แนวคิดและกระบวนการสร้างสรรค์การแสดงโนรา ชุด โนรามรดกโลกจักรีศรีแผ่นดิน

บทคัดย่อ

การสร้างสรรค์การแสดงโนรา ชุด โนรามรดกโลกจักรีศรีแผ่นดิน มีวัตถุประสงค์เพื่อเทิดพระเกียรติและน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระมหากษัตริย์ไทย ได้แก่ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณบดินทรเทพยวรางกูร ควบคู่กับการอนุรักษ์ สืบสาน และพัฒนาศิลปะการแสดงโนรา การกำหนดขอบเขตเนื้อหาดังกล่าวมุ่งสะท้อนช่วงเปลี่ยนผ่านสำคัญของประวัติศาสตร์ การพัฒนาของชาติไทย ผ่านการสื่อสารเชิงสัญลักษณ์ของศิลปะการแสดงโนรา ซึ่งเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของภาคใต้ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติจากองค์การยูเนสโก กระบวนการสร้างสรรค์ยึดขนบการแสดงโนราแบบดั้งเดิมในสายตระกูลโนราขุนอุปถัมภ์นรากร (พุ่ม เทวา) เป็นรากฐาน โดยใช้แนวคิดนาฏศิลป์เชิงสัญลักษณ์เป็นกรอบในการถ่ายทอดความหมาย เพื่อสื่อสารคุณค่าทางประวัติศาสตร์ ความจงรักภักดี และความศรัทธาผ่านท่ารำ ดนตรี และบทขับร้องที่ประพันธ์ขึ้นใหม่ ผลการสร้างสรรค์ก่อให้เกิดรูปแบบการแสดงโนรา ที่ผสานขนบกับนวัตกรรมอย่างกลมกลืน พร้อมพัฒนาท่ารำใหม่ที่มีลักษณะเชิงสัญลักษณ์ ได้แก่ ท่าคำบรรยาย ซึ่งใช้ลีลาการรำประกอบบทร่ายแตระเพื่อสื่อความหมายเชิงพรรณนา และท่าปกครองประเทศ ที่ออกแบบท่าทางเพื่อสะท้อนพระราชกรณียกิจในการพัฒนาประเทศ ซึ่งเป็นลักษณะเด่นของการแสดงชุดนี้ ที่ทำให้เห็นศักยภาพของศิลปะการแสดงโนราในฐานะภาษาศิลปะที่ถ่ายทอดเนื้อหาทางสังคมและวัฒนธรรมร่วมสมัยได้อย่างลึกซึ้ง และเกิดองค์ความรู้ใหม่ด้านการบูรณาการศิลปะการแสดงโนรากับการสื่อสารเชิงสัญลักษณ์ ซึ่งนำไปต่อยอดในด้านการศึกษา การสร้างสรรค์ผลงานการแสดง การเผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมไทยในระดับชาติ และนานาชาติได้อย่างยั่งยืน