วิถีชีวิตและการปรับตัวของผู้ย้ายถิ่นสูงอายุไทใหญ่ในจังหวัดเชียงใหม่
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัจจัยและกระบวนการในการย้ายถิ่นเข้าสู่จังหวัดเชียงใหม่ของผู้สูงอายุไทใหญ่ และ 2) วิเคราะห์วิถีชีวิตและการปรับตัวของผู้สูงอายุไทใหญ่ ใช้การวิจัยเชิงคุณภาพโดย
การสังเกตโดยตรงแบบไม่มีส่วนร่วม และสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง ในพื้นที่ศึกษา 2 หมู่บ้าน หมู่บ้านแห่งที่หนึ่ง มีลักษณะเป็นพื้นที่ภูเขา คนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพด้านเกษตรกรรม หมู่บ้านแห่งที่สองมีลักษณะเป็นพื้นที่ราบ คนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพด้านอุตสาหกรรมไม้แปรรูปและก่อสร้าง การเก็บข้อมูลทำโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ย้ายถิ่นสูงอายุที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป จำนวน 19 คน และสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างกับผู้นำชุมชน 4 คน ผลการวิจัยพบว่า 1) พื้นที่ต้นทางของผู้สูงอายุไทใหญ่อยู่ในรัฐฉานทางเหนือและใต้ ปัจจัยผลักดันที่ทำให้เกิดการย้ายถิ่น
ออกมากที่สุด ได้แก่ ด้านการเมือง ด้านสังคม ด้านสิ่งแวดล้อม และด้านเศรษฐกิจ และ 2) ผู้สูงอายุทั้งสองหมู่บ้านมีวิถีชีวิตที่แตกต่างกัน หมู่บ้านแห่งแรกเกือบทั้งหมดเป็นผู้สูงอายุที่ที่ย้ายถิ่นเข้ามาในวัยแรงงาน หมู่บ้านแห่งที่สองเป็นการย้ายเข้ามาในลักษณะของผู้ติดตาม โดยย้ายเข้ามาหลังอายุ 60 ปี ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นความไม่เท่าเทียมของวิถีชีวิตและการปรับตัว ทั้งด้านสถานะทางกฎหมาย สถานภาพความเป็นอยู่ การสื่อสาร เครือข่ายทางสังคม ครอบครัว ลักษณะที่อยู่อาศัย และรายได้ นำไปสู่ข้อเสนอแนะในการสนับสนุนนโยบายที่เกี่ยวข้องให้เหมาะสมกับผู้ย้ายถิ่นสูงอายุ ผลจากการศึกษาสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับพื้นที่อื่น ๆ ของประเทศที่ถือเป็นความท้าทายใหม่ท่ามกลางการเปลี่ยนผ่านสู่การเป็นสังคมสูงอายุของประเทศไทย
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2567). รายงานสถานการณ์สังคม จังหวัดเชียงใหม่ ประจำปี 2567. เรียกใช้เมื่อ 19 มีนาคม 2568 จาก https://www.m-society.go.th/more_news.php?cid=599
ธงชัย ภูวนาถวิจิตร และคณะ. (2561). แนวโน้มทิศทางการย้ายถิ่นของแรงงานข้ามชาติและการจัดการเพื่อรองรับการรวมกลุ่มประชาคมอาเซียน กรณีศึกษาแรงงานไทใหญ่ ในอำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่. Journal of Human Sciences, 18(2), 245-276.
ปณิธิ อมาตยกุล. (2547). การย้ายถิ่นของชาวไทใหญ่ในจังหวัดเชียงใหม่. ใน วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรหาบัณฑิต สาขาวิชาภูมิภาคศึกษา. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ปานแพร เชาวน์ประยูร. (2553). ทวิอัตลักษณ์: การต่อสู้และการปรับตัวของชาวไทใหญ่พลัดถิ่นในจังหวัดเชียงใหม่. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 30(1), 41-68.
ผู้นำชุมชนเพศชาย. (29 ก.ย. 2567). การเข้ามาอาศัยในหมู่บ้านของกลุ่มชาวไทใหญ่. (ธีรภัทร์ คำตุ้ย, ผู้สัมภาษณ์)
พิมพ์นารา อินต๊ะประเสริฐ. (2564). SDG Updates | Good Health and Well-being: เมื่อนิยามของสุขภาพดี ไม่ได้หยุดอยู่แค่ร่างกายแข็งแรง. เรียกใช้เมื่อ 28 ตุลาคม 2567 จาก https://www.sdgmove.com/2021/01/25/sdg-updates-good-health-and-well-being/
ระบบสถิติทางการทะเบียน กรมการปกครอง. (2568). สถิติจำนวนประชากร. เรียกใช้เมื่อ 19 มีนาคม 2568 จาก https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statyear/#/
วิชุลดา มาตันบุญ. (2567). การปรับตัวของแรงงานไทใหญ่ในอำเภอมืองจังหวัดเชียงใหม่. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนครพนม, 14(1), 216-230.
สำนักบริหารแรงงานต่างด้าว. (2568). สถิติการทำงานของคนต่างด้าวประจำเดือน กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2568 สำนักบริหารแรงงานต่างด้าว. เรียกใช้เมื่อ 19 มีนาคม 2568 จาก https://www.doe.go.th/prd/assets/upload/files/alien_th/add600713b042378f093d3e8f84020c5.pdf
องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงใหม่. (2564). ยุทธศาสตร์การพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจังหวัดเชียงใหม่ (พ.ศ. 2566 - 2570). เรียกใช้เมื่อ 19 มีนาคม 2568 จาก https://chiangmaipao.go.th/cmpao/article-detail/2935/
อนุสรา หมื่นชัย และลิวา ผาดไธสง. (2563). รูปแบบการย้ายถิ่น วิถีชีวิต และการปรับตัวของแรงงานชาวไทใหญ่ ในโรงงานไม้แปรรูปในอำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 12(1), 305-317.
อิทธิพงษ์ ทองศรีเกตุ. (2563). ความสุขของผู้สูงอายุย้ายถิ่นเข้าสู่เขตเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น. วารสารเทคโนโลยีสุรนารี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี, 14(2), 73-88.
Fawcett, T. (1989). Networks, Linkages and Migration System. International Migration Review, 23(3), 671-680.
Lee, E. (1966). A Theory of Migration. Journal of the Statistical Society of London, 3(1), 47-57.
Mandal, B. et al. (2023). Migration status, physical limitations and associated self-rated health: a study of older Indian adults. BMC Geriatr, 23(316), 1-16.
Massey, S. et al. (1998). World in Motion: Understanding International Migration at the End of the Millenium. Oxford: Clarendon Press.
Natarajan, N. et al. (2022). A sustainable livelihoods framework for the 21st century. World Development, 49(155), 1-15.
Pardthaisong, L. (2006). Population change in Northern Thailand. In Goh, K. and Sekson Yongvanit (eds.) Change and Development in Southeast Asia in an Era of Globalization, 395 - 415. Singapore: Prentice Hall.
Population Reference Bureau. (2024). 2024 World Population Data Sheet. PRB. Retrieved October 27, 2024, from https://2024-wpds.prb.org/
Roy, C. & Andrews, H. A. (1999). The Roy adaptation model. (2nd ed.). Stamford: Appleton and Lange.
Yakushko, O. et al. (2008). Stress and coping in the lives of recent immigrants and refugees: Considerations for counseling. International Journal for the Advancement of Counselling, 30(3), 167-178.
