การบูรณาการระหว่างการประเมินวัฏจักรชีวิตเชิงพื้นที่และการประเมินความสุข ชุมชนมวลรวมเพื่อศึกษาการจัดการที่ดินทำกินให้ชุมชนในพื้นที่ป่าชายเลน: กรณีศึกษาชุมชนทุ่งขี้เหล็ก จังหวัดตรัง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาการบูรณาการระหว่างการประเมินวัฏจักรชีวิตเชิงพื้นที่ (Territorial Life Cycle Assessment: TLCA Type B) และการประเมินความสุขชุมชนมวลรวม (Gross Community Happiness: GCH) ในการประเมินผลกระทบจากการจัดการที่ดินทำกินให้ชุมชนในพื้นที่ป่าชายเลนตามนโยบายของคณะ กรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (คทช.) เป็นการวิจัยแบบผสมวิธี กลุ่มตัวอย่างและผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ชุมชนในพื้นที่ทุ่งขี้เหล็ก หมู่ 6 ตำบลเขาไม้แก้ว อำเภอสิเกา จังหวัดตรัง จำนวน 16 ราย เลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยและเก็บข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถาม และแบบสัมภาษณ์เชิงลึก ได้ลงพื้นที่สำรวจและทบทวนเอกสารวิจัย วิเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า การบูรณาการ ระหว่างการประเมินวัฏจักรชีวิตเชิงพื้นที่ มีการจัดสรรที่ดินทำให้คะแนนความสุขชุมชนเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญจาก 2.48 เป็น 3.18 โดยเฉพาะในมิติความมั่นคงในชีวิตและสิทธิในที่ดิน ขณะเดียวกัน TLCA Type B วิเคราะห์ฉากทัศน์การใช้ที่ดินแบบบูรณาการ จำนวน 4 แบบ และพบว่า ฉากทัศน์ C เป็นการผสมผสานการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ และวนเกษตร เป็นทางเลือกที่มีศักยภาพสูงสุดในการสร้างความยั่งยืนทั้งด้านสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และสังคม อย่างไรก็ตามยังพบข้อจำกัดสำคัญด้านกฎหมายและความเปราะบางทางอาชีพที่ต้องได้รับการสนับสนุนเพิ่มเติม การประเมินความสุขชุมชนมวลรวม ด้วยการบูรณาการ ระหว่าง TLCA และ GCH ทำให้สามารถประเมินผลกระทบที่เกิดขึ้นได้อย่างรอบด้าน และนำไปสู่การพัฒนา ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายในการปรับปรุงกรอบกฎหมาย การส่งเสริมการพัฒนาอาชีพ การพัฒนาระบบติดตาม และการมีส่วนร่วมของชุมชน สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในพื้นที่ประเภทอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันได้
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2564). ฟื้นฟู “ป่าชายเลน” สร้างเศรษฐกิจฐานราก ลดก๊าซเรือนกระจก. เรียกใช้เมื่อ 7 มิถุนายน 2568 จาก https://www.mhesi.go.th/index.php/en/news/4479-2021-09-23-04-10-46.html
ณรงฤทธิ์ ศาสตรา และคณะ. (2568). การจัดสรรที่ดินกับอัตลักษณ์ของชนชาติพันธุ์ขมุ. อำเภอบ้านไร จังหวัดอุทัยธานี. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี, 8(2), 46-60.
ปัณฑิตา ตันวัฒนะ และคณะ. (2561). กระบวนการปรับเปลี่ยนการใช้ประโยชน์ที่ดินแบบมีส่วนร่วม: กรณีศึกษาเกษตรกรรมไร้หมอกควัน จังหวัดน่าน. วารสารสิ่งแวดล้อมไทย, 22(3), 22-30.
ภัทรพร สอนบุญ และวีระพงศ์ ดอกผึ้ง. (2566). การพัฒนาตัวชี้วัดความสุขชุมชนมวลรวม (Gross Community Happiness, GCH) ภายใต้นโยบายการจัดที่ดินทำกินให้ชุมชน. เรียกใช้เมื่อ 5 มิถุนายน 2568 จาก https://onlb.go.th/product-blog/a2643
สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน). (2568). รายงานสถานการณ์ชุมชนในพื้นที่ป่าชายเลนชายฝั่งทะเลอันดามัน. เรียกใช้เมื่อ 13 มิถุนายน 2568 จาก https://web.codi.or.th/wp-content/uploads/2025/01/25680109-วารสารบ้าน-บ้าน.pdf
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2564). ระบบนิเวศป่าชายเลน - กลไกการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารความหลากหลายทางชีวภาพ. เรียกใช้เมื่อ 15 มิถุนายน 2568 จาก https://chm-thai.onep.go.th/?page_id=426
อจิรวดี เหลาอ่อน และบงกช ดารารัตน์. (2567). กฎหมายสิทธิมนุษยชนกับปัญหาการเข้าถึงสิทธิในที่ดินและการอาศัยในถิ่นที่อยู่ดั้งเดิมของกลุ่มชาติพันธุ์ในภาคใต้ กรณีศึกษาชาติพันธุ์ชาวเลและมานิ. เรียกใช้เมื่อ 15 มิถุนายน 2568 จาก http://www.kpi.ac.th/wp-content/uploads/2025/03/67-รายงานฉบับสมบูรณ์-การเข้าถึงสิทธิในที่ดินฯ-20-03-68.pdf
Campbell, S. et al. (2020). Purposive sampling: complex or simple? Research case examples. Journal of research in nursing, 25(8), 652-661.
Deininger, K. & Byerlee, D. (2011). Rising global interest in farmland: Can it yield sustainable and equitable benefits? Washington DC: World Bank.
Ding, T. et al. (2021). Application of territorial emission factors with open-access data-A territorial LCA case study of land use for livestock production in Wallonia. The International Journal of Life Cycle Assessment, 26(8), 1556-1569.
Holden, S. T. et al. (2023). Uncovering the history of recombination and population structure in western Canadian stripe rust populations through mating type alleles. BMC Biology, 21, 233. https://doi.org/10.1186/s12915-023-01717-9.
Loiseau, E. et al. (2013). Adapting the LCA framework to environmental assessment in land planning. The International Journal of Life Cycle Assessment, 18(8), 1533-1548.
Loiseau, E. et al. (2018). Territorial life cycle assessment (LCA): What exactly is it about? a proposal towards using a common terminology and a research agenda. Journal of Cleaner Production, 176, 474-485. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2017.12.169.
Ostrom, E. (2009). A general framework for analyzing sustainability of social-ecological systems. Science, 325(5939), 419-422.
RECOFTC. (2568). เริ่มเปลี่ยนที่แปลง สู่เปลี่ยนภูมิทัศน์: รวมพลังยกระดับการฟื้นฟูพื้นที่คทช. และชีวิตชุมชนน่าน. เรียกใช้เมื่อ 5 มิถุนายน 2568 จาก https://www.recoftc.org/th/stories/erimepliiynthiiaeplng-suuepliiynphuumithasn-rwmphlangykradabkarfuuenfuuphuuenthiikhthch
Reed, M. S. et al. (2009). Who's in and why? A typology of stakeholder analysis methods for natural resource management. Journal of Environmental Management, 90(5), 1933-1949.
Santos, F. et al. (2023). Mainstreaming revisited: Experiences from eight countries on the role of national biodiversity strategies in practice. Earth System Governance, 16, 100177. https://doi.org/10.1016/j.esg.2023.100177.
Schildt, M. et al. (2023). On the potential of district-scale life cycle assessments of buildings. Energies, 16, 5639. https://doi.org/10.3390/en16155639.
Sullivan, G. M. & Artino, A. R. (2013). Analyzing and interpreting data from Likert-type scales. Journal of graduate medical education, 5(4), 541-542.
