การสร้างสรรค์บทเพลงชุด “นบพระธาตุไหว้สา แปดแคว้นล้านนา มหาปู่จาคีตกาล”

บทคัดย่อ

บทความวิจัยฉบับนี้เพื่อ 1) ศึกษาข้อมูลบทที่เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ ตำนานและรูปแบบการสร้างองค์พระธาตุทั้ง 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน และ 2) ศึกษาบริบทดนตรีพื้นบ้านล้านนาใน 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน นำมาเป็นแรงบันดาลใจและแนวคิดเพื่อสร้างสรรค์บทเพลง ประกอบด้วย พระธาตุดอยตุง จังหวัดเชียงราย,
พระธาตุหริภุญชัย จังหวัดลำพูน, พระธาตุลำปางหลวง จังหวัดลำปาง, พระธาตุช่อแฮ จังหวัดแพร่, พระธาตุแช่แห้ง จังหวัดน่าน, พระธาตุดอยสุเทพ จังหวัดเชียงใหม่, และพระธาตุดอยกองมู จังหวัดแม่ฮ่องสอน วิจัยฉบับนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ประชากรกลุ่มตัวอย่างในการสัมภาษณ์ ประกอบด้วย เจ้าอาวาสประจำวัดพระธาตุ หรือผู้แทนเจ้าอาวาส จำนวน 8 รูป, ศิลปินแห่งชาติ จำนวน 1 คน, ผู้เชี่ยวชาญด้านดนตรีพื้นบ้านล้านนา จำนวน 8 คน, และนักวิชาการ จำนวน 2 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสัมภาษณ์ ผลการวิจัยพบว่า จากตำนานพระเจ้าเลียบโลกได้กล่าวถึงการเสด็จขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในดินแดนล้านนา มีการประดิษฐานพระธาตุในสถานที่สำคัญของแต่ละจังหวัด มีจังหวัดแม่ฮ่องสอนที่เป็นการอัญเชิญพระธาตุของพระสาวก ด้านดนตรีพื้นบ้านในจังหวัดเชียงราย เชียงใหม่ ลำพูน ลำปาง พะเยา นิยมบรรเลงวงป้าดก้อง วงดนตรีในจังหวัดแพร่ น่าน นิยมบรรเลงวงสะล้อ ซอ ปิน วงดนตรีจังหวัดแม่ฮ่องสอน นิยมบรรเลงวงตอยอฮออร์น วงกลองก้นยาว การประพันธ์บทเพลงเป็น 3 ช่วง ช่วงแรก การเสด็จมาของพระพุทธเจ้าในดินแดนล้านนา ใช้รูปแบบการขับอื่อกะโลง ช่วงที่สององค์พระธาตุทั้ง 8 ในแคว้นล้านนาใช้วงดนตรีที่เป็นเอกลักษณ์ของแต่ละจังหวัด ช่วงที่สาม งานประเพณีสรงน้ำพระธาตุ โดยใช้ท่วงทำนองสนุกสนาน รื่นเริง