ปัจจัยที่มีผลต่อภาวะเหนื่อยล้าของผู้ดูแลผู้ป่วยสูงอายุติดเตียง ในเขตอำเภอโพธิ์ประทับช้าง จังหวัดพิจิตร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ปัจจุบันประเทศไทยเข้าสู่สังคมผู้สูงวัย ทำให้จำนวนผู้ป่วยสูงอายุติดเตียงได้รับการดูแลที่บ้านเพิ่มมากขึ้น ส่งผลต่อสภาวะทางจิตใจของผู้ดูแลเกิดภาวะเหนื่อยล้าและหมดไฟในการดูแลผู้ป่วย วัตถุประสงค์ของการวิจัยเพื่อ 1) ศึกษาความสัมพันธ์ของปัจจัยที่มีผลต่อภาวะเหนื่อยล้าของผู้ดูแลผู้ป่วยสูงอายุติดเตียง และ 2) ศึกษาปัจจัยที่สามารถอธิบายภาวะเหนื่อยล้าของผู้ดูแลผู้ป่วยสูงอายุติดเตียงได้ดีที่สุด ในเขตอำเภอโพธิ์ประทับช้าง จังหวัดพิจิตร ตั้งแต่เดือนตุลาคม พ.ศ. 2567 ถึงเดือนธันวาคม พ.ศ. 2567 โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงพรรณนา ผลการศึกษา ผู้ดูแล 100 ราย ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 90 อายุเฉลี่ย 52.7 ปี ระยะเวลาในการดูแลเฉลี่ย 5.05 ปี และระยะเวลาในการดูแลผู้ป่วยต่อวันเฉลี่ย 10.46 ชั่วโมง เมื่อวิเคราะห์ปัจจัยที่มีผลต่อภาวะเหนื่อยล้าของผู้ดูแลแบบตัวแปรเดียว พบว่า ระยะเวลาในการดูแลต่อวัน (OR 1.060, p = 0.026) ระยะเวลาในการดูแลมากกว่า 18 ชั่วโมงต่อวัน (OR 4.200, p = 0.009) และคุณภาพชีวิตของผู้ดูแล (OR 1.092, p = 0.008) สัมพันธ์กับการเกิดภาวะเหนื่อยล้าของผู้ดูแลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เมื่อวิเคราะห์พหุตัวแปร พบว่า คุณภาพชีวิตของผู้ดูแล (OR 1.867, p = 0.001)
และภาวะพึ่งพิงกับผู้ดูแล (OR 55.920, p = 0.008) สัมพันธ์กับการเกิดภาวะเหนื่อยล้าของผู้ดูแลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเช่นกัน สรุป อุบัติการณ์การเกิดภาวะเหนื่อยล้าของผู้ดูแลพบได้มากขึ้นอาจส่งผลในการดูแลผู้ป่วยในอนาคต ดังนั้น การส่งเสริมการมีคุณภาพชีวิตที่ดีของผู้ดูแลและการลดภาวะพึ่งพิงของผู้ป่วยสามารถช่วยลดภาวะเหนื่อยล้าของผู้ดูแลได้
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2566). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2565. กรุงเทพมหานคร: บริษัท อมรินทร์ คอร์เปอ เรชั่นส์ จำกัด (มหาชน).
กองทุนผู้สูงอายุ. (2565). แผนปฏิบัติการกองทุนผู้สูงอายุประจำปีงบประมาณ 2566 - 2570 (ฉบับทบทวน ประจำปี 2567). กรุงเทพมหานคร: กองทุนผู้สูงอายุ.
เชิดชาย ชยวัฑโฒ. (2559). การศึกษาภาวะซึมเศร้าในผู้ดูแลผู้ป่วย โรคอัมพาตหลอดเลือดสมอง. วารสารแพทย์เขต 4 - 5, 35(1), 14-27.
ไชยยงค์ ลุนพิลา. (2564). ปัจจัยที่ส่งผลต่อภาระดูแลของผู้ดูแลผู้สูงอายุติดเตียงในเขตอำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม, 18(2), 33-43.
เบญจพร สว่างศร. (2556). การดูแลสุขภาพตนเองของผู้สูงอายุอำเภอสามชุก จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารวิชาการ มทร, 1(2), 128-137.
สุวัฒน์ มหัตนิรันดร์กุล. (2545). เครื่องชี้วัดคุณภาพชีวิตขององค์การอนามัยโลกชุดย่อ ฉบับภาษาไทย (WHOQOL-BREF-THAI). เชียงใหม่: โรงพยาบาลสวนปรุง .
อรจิตต์ บำรุงสกุลสวัสดิ์. (2559). คู่มือระบบการดูแลผู้ป่วยระยะยาวด้านสาธารณสุขสำหรับผู้สูงอายุ ที่มีภาวะพึ่งพิงในพื้นที่ (Long Term Care) ในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ปีงบประมาณ 2559. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.).
อรวรรณ ศิลปกิจ. (2558). แบบประเมินภาระการดูแล Zarit Burden Interview. วารสารสุขภาพจิตแห่งประเทศไทย, 23(1), 12-24.
Adelman, R. D. et al. (2014). Caregiver burden: a clinical review. Jama, 311(10), 1052-1060.
Bayrak, B. et al. (2023). The Effects of Nursing Interventions on the Level of Anxiety and Care Burden of the Caregivers of Bedridden Patients. Nigerian Journal of Clinical Practice, 26(3), 253-259.
Bekdemir, A. & Ilhan, N. (2019). Predictors of Caregiver Burden in Caregivers of Bedridden Patients. J Nurs Res, 27(3), 1-9.
Chong, P. H. et al. (2018). Paediatric palliative care improves patient outcomes and reduces healthcare costs: evaluation of a home-based program. BMC Palliat Care, 17(1), 1-8.
Collins, L. G. & Swartz, K. (2011). Caregiver care. Am Fam Physician, 83(11), 1309-1317.
Mahoney, F. I. & Barthel, D. W. (1965). FUNCTIONAL EVALUATION: THE BARTHEL INDEX. Md State Med J, 14(1965), 61-65.
Mamom, J. & Daovisan, H. (2022). Listening to Caregivers' Voices: The Informal Family Caregiver Burden of Caring for Chronically Ill Bedridden Elderly Patients. Int J Environ Res Public Health, 19(1), 1-15.
Morales, A. J. et al. (2020). Impact of the caregiver burden on the effectiveness of a home-based palliative care program: A mediation analysis. Palliat Support Care, 18(3), 332-338.
Promarat, S. (2016). Factors affecting burden of caregivers for elderly bed-bound in Banhong District, Lamphun. Lanna Public Health Journal, 12(1), 57-64.
Pudelewicz, A. et al. (2019). Burden of caregivers of patients with Alzheimer's disease. Scand J Caring Sci, 33(2), 336-341.
Tabsee, S. (2020). Factors Related to Self-care Behavior of the Elderly in Kangkrajan District, Phetchaburi Province. Journal of Prachomklao College of Nursing, 3(1), 14-30.
Zarit, S. H. et al. (1980). Relatives of the impaired elderly: correlates of feelings of burden. Gerontologist, 2(6), 649-655.
