การรับรู้ การเข้าถึงสิทธิ และความท้าทายในการบังคับใช้พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. 2565 ในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาความเป็นมา ปัญหา และอุปสรรคของการบังคับใช้พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. 2565 ในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้
2) เพื่อวิเคราะห์ระดับการรับรู้และการเข้าถึงสิทธิของประชาชนตามพระราชบัญญัติดังกล่าว และ 3) เพื่อเสนอแนวทางในการพัฒนาการบังคับใช้กฎหมายและการสร้างการรับรู้สิทธิให้แก่ประชาชนในพื้นที่ โดยใช้การวิจัยแบบผสมผสาน ได้แก่ 1) การวิจัยเอกสาร 2) การสัมภาษณ์เชิงลึก จากผู้บริหารระดับหัวหน้าผู้บังคับใช้กฎหมาย จำนวน 4 คน เจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมาย จำนวน 12 คน และประชาชนทั่วไป จำนวน 8 คน 3) การสนทนากลุ่ม จากเจ้าหน้าที่ที่บังคับใช้กฎหมาย จำนวน 32 คน และประชาชน จำนวน 32 คน และ 4) แบบสอบถามจากประชาชนทั่วไป จำนวน 200 คน โดยมีพื้นที่ในการดำเนินงานวิจัย ได้แก่ จังหวัดนราธิวาส จังหวัดปัตตานี จังหวัดยะลา และ 4 อำเภอของจังหวัดสงขลา (อำเภอจะนะ อำเภอนาทวี อำเภอเทพา และอำเภอสะบ้าย้อย) ผลการวิจัยพบว่า การรับรู้ด้านกฎหมายของประชาชนยังขาดความเข้าใจเชิงลึกเกี่ยวกับสิทธิที่กฎหมายรับรองไว้ เช่น สิทธิในกระบวนการควบคุมตัว การบันทึกภาพและเสียง และช่องทางการร้องเรียน ส่วนการดำเนินงานของเจ้าหน้าที่รัฐผู้บังคับใช้กฎหมายยังประสบปัญหาด้านความคลุมเครือของตัวบทกฎหมาย ข้อจำกัดด้านทรัพยากร และความกังวลต่อความรับผิดทางกฎหมาย งานวิจัยนี้จึงได้เสนอให้มีการพัฒนารูปแบบการสื่อสารประเด็นเกี่ยวกับสิทธิที่สอดคล้องกับบริบททางด้านภาษาและวัฒนธรรมในพื้นที่ การเสริมสร้างศักยภาพให้แก่เจ้าหน้าที่รัฐไม่ว่าจะเป็นด้านกฎหมายและสิทธิมนุษยชน รวมถึงการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนและองค์กรอิสระสามารถทำให้ประเด็นด้านการรับรู้และการเข้าถึงสิทธิทางกฎหมายมีประสิทธิภาพมากขึ้น
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ. (2568). รายงานการประเมินผลการบังคับใช้พระราชบัญญัติป้องกันและ ปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ.2565 ในพื้นที่จังหวัดชายแดนใต้. ใน รายงานการวิจัย. กระทรวงยุติธรรม.
ชัยวัฒน์ สถาอานันท์. (2557). ความรุนแรงกับการเมืองไทย. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มติชน.
ธีรศักดิ์ ลีละพัฒนา และคณะ. (2567). ปัญหาและแนวทางการเพิ่มการรับรู้กฎหมายพื้นฐานของประชาชน: กรณีศึกษาตำบลคลองใหม่ อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์ และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม, 15(2), 79-94.
พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย. (2565). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 139 ตอนที่ 66 ก หน้า 43-57 (25 ตุลาคม 2565).
มติชน. (2568). เผยสถิติร้องเรียน เจ้าหน้าที่รัฐซ้อมทรมาน-อุ้มหายลดลง หลังครบรอบ 2 ปี กม. บังคับใช้. เรียกใช้เมื่อ 2 มีนาคม 2569 จาก https://www.matichon.co.th/local/crime/news_5063509
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย. (2560). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 134 ตอนที่ 40 ก หน้า 1 (6 เมษายน 2560).
ศรีสมภพ จิตร์ภิรมย์ศรี. (2553). ความขัดแย้งในจังหวัดชายแดนภาคใต้: พลวัตและทางออกของปัญหา. ปัตตานี: ศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
ศรีสมภพ จิตร์ภิรมย์ศรี. (2560). ความขัดแย้งชายแดนใต้ในรอบ 13 ปี. เรียกใช้เมื่อ 2 มีนาคม 2569 จาก https://deepsouthwatch.org/sites/default/files/blogs/attachment/deepsouthconflictin13years_th.pdf
The standard. (2564). เปิดสถิติ ‘ซ้อมทรมาน-อุ้มหาย’ ในไทย และ พ.ร.บ.อุ้มหาย-ซ้อมทรมานคือความหวัง?. เรียกใช้เมื่อ 10 มีนาคม 2569 จาก https://thestandard.co/enactment-draft-criminalize-torture-and-enforced-disappearances-15092021-3/
Amnesty International. (2023). Thailand: Law to address torture and enforced disappearance is an important step toward justice. Retrieved February 25, 2026, from https://www.amnesty.or.th/en/blog/2023/02/thailand-law-to-address-torture-and-enforced-disappearance-is-an-
Febrianty, Y. et al. (2025). The effect of legal education on public legal awareness. Journal of Public Representative and Society Provision, 5(1), 204-221. https://doi.org/10.55885/jprsp.v5i1.532.
McCargo, D. (2008). Tearing apart the land: Islam and legitimacy in southern Thailand. Ithaca: Cornell University Press.
Nowak, M. & McArthur, E. (2008). The United Nations Convention Against Torture: A Commentary. Oxford: Oxford University Press.
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights. (2022). UN Human Rights Office welcomes Thailand’s enactment of the Prevention and Suppression of Tortureand Enforced Disappearance Act. Retrieved March 10, 2026, from https://thailand.un.org/en/205302-un-human-rights-office-welcomes-thailand%E2%80%99s-enactment-prevention-and-suppression-torture-and
Rodley, N. S. & Pollard, M. (2009). The Treatment of Prisoners under International Law. (3rd ed.). Oxford: Oxford University Press.
United Nations. (1966). International Covenant on Civil and Political Rights. Retrieved February 25, 2026, from https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/international-covenant-civil-and-political-rights
United Nations.. (1984). Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment. Retrieved March 10, 2026, from https://www.ohchr.org/sites/default/files/cat.pdf
Wulandari, C. et al. (2025). Literacy, compliance, and digital legal awareness: The role of JDIH UNNES in disseminating legal information. Indonesian Journal of Advocacy and Legal Services, 7(1), 234-254. https://journal.unnes.ac.id/journals/ijals/article/view/26600.
