การพัฒนาความเป็นพลเมืองเชิงปฏิบัติผ่านกิจกรรมจิตอาสา: บทเรียนจากโครงการบริการวิชาการในชุมชนตำบลบ้านดู่ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) กระบวนการส่งเสริมความรู้ ความสามัคคี และความเข้าใจสิทธิหน้าที่ของตนเองและผู้อื่นของประชาชน 2) ผลลัพธ์ของการดำเนินกิจกรรมจิตอาสาที่มีต่อการเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน และ 3) เพื่อสังเคราะห์ข้อเสนอเชิงนโยบายในการพัฒนากิจกรรมจิตอาสาและรูปแบบการส่งเสริมความรัก ความสามัคคีและความเป็นพลเมืองภายใต้สังคมประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุขในระดับท้องถิ่น อาศัยกรอบแนวคิดการพัฒนาชุมชนผ่านกิจกรรมจิตอาสาภายใต้ JITARSA Model ซึ่งเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลจากการศึกษาเอกสารและรายงานโครงการ การสังเกตการณ์ภาคสนาม และ
การสะท้อนผลการดำเนินงานของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในพื้นที่กลุ่มเป้าหมาย ประกอบด้วย ประชาชนจิตอาสา ในตำบลบ้านดู่ จำนวน 500 คน โดยผู้ให้ข้อมูลสำคัญได้จากการคัดเลือกแบบเจาะจงจากประชาชนที่เป็นจิตอาสาในพื้นที่ วิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา ใช้การจัดหมวดหมู่ประเด็น การตีความเชิงความหมาย และการตรวจสอบความสอดคล้องของข้อมูล ผลการวิจัยพบว่า การดำเนินกิจกรรมภายใต้กรอบ JITARSA Model ช่วยส่งเสริมการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมและการเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง ประชาชนมีความตระหนักรู้ด้านสิทธิและหน้าที่เพิ่มขึ้น เกิดความร่วมมือและความสามัคคีในชุมชน เกิดการพัฒนาเครือข่ายจิตอาสา นอกจากนี้ ยังส่งเสริมให้เกิดการแลกเปลี่ยนความรู้ และสร้างความเข้มแข็งแก่ชุมชน เกิดกระบวนการเรียนรู้ทางสังคมที่เสริมสร้างจิตสำนึกสาธารณะและบทบาทของประชาชนในฐานะพลเมืองที่มีส่วนร่วมในการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน ทั้งนี้ JITARSA Model สามารถประยุกต์ใช้เป็นเครื่องมือเชิงนโยบายเพื่อพัฒนากิจกรรมจิตอาสาที่มีต่อการเสริมสร้างความแข็งแรงของชุมชนในระดับพื้นที่และขยายผลสู่ชุมชนที่มีบริบทใกล้เคียงกันได้
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมการพัฒนาชุมชน. (2566). แนวทางการเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนและการพัฒนาทุนทางสังคมในระดับพื้นที่. กรุงเทพมหานคร: กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย.
บรรเจิด สิงคะเนติ. (2567). หลักกฎหมายมหาชนและสิทธิของประชาชนในระบอบประชาธิปไตย. กรุงเทพมหานคร: วิญญูชน.
ประพนธ์ สุวรรณพงษ์. (2568). การเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนผ่านกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนในระดับท้องถิ่น. วารสารการพัฒนาสังคม, 27(1), 45-62.
มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย. (2568). รายงานผลการดำเนินโครงการ โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิต และยกระดับเศรษฐกิจฐานราก กิจกรรมหลักส่งเสริมความรู้ ความสามัคคี เข้าใจสิทธิหน้าที่ของตนเอง และผู้อื่น. เชียงราย: มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย.
สุกัญญา มีสกุลทอง. (2566). องค์ประกอบของชุมชนเข้มแข็งในบริบทประเทศไทย. วารสารประชากรศาสตร์, 39(1), 70-90.
สุวรรณพิมพ์ สุวรรณ. (2561). การมีส่วนร่วมของประชาชนกับการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน. วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต, 6(2), 145-158.
ASEAN Secretariat. (2021). ASEAN community development framework and sustainable local participation. Jakarta: ASEAN Secretariat.
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs: Prentice Hall.
Chambers, R. (1997). Whose reality counts? Putting the first last. London: Intermediate Technology Publications.
Dewey, J. (1938). Experience and education. New York: Macmillan.
Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. New Jersey: Prentice Hall.
Mansuri, G. & Rao, V. (2013). Localizing development: Does participation work? Washington: World Bank.
OECD. (2020). Innovative citizen participation and new democratic institutions. Paris: OECD Publishing.
Pretty, J. (1995). Participatory learning for sustainable agriculture. World Development, 23(8), 1247-1263.
United Nations. (2018). The role of volunteering in sustainable development. New York: United Nations.
United Nations Development Programme (UNDP). (2016). Human development report 2016: Human development for everyone. New York: UNDP.
United Nations Volunteers. (2022). State of the world’s volunteerism report: Building equal and inclusive societies. Bonn: UNV.
Wenger, E. (1998). Communities of practice: Learning, meaning, and identity. Cambridge: Cambridge University Press.
World Bank. (2020). Social Capital and Community Development. Washington: World Bank.
Zimmerman, M. A. (2000). Empowerment theory: Psychological, organizational and community levels. New York: Springer.
