภาพการพึ่งตนเองของชุมชนชนบท: ศึกษาเฉพาะกรณีชุมชนบ้านยางหลวง ตำบลท่าผา อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่. ใน วิทยานิพนธ์สังคมสงเคราะห์ศาสตร์มหาบัณฑิต ภาควิชาสังคมสงเคราะห์ศาสตร์. คณะสังคมสงเคราะห์
ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
อภิลักษณ์ เกษมผลกูล และสินีกานต์ แก้วกัณหา. (2563). รูปแบบและบทบาทความเชื่อในสถานการณ์ไวรัสโคโรนา: การศึกษาความเป็นพหุวัฒนธรรมในสังคมไทย. วารสารวิชาการมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 8(3), 260-286.
อำนาจ สุขพิพัฒน์. (2554). ประเพณีทอดข้าวสาร: การศึกษาแนวทางการอนุรักษ์และพัฒนากระบวนการจัดการประเพณีบุญทอดข้าวสาร โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนอำเภอศรีสมเด็จจังหวัดร้อยเอ็ด. ใน วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวัฒนธรรมศาสตร์. คณะวัฒนธรรมศาสตร์
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
แอน เดือนเพ็ญ. (2565). พระสติ พระเครื่องจากพลาสติกที่เตือนให้ทุกคนบริโภคอย่างมีสติและรักสิ่งแวดล้อม. เรียกใช้เมื่อ 11 มกราคม 2567 จาก https://urbancreature.co/pra-sati-plastic/.