รูปแบบการอนุรักษ์ภูมิปัญญาการแปรรูปน้ำตาลโตนดของชาวบ้าน ตำบลหนองขาว อำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาภูมิปัญญาการใช้ประโยชน์จากตาลโตนด ตำบลหนองขาว อำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี 2) ต่อยอดผลิตภัณฑ์แปรรูปน้ำตาลโตนดจากภูมิปัญญาชาวบ้าน ตำบลหนองขาว อำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี และ 3) เสนอรูปแบบการอนุรักษ์การแปรรูปน้ำตาลโตนดจากภูมิปัญญาชาวบ้าน เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม เก็บรวบรวมข้อมูลผู้ร่วมปฏิบัติการวิจัยและผู้ทรงคุณวุฒิ ด้วยการคัดเลือกแบบเจาะจง 25 คน โดยใช้แบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา นำเสนอเชิงพรรณนาด้วยการเล่าเรื่อง ผลการวิจัยพบว่า 1) การศึกษาภูมิปัญญาการใช้ประโยชน์จากตาลโตนด ทั้งราก ลำต้น ลูกตาล ใบตาล ช่อดอก โดยเป็นส่วนประกอบของอาหารคาวและหวาน เช่น แกงคั่วหัวตาล จาวตาลเชื่อม ใบใช้มุงหลังคา ลำต้น ก้านใบ นำไปทำเก้าอี้ ด้านหัตถกรรมจักสาน ใบตาลอ่อนนำมาทำตะกร้า หมอน เสื่อ ไม้ตาลนำมาทำเฟอร์นิเจอร์ด้านเกษตรกรรม ลูกตาลสดใช้เลี้ยงวัว ต้น ใบ ใช้ทำคอกสัตว์ ด้านพลังงาน เป็นเชื้อเพลิงในการทำน้ำตาลแอลกอฮอล์ ด้านอุตสาหกรรม นำไปทำถ่านกัมมันต์ใช้กับหน้ากากกรองอากาศ 2) การพัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูปน้ำตาลโตนด จากภูมิปัญญาชาวบ้าน โดยการออกแบบตั้งแต่โครงสร้างรูปแบบบรรจุภัณฑ์ การใช้สี ภาพประกอบ การจัดวางองค์ประกอบ การใช้ตัวอักษรตราสินค้า และการสื่อความหมาย การออกแบบโลโก้ ที่แสดงถึงความเป็นอัตลักษณ์และวิถีชีวิตชุมชน และ 3) รูปแบบการอนุรักษ์การแปรรูปน้ำตาลโตนดจากภูมิปัญญาชาวบ้าน ตำบลหนองขาว อำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี “TANS Model” ประกอบด้วย T = (Technique) คือ เทคนิคการ เรียนรู้ร่วมกัน A = (Action) คือ การลงมือปฏิบัติ N = (Networking) คือ เครือข่ายการมีส่วนร่วม S = (Sustainable) คือ เกิดความยั่งยืน