อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ความรวย - ความจนในภาษาไทยถิ่นอีสาน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยเรื่องอุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ความรวย - ความจนในภาษาไทยถิ่นอีสานมีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์เกี่ยวกับความรวย - ความจนในภาษาไทยถิ่นอีสาน โดยการศึกษาในครั้งนี้จะช่วยสะท้อนความสัมพันธ์ของภาษากับระบบความคิดของคนในสังคมอีสานผ่านการใช้ภาษาในรูปแบบ อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ ตลอดจนช่วยทำให้เข้าใจระบบความคิดของผู้ใช้ภาษาที่มีต่อความรวย - ความจนได้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น ทั้งนี้มนุษย์มีการใช้ภาษาในการสื่อสารในชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้ภาษาในรูปแบบการเปรียบเทียบที่เกิดขึ้นในระบบความคิดของผู้ใช้ภาษาหรือที่เราเรียกกันว่า “อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์” ซึ่งงานวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ มีการเก็บรวบรวมข้อมูลจากภาพยนตร์ 6 เรื่อง ละคร 2 เรื่อง และคลิปวีดีโอจากช่อง https://www .youtube.com 10 ช่อง จำนวน 200 คลิปวีดีโอ โดยการประยุกต์ใช้ทฤษฎีสำหรับการวิเคราะห์อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ของเลคอฟและจอห์นสัน และโคเวกเซส ตามแนวภาษาศาสตร์ปริชาน ผลการวิจัยพบว่า มีอุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ความรวย จำนวน 96 ถ้อยคำ จัดกลุ่มได้ 4 มโนทัศน์ และพบอุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ความจน จำนวน 118 ถ้อยคำ จัดกลุ่มได้ 4 มโนทัศน์ อีกทั้งยังเกี่ยวข้องกับหลักธรรมคำสอนทางพระพุทธศาสนาเรื่องอิทธิบาท 4 โดยการศึกษาครั้งนี้ยังช่วยสะท้อนให้เห็นความสัมพันธ์ของภาษากับระบบความคิด ทำให้เข้าใจระบบความคิดของผู้ใช้ภาษาที่มีต่อความรวย - ความจน อีกทั้งยังสามารถเป็นแนวทางในการศึกษาอุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ที่สามารถขยายขอบเขตการศึกษาไปยังตัวบทอื่นและภาษาถิ่นอื่น ๆ ได้อีกด้วย
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กิ่งแก้ว แห้วสุโน. ( 2552). อุปลักษณ์ในภาษาญ้อบ้านดงเย็น อำเภอเมือง จังหวัดมุกดาหาร. ใน ดุษฎีนิพนธ์นิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย. มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
เชิดชัย อุดมพันธ์. (2555). อุปลักษณ์เกี่ยวกับโรคในภาษาไทยถิ่นใต้. ใน วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
ดุสิต เอื้อสามาลย์. (2536). สภาพสังคมอีสานจากภาพยนตร์ไทยระหว่างปี พ.ศ. 2520 - 2526. ใน ดุษฎีนิพนธ์นิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ธนพล เอกพจน์. (2561). อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ความจนในภาษาไทย: กรณีศึกษาการใช้ภาษาไทยบนเว็บไซต์พันทิปดอทคอม. วารสารรมยสาร, 16(1), 377-400.
ธีรพล ศรีเป๊ะบัว. (2566). สุขด้วยธรรม “อิทธิบาท 4” ธรรมแห่งความสำเร็จของงาน. วารสารสุโขทัยธรรมาธิราช, 36(2), 108-115.
ศุภชัย ต๊ะวิชัย. (2561). สถานภาพงานวิจัยอุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ในภาษาไทย. วารสารอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 40(2), 202-254.
หทัยวรรณ มณีวงษ์. (2555). อุปลักษณ์ที่เกี่ยวกับผู้ชายและผู้หญิงในเพลงลูกทุ่งอีสาน. ใน ดุษฎีนิพนธ์นิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย. มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
Charteris, M. (2005). Politicians and Rhetoric: The persuasive power of metaphor. New York: Palgrave Macmillan.
Gilles, F. & Mark, T. (2002). The way we think: conceptual blending and the mind’s hidden complexities. New York: Basic Books.
Lakoff, G. & Johnson, M. (1980). Metaphor We Live By. Chicago and London: The University of Chicago Press.
Zoltán, K. (2010). Metaphor: A Practical introduction. Oxford: Oxford University Press.
