แนวทางการสืบสาน อนุรักษ์ วัฒนธรรมอาหารพื้นบ้านเพื่อความยั่งยืน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยมีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาบริบทพื้นที่ลักษณะทางกายภาพ 2) เพื่อรวบรวมองค์ความรู้วัฒนธรรมอาหารพื้นบ้านประจัน และ 3) เพื่อการถ่ายทอดความรู้สู่กลุ่มเป้าหมายด้วยรูปแบบกิจกรรมการสร้างความตระหนักรู้การสืบสาน อนุรักษ์วัฒนธรรมอาหารพื้นบ้านประจัน อำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี เป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพโดยการคัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง จำนวน 110 คน คือ ผู้นำชุมชน เจ้าหน้าที่ท้องถิ่นและผู้รู้ด้านอาหารพื้นบ้าน จำนวน 15 คน กลุ่มแม่บ้านและเยาวชนที่สนใจทำอาหาร จำนวน 15 คน และเยาวชนนักเรียน จำนวน 80 คน เลือกใช้วิธีการสัมภาษณ์ วิเคราะห์เชิงเนื้อหา นำเสนอเชิงพรรณนาด้วยการเล่าเรื่อง ผลการวิจัยพบว่า ชุมชนบ้านประจันมีลักษณะทางภูมิศาสตร์เป็นพื้นที่ราบเหมาะแก่การเกษตร ทำให้ประชากรมีความมั่นคงทางอาหาร และเป็นแหล่งจำหน่ายอาหารพื้นบ้านที่ขึ้นชื่อของจังหวัดปัตตานี อาหารพื้นบ้านที่โดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ของชุมชนบ้านประจัน คือ ขนมละซอ (ขนมจีน) ละแซ เนื่องจากชาวบ้านในชุมชนมากกว่า 15 ครัวเรือน ผลิตขนมละซอละแซ ในเชิงพาณิชย์และเป็นอาชีพสืบทอดจากบรรพบุรุษ การศึกษาพบ จำนวน 23 รายการอาหารที่ปรากฏในชุมชนบ้านประจัน เป็นอาหารที่คนในชุมชนผลิตขาย จะมีความสัมพันธ์กับวิถีชีวิต วัฒนธรรมประเพณีในรอบชีวิตและเทศกาลต่าง ๆ ในรอบปีและยังพบว่า กิจกรรมการถ่ายทอดความรู้สู่กลุ่มเป้าหมาย 2 กิจกรรม คือ 1) กิจกรรมการสร้างความตระหนักรู้ในการสืบสาน อนุรักษ์วัฒนธรรมอาหารพื้นบ้าน และ 2) กิจกรรมอบรมการถ่ายทอดองค์ความรู้อาหารพื้นบ้านเพื่อส่งเสริมรายได้ให้กับกลุ่มแม่บ้านและเยาวชนในชุมชนประจัน ซึ่งทั้งสองกิจกรรมสามารถเป็นแนวทางในการทำแผนพัฒนาท้องถิ่นให้กับองค์การบริหารส่วนตำบลประจันเพื่อเป็นแนวทางการสืบสาน อนุรักษ์วัฒนธรรมอาหารพื้นบ้านอย่างยั่นยืน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
ฉวีวรรณ สุวรรณาภา และคณะ. (2560). อาหารพื้นบ้าน: กระบวนการจัดการเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตและจริยธรรมทางสังคมในชุมชนภาคเหนือ. ใน รายงานการวิจัย. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตแพร่.
ณิชมน ภมร และพัชรี ตันติวิภาวิน. (2563). การจัดการความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านวัฒนธรรมอาหารพื้นบ้านภาคเหนือตอนบนของไทย. วารสารรังสิตบัณฑิตศึกษาในกลุ่มธุรกิจและสังคมศาสตร์, 6(2), 28-44.
ทรงสุข บุญทาวงค์ และคณะ. (2565). อาหารพื้นเมืองเชียงใหม่ในมิติประวัติศาสตร์และการท่องเที่ยว. วารสารวิชาการและวิจัย มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, 12(4), 178-191.
นันท์นภัสร์ พันธุวงศ์ และปิยะนันท์ หิรัณย์ชโลทร. (2565). ผลการจัดกิจกรรมประกอบอาหารอาเซียนที่มีต่อการตระหนักรู้ทางวัฒนธรรมของเด็กปฐมวัย. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ, 22(2), 176-188.
พัชรี ตั้งตระกูล และคณะ. (2561). การส่งเสริมการท่องเที่ยวเมืองสร้างสรรค์ด้านอาหารท้องถิ่นของจังหวัดภูเก็ต. ใน รายงานการวิจัย. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
ยุวรินทร์ ปัญจสิริวิทย์ และนพรัตน์ บุญเพียรผล. (2567). แนวทางพัฒนาสำรับอาหารเพื่อสุขภาพสำหรับธุรกิจอาหารโต๊ะจีน จังหวัดนครปฐม. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 8(6), 192-205.
รณภพ นพสุวรรณ และคณะ. (2566). การสืบสานภูมิปัญญามรดกวัฒนธรรมอาหารท้องถิ่นลังกาสุกะ บนแผ่นดินปลายด้ามขวานทองของไทย. วารสารปราชญ์ประชาคม, 1(1), 72-82.
ลักขณา คชสาร และคณะ. (2565). การจัดการทางวัฒนธรรม: กรณีศึกษาการจัดกิจกรรมทางวัฒนธรรมของโรงเรียนสาธิตระดับมัธยมศึกษา. วารสารรัชต์ภาคย์, 16(49), 180-193.
วรารัตน์ สานนท์ และคณะ. (2561). อดีตถึงปัจจุบันแนวทางการพัฒนาอาหารท้องถิ่นที่เป็นอัตลักษณ์ของจังหวัดนครปฐม. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม, 5(1), 130-142.
องค์การบริหารส่วนตำบลประจัน. (2568). แผนพัฒนาท้องถิ่น พ.ศ. 2566 - 2570. เรียกใช้เมื่อ 19 มกราคม 2568 จาก https://www.prajan.go.th/news/doc_download/a_280223_104358.pdf
อรุณีวรรณ บัวเนี่ยว และคณะ. (2564). มิติทัศน์ปัตตานี ใน ชุดความรู้ “ปัตตานีศึกษา Pattani Studies” โครงการมหาวิทยาลัยกับการขับเคลื่อนศิลปะและวัฒนธรรมเพื่อการพัฒนาเชิงพื้นที่. ปัตตานี: โรงพิมพ์มิตรภาพ.
อารีวรรณ หัสดิน และคณะ. (2564). การจัดการทางวัฒนธรรมเพื่อการดำรงอยู่ของการละเล่นพื้นบ้านไทยพวน กรณีศึกษาจังหวัดนครนายกและจังหวัดสระบุรี. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์มหาวิทยาลัยนครพนม, 11(1), 331-345.
Good, C. V. (1973). Dictionary of Education. New York: McGraw-Hill Book.
Lincoln, Y. S. & Guba, E. G. (2000). Paradigmatic controversies, contradictions, and emerging confluences (2nd ed.). In N. K. Denzin & Y. S. Lincoln (Eds.), The handbook of qualitative research (pp. 163-188). Beverly Hills, California: Sage.
