การใช้ทุนทางวัฒนธรรมเป็นเครื่องมือพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน: กรณีศึกษา: กลไกการสถาปนาแนวคิด “วิถีมงคล” เพื่อสร้างอัตลักษณ์ใหม่ของเมืองหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สำรวจพฤติกรรมการท่องเที่ยว การรับรู้และความคิดเห็นของนักท่องเที่ยวและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต่อเมืองหาดใหญ่ผ่านมุมมองทุนทางวัฒนธรรม 2) สำรวจทุนทางวัฒนธรรมทั้งที่จับต้องได้และจับต้องไม่ได้ในพื้นที่เมืองหาดใหญ่ และ 3) เสนอกลไกการสร้างอัตลักษณ์ใหม่ของเมืองหาดใหญ่ผ่านทุนทางวัฒนธรรมที่จะต่อยอดไปสู่การพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน โดยเก็บข้อมูลเชิงปริมาณจากนักท่องเที่ยวชาวไทยและชาวต่างชาติ 400 คน ด้วยแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพเก็บผ่านการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมกับภาคีเครือข่ายในพื้นที่ 28 คน ใช้การสนทนากลุ่มและการสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) อาหารเป็นทุนวัฒนธรรมที่โดดเด่นที่สุด 2) นักท่องเที่ยวชาวต่างชาติมีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่อคนสูงกว่าชาวไทย 2.4 เท่า (10,209.49 บาท เทียบกับ 4,237.72 บาท) และ 3) การพัฒนาแนวคิด “วิถีมงคล” นำไปสู่การระบุจุดสำคัญทางวัฒนธรรม 51 จุดที่เป็นทุนทางวัฒนธรรมที่จับต้องได้และจับต้องไม่ได้ โดยได้มีกลไกการสร้างอัตลักษณ์ใหม่ของเมืองหาดใหญ่ประกอบด้วย 5 ขั้นตอนทำให้ได้ “โมเดลวิถีมงคล” ของเมืองหาดใหญ่ 4 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) อาหารมงคล 2) มงคลแห่งศรัทธา 3) เทศกาลมงคล และ 4) วิถีชีวิตมงคล ซึ่งนำไปสู่กลยุทธ์การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างยั่งยืนสำหรับเมืองหาดใหญ่ โดยข้อเสนอแนะจากการวิจัย คือ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรนำ “โมเดลวิถีมงคล” ไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาการท่องเที่ยว โดยเน้นการส่งเสริมทุนทางวัฒนธรรมด้านอาหารและความเชื่อ และควรศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับการขยายแนวคิด “วิถีมงคล” ให้ครอบคลุมมิติความหลากหลายทางวัฒนธรรมมากขึ้น
Article Details
เอกสารอ้างอิง
ชนิษฎา ชูสุข และคณะ. (2557). ความเป็นเมืองของหาดใหญ่. เรียกใช้เมื่อ 10 พฤษภาคม 2567 จาก https://www.tei.or.th/thaicityclimate/public/work-17.pdf
ทิพวัลย์ ขำเล็ก. (2559). การบริหารจัดการธุรกิจซื้อขายสินค้าในตลาดกิมหยง อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา. ใน วิทยานิพนธ์บริหารธุรกิจมหาบัณฑิต สาขาบริหารธุรกิจบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฎสงขลา.
วอยซ์ทีวี. (2565). หาดใหญ่ A DYING CITY. เรียกใช้เมื่อ 25 มกราคม 2566 จาก https://www.facebook.com/watch/?v=1136047450531835
สนธิทอล์ค. (2565). หาดใหญ่ตายแล้ว: Sondhitalk (ผู้เฒ่าเล่าเรื่อง) EP.137. เรียกใช้เมื่อ 20 มกราคม 2566 จาก https://youtu.be/fm3sT3TyTDw?si=s1v6j7LcqlltzLYQ
สุกานดา ถิ่นฐาน และอนุชา แพ่งเกสร. (2566). สร้าง สรรค์ สุข: การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์บนพื้นที่พหุวัฒนธรรม เพื่อสอดรับกับพฤติกรรมนักท่องเที่ยวในความปกติใหม่ จังหวัดกาญจนบุรี. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 43(2), 1-13.
ไฮไลท์ประชาชาติ. (2561). ย่านเศรษฐกิจหาดใหญ่ซบสนิท แห่เซ้งแผงค้า “กิมหยง - สันติสุข”. ไฮไลท์ประชาชาติ. เรียกใช้เมื่อ 10 กุมภาพันธ์ 2566 จาก https://www.prachachat.net/hilight-prachachat/news-179605
Anton, Y. et al. (2023). Cultural tourism and its role in the modern economy. Èkonomika i upravlenie: problemy, rešeniâ, 1/1(133), 12-19.
Bhandari, B. P. & Jianhua, G. (2019). A conceptual framework for sustainable cultural heritage tourism development through value creation and collaboration. Journal of Tourism & Hospitality, 8(3), 1-7.
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. Richardson (Ed.), Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education (pp. 241-258). New York: Greenwood.
Dann, G. (1981). Tourist motivation- an appraisal. Annals of Tourism Research, 8(2), 187-219.
Hair, J. F. et al. (2010). Multivariate data analysis (7th ed.). Upper Saddle River: Prentice Hall.
Han, H. & Li, B. (2023). The Regeneration and Value Realization of Urban Cultural Resources in the Capital of Culture in East Asian Cities: The Examples from China. Journal of Resources and Ecology, 14(2), 357-363.
Kavaratzis, M. & Ashworth, G. J. (2005). City branding: An effective assertion of identity or a transitory marketing trick? Journal of Economic and Human Geography, 96(5), 506-514.
Okazaki, E. (2008). A community-based tourism model: Its conception and use. Journal of Sustainable Tourism, 16(5), 511-529.
Richards, G. (2022). Urban tourism as a special type of cultural tourism. In J. van der Borg (Ed.), Research Agenda for Urban Tourism (pp. 31-50). Cheltenham: Edward Elgar.
Smith, M. K. et al. (2023). “The relative importance of culture in urban tourism: implications for segmentation”. Consumer Behavior in Tourism and Hospitality, 18(2), 157-173.
Smitha, S. (2022). Cultural Tourism. In Encyclopedia of Tourism Management and Marketing (pp. 716-719). Cheltenham: Edward Elgar Publishing.
Throsby, D. (2001). Economics and Culture. Cambridge: Cambridge University Press.
UNESCO and The World Bank. (2021). Cities Culture Creativity: Leveraging culture and creativity for sustainable urban development and inclusive growth. Retrieved February 10 , 2023, from https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000377427
UNWTO. (2020). UNWTO recommendations on tourism and rural development-A guide to making tourism an effective tool for rural development. Madrid: UNWTO.
