การวิจัยและพัฒนากิจกรรมหัตถกรรมร่วมสมัย เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์: กรณีศึกษา โคมมะเต้า จังหวัดน่าน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาแนวทางการพัฒนากิจกรรมหัตถกรรมร่วมสมัย เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ กรณีศึกษา โคมมะเต้า จังหวัดน่าน และ 2) เพื่อพัฒนากิจกรรมหัตถกรรมร่วมสมัยต้นแบบ เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์สำหรับศูนย์การเรียนรู้บ้านโคมคำ จังหวัดน่าน เป็นการวิจัยและพัฒนา โดยแบ่งการวิจัยเป็น 2 ระยะ คือ 1) การพัฒนาแนวทางการพัฒนากิจกรรม ซึ่งประกอบด้วย การศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง การศึกษาความต้องการจำเป็นของนักท่องเที่ยวกลุ่มเป้าหมาย 112 คน โดยการเลือกแบบอาสาสมัคร เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยการแจกแจงความถี่ ค่าร้อยละ และการวิเคราะห์เนื้อหา และการศึกษาสภาพปัจจุบันของการจัดกิจกรรมการเรียนรู้โคมมะเต้า ด้วยการสัมภาษณ์ตัวแทนศูนย์การเรียนรู้บ้านโคมคำ 2 คน โดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือวิจัย ได้แก่ บันทึกข้อมูลการศึกษาโคมมะเต้า วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา และ2) การพัฒนากิจกรรมหัตถกรรมร่วมสมัย ตรวจสอบคุณภาพของกิจกรรมโดยผู้เชี่ยวชาญ 3 คน ด้วยแบบประเมินความเหมาะสมของกิจกรรม วิเคราะห์ข้อมูลโดยการแจกแจงความถี่ ค่าร้อยละ และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยสรุปได้ว่า แนวทางการพัฒนากิจกรรมหัตถกรรมร่วมสมัยเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ คือ การพัฒนากิจกรรมดั้งเดิมของชุมชนให้สนุก สร้างสรรค์ และได้ความรู้เกี่ยวกับงานหัตถกรรมดั้งเดิม โดยลดทอนความซับซ้อน เพิ่มความคิดสร้างสรรค์ กิจกรรมต้นแบบมีชื่อว่า “โคมคราฟต์” ประกอบด้วย 2 รูปแบบ คือ โคมคราฟต์ร่วมสมัยที่ให้นักท่องเที่ยวออกแบบลวดลายด้วยตนเอง และโคมคราฟต์ไร้โครง ซึ่งประกอบขึ้นจากกระดาษโดยตรง กิจกรรมต้นแบบมีผลการประเมินอยู่ในระดับดีมาก โดยจะนำไปใช้จริงที่ศูนย์การเรียนรู้บ้านโคมคำต่อไป
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมการท่องเที่ยว กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. (2560). คู่มือการบริหารจัดการแหล่งท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์. เรียกใช้เมื่อ 1 มีนาคม 2568 จาก https://www.dot.go.th/storage/3_01_2562/JiIBmnsOzmzCAgf0M9h83hZ1RoJkUmlPFJA8lTMG.pdf
กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. (2568). สถานการณ์พักแรม จำนวนผู้เยี่ยมเยือน และรายได้จากผู้เยี่ยมเยือน เดือนมกราคม - ธันวาคม 2567. เรียกใช้เมื่อ 1 มีนาคม 2568 จาก https://www.mots.go.th/news/category/760
ญาตาวีมินทร์ พืชทองหลาง และประทีป พืชทองหลาง. (2560). โคมล้านนา : รูปแบบการผลิตแบบดั้งเดิมและประยุกต์ สมัยใหม่เชิงพาณิชย์. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 43(2), 187-216.
ธวัช ราษฎร์โยธา. (2565). การออกแบบผลิตภัณฑ์ชุมชนเพื่อการท่องเที่ยวชุมชน OTOP นวัตวิถี. วารสารศิลปศาสตร์ (วังนางเลิ้ง) มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร, 2(2), 92-115.
นฤทธิ์ วัฒนภู. (2555). ศิลปหัตถกรรมพื้นบ้านไทย. กรุงเทพมหานคร: วาดศิลป์.
ผู้จัดการออนไลน์. (2567). “น่าน” เข้าชิงเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโก ปี 2568 หลังขึ้นแท่นแหล่งท่องเที่ยวยั่งยืนระดับโลก. เรียกใช้เมื่อ 1 มีนาคม 2568 จาก https://mgronline.com/greeninnovation/detail/9670000080326
พระปลัดจตุพร วชิรญาโณ. (2562). โคม: แนวคิด ประวัติศาสตร์ และกระบวนการสร้างอัตลักษณ์วัฒนธรรมพระพุทธศาสนาแบบล้านนา. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 7(1), 33-45.
วิบูลย์ ลี้สุวรรณ. (2553). ศิลปหัตถกรรมพื้นบ้าน: เอกลักษณ์เฉพาะถิ่น. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร ฉบับภาษาไทย, 30(1), 163-182.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 พ.ศ. 2566 - 2570. กรุงเทพมหานคร: สำนักนายกรัฐมนตรี.
สุชาติ อิ่มสำราญ และโสมฉาย บุญญานันต์. (2566). แนวทางการจัดกิจกรรมศิลปะแบบผสมผสานที่ส่งเสริมการเห็นคุณค่าของอัตลักษณ์ ศิลปะพื้นบ้านสำหรับนักท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์. วารสารวิจยวิชาการ, 6(5), 139-154.
องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน. (2562). Creating Creative Tourism Toolkit: คู่มือกระบวนการพัฒนาและยกระดับกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์. เรียกใช้เมื่อ 1 มีนาคม 2568 จาก https://www.bandu.go.th/filesAttach/download/1346/1702627046.pdf
องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน. (2564). ชวนสัมผัสวิถีชีวิตท้องถิ่น ภูมิปัญญา ศิลปวัฒนธรรม. เรียกใช้เมื่อ 1 มีนาคม 2568 จาก https://www.dasta.or.th/th/article/328
Ernawati, E. et al. (2024). Re-actualization of Traditional Themes in Contemporary Craft Art through the Concept of Hybrid Aesthetics. International Journal of Current Science Research and Review, 7(4), 2090-2103.
Richards, G. (2011). Creativity and Tourism: The State of the art. Annals of Tourism Research, 38(4), 1225-1253.
Richards, G. (2021). Developing Craft as a Creative Industry Through Tourism. Brazilian Creative Industries Journal, 1(1), 3-22.
Tapfuma, M. M. et al. (2024). The Role of Creative Tourism through Arts and Crafts in Promoting Inclusive Tourism in Zimbabwe. Journal of Tourism and Cultural Change, 22(1), 1-20.
Teanthaworn, Y. et al. (2023). Creative Tourism Development Guidelines of Uthai Thani Province. Journal of Arts Management, 7(3), 1024-1052.
UNESCO. (2006). Toward Sustainable Strategies for creative tourism. Retrieved March 20, 2025, from https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000159811/PDF/159811eng.pdf.multi
Zhang, R. et al. (2024). Exploring the role of immersive technology in digitally representing contemporary crafts within hybrid museum exhibitions: a scoping review. Digital Creativity, 35(4), 355-377.
