ความเชื่อและค่านิยมจากคำเรียกชื่อลายผ้าจกลาวครั่ง - ลาวเวียง จังหวัดอุทัยธานี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยเรื่อง “ความเชื่อและค่านิยมจากคำเรียกชื่อลายผ้าจกลาวครั่ง - ลาวเวียง จังหวัดอุทัยธานี” มีวัตถุประสงค์เพื่อจัดกลุ่มความหมายและวิเคราะห์ความเชื่อและค่านิยมของกลุ่มชาติพันธุ์ผ่านคำเรียกชื่อลายผ้าจก งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยใช้วิธีการวิเคราะห์เอกสารซึ่งคัดเลือกตามเกณฑ์ที่กำหนด จากแหล่งข้อมูลสำคัญ ได้แก่ เอกสารภูมิปัญญาผ้าจกลาวครั่ง และวิทยานิพนธ์เรื่องการศึกษาซิ่นตีนจกลาวเวียงสู่การปรับปรุงศูนย์ผ้าทอลายโบราณบ้านผาทั่ง ครอบคลุมคำเรียกชื่อลายผ้าที่เป็นตัวแทนข้อมูล จำนวน 46 ชื่อ ผู้วิจัยวิเคราะห์ข้อมูลด้วยแนวคิดอรรถศาสตร์ชาติพันธุ์ร่วมกับการจัดกลุ่มความหมายตามแนวทางของ Nida ผ่านกระบวนการแยกหน่วยศัพท์ ระบุความหมาย และเทียบเคียงกับกลุ่มความหมายเพื่อเข้าถึงระบบความคิดจากมุมมองคนใน และตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้าทั้งด้านเอกสารและการสอบทานโดยผู้เชี่ยวชาญ ผลการวิจัยพบว่า คำเรียกชื่อลายผ้าจกสามารถจำแนกออกเป็น 5 กลุ่มความหมาย โดยกลุ่มที่พบมากที่สุด คือ กลุ่มสรรพสิ่งตามธรรมชาติ (ร้อยละ 34.94) รองลงมา คือ กลุ่มวัตถุและสิ่งปลูกสร้าง (ร้อยละ 30.12) กลุ่มคำบอกลักษณะ (ร้อยละ 15.66) กลุ่มสัตว์และผลผลิตจากสัตว์ (ร้อยละ 13.25) และกลุ่มสิ่งที่อยู่เหนือธรรมชาติ (ร้อยละ 6.02) ตามลำดับ ในด้านความเชื่อและค่านิยม พบว่า สะท้อนโลกทัศน์ใน 4 ประเด็นหลัก ได้แก่ 1) การให้คุณค่ากับธรรมชาติ 2) ความผูกพันระหว่างวิถีชีวิตกับสิ่งรอบตัว 3) การให้คุณค่ากับความชัดเจน และ 4) ความเชื่อในสิ่งเหนือธรรมชาติโดยเฉพาะสัญลักษณ์ “นาค” งานวิจัยนี้ชี้ให้เห็นว่าคำเรียกชื่อลายผ้าเป็นกลไกทางภาษาที่สะท้อนระบบปริชาน และภูมิปัญญาที่ธำรงอัตลักษณ์ในด้านวัฒนธรรมของชุมชน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมหม่อนไหม. (2564). ภูมิปัญญาผ้าจกลาวครั่ง. เรียกใช้เมื่อ 14 พฤศจิกายน 2568 จาก https://qsds.go.th/new ocss/wp-content/uploads/sites/74/2021/01/2409-3-7012564.pdf
ชนิดา ตั้งถาวรสิริกุล. (2541). สื่อสัญลักษณ์ผ้าลาวเวียงจันทน์. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกองทุนการวิจัย.
ชวลิต น่วมธนัง. (2555). การศึกษาซิ่นตีนจกลาวเวียงสู่การปรับปรุงศูนย์ผ้าทอลายโบราณบ้านผาทั่ง. ใน วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการออกแบบภายใน. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
พงศธร เชาวลิตกิจกุศล และรัตนา จันทร์เทาว์. (2568). ชื่อลายผ้าท้องถิ่นอีสาน: การวิเคราะห์กลุ่มความหมาย. วารสารภาษาและภาษาศาสตร์, 43 (2), 159-175.
ยศกร สิทธิศักดิ์ไพบูลย์ และคณะ. (2553). การศึกษาชื่อลายผ้าแพรวาในภาษาผู้ไทยตามแนวอรรถศาสตร์ชาติพันธุ์. วารสารวิจัย มข (บศ), 10(1), 126-133.
รำไพพรรณ แก้วสุริยะ. (2535). ผ้าทอพื้นบ้าน ศิลปะบนผืนผ้า สายใยแห่งวัฒนธรรมอาเซี่ยน. วารสาร อ.ส.ท., 32(2), 62-70.
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร. (2568ก). ลาวครั่ง. เรียกใช้เมื่อ 2 ธันวาคม 2568 จาก https://ethnicity.sac.or.th/database-ethnic/203/
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร. (2568ข). ลาวเวียง. เรียกใช้เมื่อ 2 ธันวาคม 2568 จาก https://ethnicity.sac.or.th/database-ethnic/205/
สุชาดา เจียพงษ์. (2565). ลายผ้าทอจังหวัดพิษณุโลก: การวิเคราะห์ความหมายและความเชื่อ. วารสารอักษรศาสตร์และไทยศึกษา, 44(3), 1-6.
สุวิไล เปรมศรีรัตน์ และคณะ. (2547). แผนที่ภาษาของกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ ในประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ.
Cohen, B. J. (2020). What’s in a name? Revisiting the Naming of Fair Isle knitwear and textile patterns. Retrieved January 21, 2025, from https://www.researchgate.net/publication/342476955
Frake, C. O. (1980). Language and Cultural Description: Essays. California: Stanford University press.
Nida, E. A. (1975). Componential Analysis of Meaning. Mouton: The Hague.
