ความต้องการพัฒนาคุณภาพชีวิตด้วยการปฏิบัติตามหลักเกษตรผสมผสาน ของเกษตรกรบ้านนาสะอุ้ง อำเภอหล่มเก่า จังหวัดเพชรบูรณ์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัจจัยส่วนบุคคลของเกษตรกร 2) ศึกษาคุณภาพชีวิตของเกษตรกร และ 3) ศึกษาการได้รับความรู้และความต้องการในการปฏิบัติตามหลักเกษตรผสมผสานของเกษตรกรบ้านนาสะอุ้ง อำเภอหล่มเก่า จังหวัดเพชรบูรณ์ เป็นการศึกษาวิจัยแบบผสมผสาน โดยการวิจัยเชิงปริมาณเก็บข้อมูลด้วยแบบสัมภาษณ์จากเกษตรกร จำนวน 228 คน วิเคราะห์ข้อมูลค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ส่วนการวิจัยเชิงคุณภาพใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 12 คน ซึ่งเป็นผู้นำชุมชนและมีบทบาท
ทางสังคม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่เป็นเพศชาย (ร้อยละ 59.2) อายุเฉลี่ย 48 ปี ส่วนใหญ่จบชั้นประถมศึกษา (ร้อยละ 36.8) และมีสถานภาพสมรส (ร้อยละ 88.2) คุณภาพชีวิตโดยรวมอยู่ในระดับน้อย ( = 1.41) โดยเฉพาะด้านเศรษฐกิจ การทำงาน การศึกษา และสุขภาพ ส่วนด้านความสัมพันธ์ทางสังคมอยู่ในระดับปานกลาง (
= 2.05) เกษตรกรมีความรู้เรื่องเกษตรผสมผสานในระดับน้อย (
= 1.25) และมีการปฏิบัติในระดับต่ำ โดยเฉพาะการใช้ปุ๋ยอินทรีย์และการจัดการศัตรูพืชด้วยสารชีวภาพ อย่างไรก็ตาม เกษตรกรมีความต้องการเรียนรู้สูง โดยเฉพาะการผลิตปุ๋ยอินทรีย์ (ร้อยละ 97.4) และการใช้สารชีวภาพกำจัดศัตรูพืช (ร้อยละ 96.9) โดยต้องการเรียนรู้ผ่านสื่อบุคคลและสื่อสิ่งพิมพ์ ผลการวิจัยเชิงคุณภาพยืนยันว่า คุณภาพชีวิตโดยรวมยังอยู่ในระดับต่ำจากข้อจำกัดด้านการศึกษา และด้านโครงสร้างพื้นฐาน เช่น ไฟฟ้า น้ำประปา และการสื่อสาร แต่ชุมชนมีทุนทางสังคมเข้มแข็ง ข้อเสนอแนะ คือ ควรบูรณาการการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม และการเรียนรู้ โดยใช้ทุนทางสังคมเป็นกลไกสำคัญในการส่งเสริมการเรียนรู้เชิงปฏิบัติและสร้างเกษตรกรต้นแบบ
เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตและพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กิติศักดิ์ ทองมีทิพย์. (2564). พัฒนาการเกษตรกรรมของประเทศไทย: ในมิติด้านการพัฒนาชุมชน และคุณภาพชีวิต. วารสารพัฒนศาสตร์ วิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 4(1), 132-162.
ชญานนท์ มิ่งสมร และคณะ. (2566). ปัจจัยที่มีผลต่อการปฏิบัติตามรูปแบบเกษตรผสมผสานของเกษตรกรในเขตตำบลแจ้ซ้อน อำเภอเมืองปาน จังหวัดลำปาง. วารสารวิจัยและส่งเสริมวิชาการเกษตร, 40(1), 161-171.
ฎาณวรรณ วรางค์รัตน์. (2566). ผลกระทบจากปัจจัยทางประชากรและการนําเทคโนโลยีไปใช้ที่มีผลต่อรายได้และผลิตภาพของครัวเรือนเกษตรกรไทย. ใน ดุษฎีนิพนธ์ศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาประชากรศาสตร์. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
นิมิตร จันทร์คุ้ม. (2565). การสร้างศักยภาพเกษตรกรยุคใหม่ด้วยเกษตรแบบผสมผสาน: กรณีศึกษาบ้านลำแดง ตำบลหันตะเภา อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสาร มจร การพัฒนาสังคม, 7(2), 1-11.
ฤทธิรงค์ ศรีสุข. (2568). การจัดการผลิตพืชเพื่อสร้างเสถียรภาพด้านรายได้และความมั่นคงด้านอาหารของชุมชน นวัตกรรมวิชาการเกษตรจังหวัดสตูล. วารสารเทคโนโลยีและนวัตกรรมเกษตร, 3(1), 1-14.
สมาพร เรืองสังข์. (2567). เกษตรทฤษฎีใหม่บนพื้นฐานปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงกับการพัฒนา คุณภาพชีวิตของเกษตรกรและชุมชน. วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์, 10(2), 301-316.
สำนักงานเกษตรจังหวัดเพชรบูรณ์. (2563). ข้อมูลพื้นฐานด้านการเกษตรจังหวัดเพชรบูรณ์. เรียกใช้เมื่อ 18 มีนาคม 2568 จาก https://phetchabun.doae.go.th/province/?p=195
สำนักงานจังหวัดเพชรบูรณ์. (2566). เป้าหมายการพัฒนาจังหวัดเพชรบูรณ์ 20 ปี พ.ศ. 2566 - 2585. กลุ่มงานยุทธศาสตร์และข้อมูลเพื่อการพัฒนาจังหวัด. เพชรบูรณ์: สำนักงานจังหวัดเพชรบูรณ์.
สำนักงานปฏิรูปที่ดินเพื่อการเกษตร. (2562). ลักการและรูปแบบเกษตรกรรมยั่งยืน. (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพมหานคร: สำนักงานพัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยี สำนักงานปฏิรูปที่ดินเพื่อการเกษตรกรรม.
สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. (2568). รายงานภาวะเศรษฐกิจการเกษตร ไตรมาส 1 ปี 2568. เรียกใช้เมื่อ 29 กรกฎาคม 2568 จาก https://oae.go.th/uploads/files/2025/06/19/e77f785a6f2902ac.pdf
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 - 2570). กรุงเทพมหานคร: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สุพิชชา โชติกำจร และฐากูร อนุสรณ์พาณิชกุล. (2562). ภาวะความยากจนและคุณภาพชีวิตของ ครัวเรือนเกษตรกรในเขตจังหวัดเพชรบูรณ์. ราชภัฏเพชรบูรณ์สาร, 21(1), 87-94.
องค์การสหประชาชาติประจำประเทศไทย. (2558). กรอบเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs). เรียกใช้เมื่อ 29 กรกฎาคม 2568 จาก https://www.sdgmove.com/intro-to-sdgs/
อับดุลอารซีม แมเราะ และประจวบ ทองศรี. (2566). พัฒนาการของเกษตรกรรมในสังคมไทยและ แนวทางการจัดการเศรษฐกิจครัวเรือนของเกษตรกรสู่การพัฒนาสังคม. วารสารการบริหารนิติบุคคลและนวัตกรรมท้องถิ่น, 9(4), 377-388.
Faysse, N. et al. (2022). Which pathway to address interrelated challenges to farm sustainability in Thailand? Views of local actors. Regional Environmental Change, 22(1), 11. https://doi.org/10.1007/s10113-021-01871-2.
Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). (2019). The State of Food and Agriculture 2019. Moving forward on food loss and waste reduction. Rome. Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.
Krejcie, R. V. & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30, 607-610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308.
Putnam, R. D. (2000). Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. New York: Simon and Schuster.
Robeyns, I. (2021). The capability approach. Oxfordshire: Routledge.
Rovinelli, R. J. & Hambleton, R. K. (1977). On the Use of Content Specialists in the Assessment of Criterion-Referenced Test Item Validity. Tijdschrift Voor Onderwijs Research, 2(1977), 49-60.
United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development. Retrieved July 29, 2025, from https://sdgs.un.org/2030agenda
