การพัฒนาผลิตภัณฑ์ลิปสติกจากฝางแดงและโกโก้บนฐานทรัพยากรท้องถิ่นและนวัตกรรมภายใต้แนวคิด Talent Mobility: กรณีศึกษาวิสาหกิจชุมชน Bright-Up จังหวัดกำแพงเพชร

Main Article Content

วิชุรา วินัยธรรม
เอนก หาลี
ชาลี ตระกูล
เอื้อมพร โชคช่วยอำนวย

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการสกัดสารสำคัญจากฝางแดง พัฒนาผลิตภัณฑ์ลิปสติกจากสารสกัดธรรมชาติ และสำรวจผลสะท้อนจากกลุ่มวิสาหกิจชุมชน โดยใช้วิธีดำเนินการวิจัยแบบผสมผสาน ผู้เข้าร่วมวิจัย ประกอบด้วย ผู้ใช้ผลิตภัณฑ์ จำนวน 40 คน วิสาหกิจชุมชน Bright-Up จำนวน 7 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ ชุดปฏิบัติการทางเคมี เครื่องวัดค่าการดูดกลืนแสง แบบสอบถาม และแบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ผลวิจัยพบว่า ฝางแดงเป็นแหล่งสารฟีนอลิกและฟลาโวนอยด์ซึ่งทำหน้าที่เป็นรงควัตถุธรรมชาติและสารต้านอนุมูลอิสระ หากสกัดด้วยน้ำในอัตราส่วน 100:0 ในเวลา 10 นาที มีปริมาณสารฟีนอลิกสูงสุด 3,510 mg GAE/100 g dry weight และในระยะเวลาสกัด 20 นาที มีปริมาณสารฟลาโวนอยด์สูงสุด 1,429 mg CE/100 g dry weight เมื่อนำไปผลิตลิปสติก ได้สีชมพูธรรมชาติและช่วยบำรุงริมฝีปาก ค่าเฉลี่ยความพึงพอใจของผู้ใช้ผลิตภัณฑ์ลิปบาล์มและลิปกลอสอยู่ในระดับมาก (equation = 3.97) ด้านที่ได้รับคะแนนสูงสุด ได้แก่ สีและเนื้อสัมผัสของลิปสติก ผลสะท้อนจากการสัมภาษณ์ พบว่า สมาชิกกลุ่ม Bright-Up มีองค์ความรู้เชิงวิทยาศาสตร์ การควบคุมคุณภาพ และการตลาดเพิ่มขึ้น นอกจากนี้ พบว่า แนวคิด Talent Mobility เอื้อให้เกิดการพัฒนาผลิตภัณฑ์บนฐานนวัตกรรม ทรัพยากรและภูมิปัญญาท้องถิ่น เกิดการพัฒนาห่วงโซ่คุณค่าและเศรษฐกิจหมุนเวียน การวิจัยในครั้งนี้เสนอแนะว่าควรพัฒนาความคงตัวของสีธรรมชาติร่วมกับบรรจุภัณฑ์ที่ยืดอายุการใช้งานและมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ส่งเสริมการจัดหาวัตถุดิบชุมชนเพื่อลดต้นทุน ควบคู่กับการพัฒนากลไก Talent Mobility อย่างต่อเนื่อง ระหว่างมหาวิทยาลัย ชุมชนและภาครัฐ รวมถึงควรศึกษาผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน (SROI) เพื่อประเมินความคุ้มค่าการพัฒนาวิสาหกิจชุมชนอย่างยั่งยืน

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
วินัยธรรม ว., หาลี เ., ตระกูล ช., & โชคช่วยอำนวย เ. (2026). การพัฒนาผลิตภัณฑ์ลิปสติกจากฝางแดงและโกโก้บนฐานทรัพยากรท้องถิ่นและนวัตกรรมภายใต้แนวคิด Talent Mobility: กรณีศึกษาวิสาหกิจชุมชน Bright-Up จังหวัดกำแพงเพชร. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 10(3), 331–348. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/JSC/article/view/292347
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กรมการค้าต่างประเทศ. (2566). โอกาสและความท้าทายสินค้า Clean Beauty ‘Thai’ สู่ตลาด ‘Korean’ Beauty Trends. เรียกใช้เมื่อ 28 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://www.dft.go.th/th-th/NewsList/News-DFT/Description-News-DFT/ArticleId/26755/26755

กรมทรัพยากรธรณี. (2566). น้ำพุร้อน. เรียกใช้เมื่อ 28 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://www.dmr.go.th/ด้านธรณีวิทยา/ธรณีวิทยาพื้นฐาน/น้ำพุร้อน/

ณัฐพงษ์ โชคช่วยอำนวย. (20 มี.ค. 2568). ผลการดำเนินงานวิจัยพัฒนาผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางจากสารสกัดธรรมชาติ โครงการพลิกโฉมมหาวิทยาลัย ภายใต้แนวคิด Talent Mobility. (ชาลี ตระกูล, ผู้สัมภาษณ์)

ทาริกา สระทองคำ และคณะ. (2565). รูปแบบการพัฒนาผลิตภัณฑ์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนที่ตอบสนองความต้องการลูกค้าในยุคอนาคต. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยเวสเทิร์น มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 8(1), 239-250.

นันท์นภัส ตันธีรสิน. (2563). แผนธุรกิจลิปสติกออร์แกนิกภายใต้แบรนด์ The gentle. ใน สารนิพนธ์การจัดการมหาบัณฑิต สาขาการจัดการธุรกิจ. มหาวิทยาลัยมหิดล.

นิธิกร ชัยรัตน์. (20 มี.ค. 2568). ผลการดำเนินงานวิจัยพัฒนาผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางจากสารสกัดธรรมชาติ โครงการพลิกโฉมมหาวิทยาลัย ภายใต้แนวคิด Talent Mobility. (ชาลี ตระกูล, ผู้สัมภาษณ์)

ประกาศกระทรวงสาธารณสุข. (2566). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 141 ตอนพิเศษ 3 ง หน้า 26 (4 มกราคม 2567).

พรอนันต์ บุญก่อน และคณะ. (2566). การพัฒนาลิปบาล์มสมุนไพรไทยด้วยวัตถุดิบและสีธรรมชาติ. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสู่ชุมชน, 1(2), 1-12.

พระราชบัญญัติเครื่องสำอาง (ฉบับที่ 2). (2565). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 139 ตอนที่ 63 ก หน้า 10 (12 ตุลาคม 2565).

พระราชบัญญัติเครื่องสำอาง (ฉบับที่ 2). (2558). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 132 ตอนที่ 86 ก หน้า 5 (8 กันยายน 2558).

ภคพร ภักดี. (20 มี.ค. 2568). ผลการดำเนินงานวิจัยพัฒนาผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางจากสารสกัดธรรมชาติ โครงการพลิกโฉมมหาวิทยาลัย ภายใต้แนวคิด Talent Mobility. (ชาลี ตระกูล, ผู้สัมภาษณ์)

ภรณ์ทิพย์ คำภา และคณะ. (2566). ปริมาณฟีนอลและปริมาณฟลาโวนอยด์รวม ฤทธิ์ต้านออกซิเดชัน และ ฤทธิ์ยับยั้งกิจกรรมของเอนไซม์แอลฟาอะไมเลสของข้าวพื้นเมือง 4 สายพันธุ์. วารสารวิชาการ วิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม, 33(2), 157-168.

ภัทรสิญากร คณาเสน. (2558). แนวทางการวิเคราะห์ห่วงโซ่คุณค่าในธุรกิจโรงไม้สับ: กรณีศึกษา บริษัทธัญญเจริญยโสธรวู๊ดชิพ จำกัด. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (TPSO). (2566). การพัฒนาศักยภาพวิสาหกิจชุมชนเพื่อยกระดับเศรษฐกิจฐานราก. นนทบุรี: สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์.

สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สป.อว.). (2565). โครงการพลิกโฉมมหาวิทยาลัย (Reinventing University). เรียกใช้เมื่อ 31 ตุลาคม 2568 จาก https://www.ops.go.th/th/flagship-project-driven/item/6522-reinventing-university

สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สป.อว.). (2568). โครงการส่งเสริมให้บุคลากรวิจัยในสถาบันอุดมศึกษาไปปฏิบัติงานเพื่อแก้ไขปัญหาและเพิ่มขีดความสามารถในการผลิตให้กับภาคอุตสาหกรรม (Talent Mobility). เรียกใช้เมื่อ 31 ตุลาคม 2568 จาก https://ops.go.th/en/content_page/item/12628-talent-mobility

สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม. (2567). ไบร์ท-อัพ น้ำแร่เมืองกำแพงเพชร. เรียกใช้เมื่อ 23 มกราคม 2567 จาก https://shorturl.asia/76Bmv

สุณิสา บุญรอด และทรงพร หาญสันติ. (2566). การสื่อสารการตลาดที่ส่งผลต่อกระบวนการตัดสินใจซื้อผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางออร์แกนิค. วารสารการวิจัยวิทยาการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์, 7(1), 85-97.

สุพรชนะ นิธิธรรม. (20 มี.ค. 2568). ผลการดำเนินงานวิจัยพัฒนาผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางจากสารสกัดธรรมชาติ โครงการพลิกโฉมมหาวิทยาลัย ภายใต้แนวคิด Talent Mobility. (ชาลี ตระกูล, ผู้สัมภาษณ์)

อมรรัตน์ สุวรรณโรจน์ และคณะ. (2568). กลยุทธ์การพัฒนาศักยภาพผู้นำในวิสาหกิจชุมชน จังหวัดกำแพงเพชร. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม, 19(1), 187- 202.

อุมา ศรีสูงเนิน. (20 มี.ค. 2568). ผลการดำเนินงานวิจัยพัฒนาผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางจากสารสกัดธรรมชาติ โครงการพลิกโฉมมหาวิทยาลัย ภายใต้แนวคิด Talent Mobility. (ชาลี ตระกูล, ผู้สัมภาษณ์)

เอื้อมพร โชคช่วยอำนวย. (20 มี.ค. 2568). ผลการดำเนินงานวิจัยพัฒนาผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางจากสารสกัดธรรมชาติ โครงการพลิกโฉมมหาวิทยาลัย ภายใต้แนวคิด Talent Mobility. (ชาลี ตระกูล, ผู้สัมภาษณ์)

TimeNews. (2563). วิสาหกิจชุมชนไบร์ทอัพ!!น้ำแร่เมืองกำแพงเพชร. เรียกใช้เมื่อ 31 มกราคม 2569 จาก https://timenews.in.th/2020/12/17/88630

Agustin, E. & Pratiwi, A. (2023). The Utilization of Secang Wood (Caesalpinia sappan L.) Extract Nanoemulsion as Natural Pigment in Lip Cream Preparations. Journal of Drug Delivery & Therapeutics, 13(10), 5-10.

Campbell, S. et al. (2020). Purposive sampling: complex or simple? Research case examples. Journal or Research in Nursing, 25(8), 652-661.

Chinsuvapala, P. (2017). Kotler, Philip and Keller Kelvin Lane. (2016). Marketing management. (15th global ed.). Edinburgh: Pearson Education.

Couceiro, B. et al. (2025). Promoting health and sustainability: exploring safer alternatives in cosmetics and regulatory perspectives. Sustainable Chemistry and Pharmacy, 43, 101901. https://doi.org/10.1016/j.scp.2024.101901.

Huddar, A. & Ahmed, S. (2025). Extraction and characterisation of Caesalpinia sappan L. heartwood: A potential pH-responsive colorant for natural cosmetics. Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry, 14(5), 530-534.

Jarusen, J. & Cheunkamon, E. (2024). Measurement model for community enterprise management strategies. Heliyon, 10(19), e38744. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e38744.

Mondello, A. et al. (2024). Exploring circular economy in the cosmetic industry: Insights from a literature review. Environmental Impact Assessment Review, 105, 107443. https://doi.org/10.1016/j.eiar.2024.107443.

Monica, E. et al. (2024). Formulation and Evaluation of Natural Pigmented Lipstick from Roselle Flower and Secang Wood Extracts. Journal of Fundamental and Applied Pharmaceutical Science, 4(2). https://doi.org/10.18196/jfaps.v4i2.19631.

Nirmal, N. P. et al. (2015). Brazilin from Caesalpinia sappan heartwood and its pharmacological activities: A review. Asian Pacific Journal of Tropical Medicine, 8(6), 421-430.

Samanakupt, T. (2024). Participatory value chain development. Insights from community-based enterprise in rural Thailand. International Journal of Agricultural Sustainability, 22(1), 2371703. https://doi.org/10.1080/14735903.2024.2371703.

Sankpal, R. M. et al. (2022). Natural Lip Balm. International Journal of Advanced Research in Science, Communication and Technology (IJARSCT), 2(1), 450-453.

Sriphong, C. et al. (2024). DEVELOPING VALUE CHAIN MANAGEMENT OF COMMUNITY BUSINESS PROCESSING MULBERRY PRODUCTS IN YALA, THAILAND. Asian Administration and Management Review, 7(1), 43-53.

Suwanmaneepong, S. et al. (2024). Exploring Brand Attitude in Thailand's Organic Skincare Market: The Role of Perceived Quality, Customer Satisfaction, and the Marketing Mix. Pakistan Journal of Life and Social Sciences, 22(2), 11031-11047.