ศิลปะจัดวางและการพัฒนารูปแบบศิลปะใหม่: เทคโนโลยีและการตีความของเวลาและพื้นที่ในศิลปะสมัยใหม่

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาวิวัฒนาการของศิลปะจัดวาง (Installation Art) รูปแบบงานสามมิติ จัดวางวัตถุเข้ากับพื้นที่เฉพาะเจาะจง (Site-specific) ในหอศิลป์หรือสาธารณะ และบทบาทของเทคโนโลยีที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงในสังคมไทยและบริบทเอเชีย โดยวิเคราะห์จากกรณีศึกษาผลงานสำคัญของศิลปินไทยและเอเชีย ในช่วงตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 20 ถึงยุคดิจิทัลร่วมสมัย เพื่อชี้ให้เห็นบทบาทของเทคโนโลยีต่อการเปลี่ยนแปลงรูปแบบ แนวคิด และการรับรู้ของผู้ชม และการตั้งคำถามว่า “เทคโนโลยีร่วมสมัยมีผลต่อแนวทางการสร้างสรรค์และการรับรู้ศิลปะจัดวางอย่างไรในบริบทไทยหรือเอเชียตะวันออกเฉียงใต้” ซึ่งสะท้อนความสนใจต่อความสัมพันธ์ระหว่างศิลปะ สื่อ และบริบททางสังคมวัฒนธรรมในยุคดิจิทัล การศึกษานี้มุ่งเน้นทำความเข้าใจแนวทางการสร้างสรรค์จากศิลปะดั้งเดิมสู่ศิลปะที่ใช้เทคโนโลยีร่วมสมัย เช่น การใช้เทคโนโลยีความจริงเสมือน (VR) หรือศิลปะไร้วัตถุ เพื่อสร้างประสบการณ์มีส่วนร่วมระหว่างศิลปินและผู้ชมอย่างลึกซึ้งยิ่งขึ้น บทบาทของเทคโนโลยีได้ส่งผลต่อการเปลี่ยนรากฐาน (Paradigm Shift) ของศิลปะจัดวาง จากพื้นที่ทางกายภาพไปสู่พื้นที่โต้ตอบเชิงดิจิทัล ซึ่งในบริบทของไทยและเอเชีย เทคโนโลยีไม่เพียงเป็นเครื่องมือสร้างสรรค์ แต่ยังเชื่อมโยงกับประเด็นทางสังคม ศาสนา การเมือง และ อัตลักษณ์ท้องถิ่น ตัวอย่างเช่น การนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้เพื่อสะท้อนประสบการณ์ร่วมทางประวัติศาสตร์ หรือวิพากษ์โครงสร้างอำนาจผ่านสื่อศิลปะ ข้อค้นพบชี้ให้เห็นว่า เทคโนโลยีมิได้เปลี่ยนเพียงรูปแบบการนำเสนอผลงานศิลปะ แต่ยังส่งผลต่อการตีความและความสัมพันธ์ของเวลาและพื้นที่ ซึ่งสอดรับกับแนวคิดพุทธศาสนาเรื่องการพิจารณาจิต รวมถึงการเปิดรูปแบบปฏิสัมพันธ์ของผู้ชมที่หลากหลายยิ่งขึ้น โดยศิลปะจัดวางเชิงเทคโนโลยีเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนศิลปะร่วมสมัยและสะท้อนสังคมยุคดิจิทัล