แนวทางการพัฒนากลุ่มผู้ประกอบการผ้าย้อมคราม ในเขตพื้นที่ตำบลกุดจับ อำเภอกุดจับ จังหวัดอุดรธานี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาสภาพกลุ่มผู้ประกอบการย้อมผ้า พัฒนากลุ่มผู้ประกอบการย้อมผ้า และยกระดับเพิ่มช่องทางการจำหน่ายของกลุ่มผู้ประกอบการย้อมผ้า ในเขตพื้นที่ตำบลกุดจับ อำเภอกุดจับ จังหวัดอุดรธานี เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ สมาชิกและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องของกลุ่มผู้ประกอบการผ้าย้อมครามภูหินจอมธาตุในตำบลกุดจับ จำนวน 50 ราย เลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างเชิงลึก และการจัดอบรมให้ความรู้แก่สมาชิกของกลุ่มผู้ประกอบการ 2 ครั้ง และการสังเกตการณ์ทั้งแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการพรรณนาวิเคราะห์ ตามกรอบทฤษฎีทุนของบูร์ดิเยอ ผลการวิจัยพบว่า สภาพกลุ่มผู้ประกอบการย้อมผ้า มีทุนทางวัฒนธรรมที่เข้มแข็งจากภูมิปัญญาท้องถิ่นเกี่ยวกับการย้อมผ้าคราม ซึ่งถือเป็นการส่งต่อภูมิปัญญาที่โดดเด่นของบรรพบุรุษให้ลูกหลานในชุมชน และมีทุนสังคมที่เกิดจากเครือข่ายความสัมพันธ์ภายในชุมชน ขณะที่ทุนเศรษฐกิจยังมีข้อจำกัดด้านเงินทุน เครื่องมือ และช่องทางตลาด ส่วนทุนสัญลักษณ์มีแนวโน้มเติบโตจากการสร้างแบรนด์และการได้รับการยอมรับในระดับท้องถิ่นและจังหวัด การพัฒนากลุ่มผู้ประกอบการย้อมผ้า ตามแนวทางการบูรณาการทุนทั้ง 4 ด้าน ส่งผลให้กลุ่มเกิดการมีส่วนร่วม สามารถพึ่งตนเอง และการขยายตลาดผ่านสื่อออนไลน์ และยกระดับเพิ่มช่องทางการจำหน่ายของกลุ่มผู้ประกอบการย้อมผ้า โดยมีข้อเสนอเชิงพัฒนาเน้นการนำเทคโนโลยีดิจิทัลและนโยบายสนับสนุนจากภาครัฐมาผสมผสานกับภูมิปัญญาท้องถิ่น ทุนวัฒนธรรมและการใช้สื่อดิจิทัลในการส่งเสริมผลิตภัณฑ์ชุมชน เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันและสร้างเศรษฐกิจฐานวัฒนธรรมที่มั่นคงยั่งยืน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. (2566). นโยบายเกษตรกรรมเพื่อความยั่งยืน. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
ณัฐธิดา พลเยี่ยม. (2565). การส่งเสริมอัตลักษณ์ท้องถิ่นผ่านผ้าย้อมครามตำบลกุดจับ. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 18(3), 112-129.
ทองสุข (นามสมมุติ). (18 มี.ค. 2568). การสัมภาษณ์สมาชิกกลุ่มผู้ประกอบการผ้าย้อมคราม บ้านธาตุสามัคคี. (นางอนงค์ วงศ์จวง, ผู้สัมภาษณ์)
บุษบา หินเธาว์ และคณะ. (2566). การศึกษาแนวทางการพัฒนากลุ่มอาชีพทอผ้า กรณีศึกษา กลุ่มวิสาหกิจชุมชน ผ้าทอไทยร่วมใจบ้านกร่างท่าวัว ตำบลบ้านกร่าง อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม, 5(1), 61-77.
มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี. (2566). รายงานผลการดำเนินงานโครงการ “มหาวิทยาลัยสู่ตำบล”. อุดรธานี: ศูนย์วิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี.
ยุพา (นามสมมุติ). (8 ก.พ. 2568). การสัมภาษณ์ผู้ประกอบการผ้าย้อมคราม บ้านธาตุสามัคคี. (นางนิโรบล นาหนองตูม, ผู้สัมภาษณ์)
วิไล (นามสมมุติ). (25 มี.ค. 2568). การสัมภาษณ์สมาชิกกลุ่มผู้ประกอบการผ้าย้อมคราม บ้านธาตุสามัคคี. (นางสุภาวลี ศิริวงศ์, ผู้สัมภาษณ์)
สมใจ (นามสมมุติ). (14 มี.ค. 2568). การสัมภาษณ์สมาชิกกลุ่มผู้ประกอบการผ้าย้อมคราม บ้านธาตุสามัคคี. (นางบุญเตียง สุทตภักดิ์, ผู้สัมภาษณ์)
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). รายงานสถานการณ์เศรษฐกิจฐานรากและการพัฒนาอย่างยั่งยืน. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคม แห่งชาติ.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561 - 2580). กรุงเทพมหานคร: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สำนักส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่นและวิสาหกิจชุมชน. (2568). คัดสรรสุดยอดหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ไทย ปี 2562. กรุงเทพมหานคร: สำนักส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่นและวิสาหกิจชุมชน.
สุทธิวรรณ พงศ์วรรณ. (2563). แนวคิดทุนทางวัฒนธรรมของ Bourdieu กับการพัฒนาท้องถิ่น. วารสารสังคมศาสตร์, 15(1), 75-94.
Bourdieu, P. (1986). The Forms of Capital. New York: Greenwood.
Bourdieu, P. & Wacquant, L. J. D. (1992). An Invitation to Reflexive Sociology. Chicago: University of Chicago Press.
