กลวิธีการนำเสนอแนวคิดนิเวศสำนึกในวรรณกรรมเยาวชน เรื่อง หมอยาน้อย ของ กิติศักดิ์ ศรีแก้วบวร

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ วิเคราะห์กลวิธีการนำเสนอแนวคิดนิเวศสำนึกในวรรณกรรมเยาวชน เรื่องหมอยาน้อย ของ กิติศักดิ์ ศรีแก้วบวร เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้กรอบแนวคิดกลวิธีการนำเสนอและแนวคิด
การวิจารณ์เชิงนิเวศ ผลการวิจัยพบว่า กลวิธีการนำเสนอแนวคิดนิเวศสำนึก มี 5 กลวิธี ได้แก่ 1) กลวิธีการนำเสนอผ่านโครงเรื่อง ผู้เขียนสร้างโครงเรื่องให้ตัวละครมีความเชื่อมโยงกับธรรมชาติตั้งแต่ต้นจนจบเรื่อง
2) กลวิธีการนำเสนอผ่านตัวละคร มีการตั้งชื่อตัวละครหลักเพื่อสื่อนัยเชิงนิเวศ และการสร้างตัวละครที่เป็นมิตร
กับธรรมชาติหรือมีจิตสำนึกเชิงนิเวศ 3) กลวิธีการนำเสนอผ่านบทสนทนา มีการใช้บทสนทนานำเสนอบุคลิก
ลักษณะนิสัย และทรรศนะของตัวละครที่มีต่อธรรมชาติที่แฝงไปด้วยแนวคิดนิเวศสำนึก 4) กลวิธีการนำเสนอผ่านฉากพบทั้งหมด 5 ประเภท ได้แก่ ฉากที่เป็นธรรมชาติ ฉากที่เป็นสิ่งประดิษฐ์ ฉากที่เป็นช่วงเวลาหรือยุคสมัย
ฉากที่เป็นสภาพการดำเนินชีวิตของตัวละคร และฉากที่เป็นสภาพแวดล้อมเชิงนามธรรม และ 5) กลวิธีการนำเสนอผ่านน้ำเสียงของผู้แต่ง ได้แก่ น้ำเสียงชื่นชมเชิดชูธรรมชาติ น้ำเสียงโน้มน้าวให้อนุรักษ์ธรรมชาติ น้ำเสียงจริงจัง
สื่อความให้คิด และน้ำเสียงโศกเศร้า ซึ่งวรรณกรรมเยาวชน เรื่อง หมอยาน้อย เป็นวรรณกรรมสีเขียวที่มีลักษณะเด่นในการนำเสนอเนื้อหาเกี่ยวกับธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะการสอดแทรกคุณประโยชน์ของพืชสมุนไพรหลากหลายชนิดที่สามารถนำมารักษาโรคต่าง ๆ ได้ด้วยภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้าน อันแสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติที่มีความเชื่อมโยงกันอย่างลึกซึ้ง วรรณกรรมเรื่องนี้มีบทบาทสำคัญในการปลูกฝังจิตสำนึกในการอนุรักษ์ธรรมชาติให้กับผู้อ่าน โดยเฉพาะเด็กและเยาวชน