นโยบายการพัฒนาเมืองศูนย์กลางของภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลาง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ศึกษานโยบายการพัฒนาเมืองศูนย์กลางของภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลาง 2) ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการพัฒนาเมืองศูนย์กลางของภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลาง และ 3) เสนอแผนการพัฒนาเมืองศูนย์กลางของภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลาง โดยมุ่งเน้นการศึกษาจังหวัดขอนแก่นซึ่งเป็นศูนย์กลางของกลุ่มจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลาง การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกจากกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลัก 24 คน รวมทั้งการวิเคราะห์เอกสารและนโยบายที่เกี่ยวข้อง ผลการวิจัยพบว่า 1) นโยบายการพัฒนาเมืองศูนย์กลางให้ความสำคัญกับการสร้างเมืองให้น่าอยู่ ทันสมัย ภายใต้แนวคิด Smart City โดยเน้นการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม 2) ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการพัฒนาเมืองศูนย์กลาง ได้แก่ โครงสร้างพื้นฐาน เศรษฐกิจ สังคม และการเมืองการปกครอง โดยเฉพาะบทบาทของจังหวัดขอนแก่นในฐานะศูนย์กลางด้านการศึกษา การคมนาคม และการลงทุน เช่น โครงการนิคมอุตสาหกรรมสีเขียว 3) แผนพัฒนาที่ผู้วิจัยเสนอ ประกอบด้วย 3 ด้านหลัก ได้แก่ 1) การเสริมสร้างบุคลากร เครื่องมือ และทรัพยากรที่จำเป็น 2) การบูรณาการภาคส่วนต่าง ๆ ทั้งภาครัฐ เอกชน และประชาชนในการขับเคลื่อนการพัฒนา และ 3) การวางแผนที่มีความยืดหยุ่น รองรับการเปลี่ยนแปลงของบริบทในอนาคต เพื่อให้เกิดการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืนและแข่งขันได้ในระดับภูมิภาคและประเทศ นอกจากนี้ ผู้วิจัยได้เสนอแบบจำลอง “PIYANUCH Model” เป็นกลไกขับเคลื่อนการพัฒนาเมือง โดยเน้น 1) การมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน 2) การใช้นวัตกรรม 3) การพัฒนาเศรษฐกิจที่เพิ่มมูลค่า 4) ความยืดหยุ่น 5) ความเชื่อมโยงทางกายภาพ 6) ความสมดุลด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม 7) การส่งเสริมอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ และ 8) การเชื่อมโยงการดำเนินงานของภาครัฐ เอกชน และภาคประชาชน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กมลทิพย์ ศิริกาญจนกุล. (2562). แนวทางการวางแผนเมืองด้วยข้อมูลและการมีส่วนร่วม: กรณีศึกษาเทศบาลนครขอนแก่น. วารสารการผังเมืองไทย, 17(2), 45-60.
ธนวัฒน์ สิทธิใหญ่ และสมเดช มุงเมือง. (2568). การพัฒนาบ้านธิสู่การเป็นเมืองอัจฉริยะ. วารสาร มจร พุทธปัญญาปริทรรศน์, 10(2), 116-130.
ธนิกานต์ ศรีจันทร์ และเสาวลักษณ์ โกศลกิตติอัมพร. (2566). ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี กับการพัฒนาประเทศไทย. วารสารศูนย์พัฒนาการเรียนรู้สมัยใหม่, 8(1), 413-435.
พภัสสรณ์ วรภัทร์ถิระกุล. (2561). ปัญหาแรงงาน: เมื่อประเทศไทยเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์. ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น.
เพชรลัดดา เพ็ชรภักดี. (2561). ปัจจัยที่มีผลต่อความเป็นเมืองอันดับสองในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 4(1), 159-173.
มานัด แซ่โหงว และสืบพงศ์ สุขสม. (2563). แนวทางการจัดการแรงงานต่างชาติของธุรกิจรับเหมาก่อสร้างในประเทศไทย. วารสาร มจร พุทธปัญญาปริทรรศน์, 9(4), 330-342.
ศุภวัฒนากร วงศ์ธนวสุ และคณะ. (2564). การพัฒนาเมืองอัจฉริยะขอนแก่น. ขอนแก่น: คลังนานาวิทยา.
สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา. (2563). รายงานยุทธศาสตร์การพัฒนาพื้นที่ จังหวัดขอนแก่นเพื่อเป็นศูนย์กลางภูมิภาค. ขอนแก่น: สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาพื้นที่กลุ่มจังหวัดร้อยแก่นสารสินธุ์ ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2566 - 2570). ขอนแก่น: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2565). รายงานการศึกษาไทย พ.ศ. 2565. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลาธิการสภาการศึกษา.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). รายงานภาพรวมสถานการณ์และแนวโน้มการพัฒนาเมืองของประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
องค์การเพื่อความร่วมมือและการพัฒนาทางเศรษฐกิจ. (2563). แนวทางการจัดการพื้นที่เพื่อบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน. เรียกใช้เมื่อ 20 มกราคม 2568 จาก https://www.oecd.org/en/topics/urban-development.html.
อริสา จันทรบุญทา และจิรัฐ เจนพึ่งพร. (2561). ความเป็นเมือง (Urbanization) และนัยเชิงนโยบายของไทย ธนาคารแห่งประเทศไทย. เรียกใช้เมื่อ 20 มกราคม 2568 จาก https://content.botlc.or.th/mm-info/BOTCollection/BOTFAQ/FAQ128.pdf
อารีย์ เยาว์วัศสกุล. (2560). การจัดการความหลากหลายทางวัฒนธรรมในเมือง: บทเรียนจากชุมชนเมืองข้ามวัฒนธรรม. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์, 12(2), 1-13.
Chourabi, H. et al. (2012). Understanding Smart Cities: An Integrative Framework. In Proceedings of the 45th Hawaii International Conference on System Sciences. America: Institute of Electrical and Electronics Engineers.
Friedmann, J. & Weaver, C. (1979). Territory and function: The evolution of regional planning. California: University of California Press.
Hinderink, J. & Titus, M. J. (1988). Paradigms of regional development and the role of small centres. Development and Change, 19(3), 401-423.
McCann, P. & Rodríguez-Pose, A. (2012). The case for regional development intervention: Place-based versus place-neutral approaches. Journal of Regional Science, 52(1), 134-152.
Neutze, G. M. (1965). Economic policy and the size of cities. Australian: Australian National University Press.
