การศึกษาผลกระทบโครงการพัฒนาโดยมหาวิทยาลัยต่อความยั่งยืน วิสาหกิจชุมชนหัตถกรรมกระจูด
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้เกิดจากปัญหาผลิตภัณฑ์กระจูดรูปแบบซ้ำเดิมและตลาดอิ่มตัว ส่งผลให้รายได้ชุมชนลดลงและขาดความยั่งยืน วัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อประเมินผลกระทบของโครงการพัฒนาโดยมหาวิทยาลัย ที่มีต่อสินทรัพย์ในการดำรงชีพของวิสาหกิจชุมชนหัตถกรรมกระจูด2) เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยเชิงสังคมและเศรษฐกิจที่กำหนดความยั่งยืนของวิสาหกิจชุมชนภายหลังการแทรกแซง และ 3) เพื่อสังเคราะห์บทเรียนจากกรณีศึกษา และเสนอแนวทางในการส่งเสริมความยั่งยืนสำหรับโครงการพัฒนาโดยมหาวิทยาลัยในอนาคต ใช้ระเบียบวิธีวิจัยผสมผสาน เชิงปริมาณใช้แบบบันทึกและแบบสอบถามกับกลุ่มตัวอย่างเจาะจง 100 คน (สมาชิกวิสาหกิจ ผู้เชี่ยวชาญ นักศึกษา) วิเคราะห์ด้วยความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน PNI Modified และขนาดอิทธิพลเชิงคุณภาพใช้สัมภาษณ์เชิงลึกและสนทนากลุ่มกับผู้ให้ข้อมูล 3 กลุ่ม (แกนนำ ผู้เชี่ยวชาญ คณะทำงาน) วิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า แม้เผชิญปัญหาตลาดอิ่มตัว แต่การใช้โครงงานเป็นฐานส่งผลบวกสูงสุดต่อ “ทุนมนุษย์” อย่างมีนัยสำคัญมีผู้เข้าร่วม 100 คน (ร้อยละ 125 ของเป้าหมาย) และนวัตกรรม 3 รูปแบบ สะท้อนขนาดอิทธิพลระดับใหญ่
และพบ “ภาวะพัฒนาทุนไม่สมดุล” อุปสรรค คือ ขาดแคลน “ทุนทางสังคม” ที่เป็นปัญหาโครงสร้างขัดขวางความร่วมมือและการลงทุนเชิงพาณิชย์ ส่งผลต่อ “ทุนทางการเงิน” ทำให้ชุมชนรวมกลุ่มแก้ปัญหาต้นทุนและอำนาจต่อรองไม่ได้ สรุปได้ว่า แม้พัฒนาทักษะและนวัตกรรมสำเร็จ แต่ไม่พอสร้างความยั่งยืนหากขาดทุนทางสังคมและเศรษฐกิจ บทเรียน คือ มหาวิทยาลัยต้องเปลี่ยนบทบาทจาก “ผู้ถ่ายทอดเทคโนโลยี” สู่ “ผู้อำนวยความสะดวกทางสังคม” เพื่อสร้างกลไกความร่วมมือ เพราะนวัตกรรมอย่างเดียวไม่ประกันความยั่งยืน ข้อเสนอแนะ คือ
รัฐควรปรับตัวชี้วัดจากเน้นปริมาณสู่ความเข้มแข็งกลุ่ม และมหาวิทยาลัยควรสร้างกระบวนการเรียนรู้เสริมทุนทางสังคมเป็นภูมิคุ้มกันก่อนใส่ปัจจัยการผลิต
Article Details
เอกสารอ้างอิง
ชำนาญ ปาณาวงษ์. (2567). การติดตามและการประเมินผลการพัฒนาท้องถิ่นของมหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์ตามพันธกิจของสถาบันอุดมศึกษากลุ่มที่ 3. Journal of Roi Kaensarn Academi, 9(12), 3149-3165.
ทิวาวรรณ ศรีสวัสดิ์. (2565). การพัฒนากรอบการประเมินความสำเร็จทางธุรกิจอย่างยั่งยืนแบบออนไลน์ของผู้ประกอบการ ผลิตภัณฑ์ OTOP. ใน ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการวิจัยและสถิติทางวิทยาการปัญญา. มหาวิทยาลัยบูรพา.
Becker, G. S. (1964). Human capital: A theoretical and empirical analysis, with special reference to education. Chicago: University of Chicago Press.
Chambers, R. & Conway, G. R. (1992). Sustainable rural livelihoods: Practical concepts for the 21st century (IDS Discussion Paper 296). Brighton: Institute of Development Studies.
Chen, H. et al. (2025). The Impact of Social Capital and Community Empowerment on Regional Revitalization Practices: A Case Study on the Practice of University Social Responsibility Programs. Sustainability, 17(10), 4653. https://doi.org/10.3390/su17104653.
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences. (2nd ed.). Hillsdale: Lawrence Erlbaum Associates.
Condliffe, B. et al. (2017). Project-based learning: A literature review. San Francisco: Lucas Education Research.
Rozan, A. D. et al. (2024). The impact of project-based learning on 21st century skill development of vocational engineering students: A systematic literature review. Journal of Engineering Researcher and Lecturer, 3(3), 189-212.
Theobald, E. J. et al. (2020). Active learning narrows achievement gaps for underrepresented students in undergraduate science, technology, engineering, and math. Proceedings of the National Academy of Sciences, 117(12), 6476-6483.
Wahid, A. et al. (2017). Barriers to empowerment: Assessment of community-led local development organizations in Pakistan. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 74, 1361-1370. https://doi.org/10.1016/j.rser.2016.11.163.
