การยกระดับและเพิ่มมูลค่าชาดอกซ้อผ่านการออกแบบเชิงสร้างสรรค์บนบรรจุภัณฑ์ ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนอาหารท้องถิ่นไทลื้อบ้านหาดบ้าย อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ยกระดับและเพิ่มมูลค่าชาดอกซ้อผ่านการออกแบบเชิงสร้างสรรค์บนบรรจุภัณฑ์ ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนอาหารท้องถิ่นไทลื้อบ้านหาดบ้าย เป็นงานวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม โดยผสมผสานข้อมูลเชิงคุณภาพและข้อมูลเชิงปริมาณ ผู้ให้ข้อมูลหลักประกอบ คือ สมาชิกกลุ่มวิสาหกิจชุมชนอาหารท้องถิ่นไทลื้อและผู้นำชุมชน จำนวน 12 คน ผู้เชี่ยวชาญประเมินบรรจุภัณฑ์ชาดอกซ้อ จำนวน 3 คน คัดเลือกแบบเจาะจง กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้บริโภคชาดอกซ้อ จำนวน 94 คน สุ่มแบบบังเอิญ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก แบบสอบถาม การสนทนากลุ่ม กิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการ การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์เนื้อหา การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณใช้สถิติค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าที ผลการวิจัยพบว่า ชุมชนคัดเลือกอัตลักษณ์เด่นที่นำมาใช้ในการออกแบบบรรจุภัณฑ์เชิงสร้างสรรค์ ได้แก่ ดอกซ้อ ลายผ้าทอไทลื้อ แม่น้ำโขง มาสคอตไทลื้อน้อย ไฮ่ฮอมฮัก ศาลา ตอต้นไม้ร้อยปี จึงได้พัฒนาตราสัญลักษณ์ไฮ่ฮอมฮัก ที่เชื่อมโยงอัตลักษณ์ทางภาษา ภูมิทัศน์ ภูมิปัญญา องค์ประกอบศิลป์เข้าด้วยกัน และพัฒนาบรรจุภัณฑ์ 2 รูปแบบ ได้แก่ บรรจุภัณฑ์แบบซองและแบบกล่องพร้อมฝากล่องปิดบุด้วยผ้าทอไทลื้อ ภายใต้หลักการบูรณาการทุนวัฒนธรรม กับมาตรฐานฉลากบรรจุภัณฑ์อาหาร องค์ประกอบศิลป์ และเรื่องราวอย่างเป็นระบบ ผลการประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญและชุมชนมีความเหมาะสมระดับมากที่สุด ความพึงพอใจโดยรวมของผู้บริโภคมีการเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในทุกมิติ การทดลองจำหน่ายได้รับการยอมรับเป็นของฝากมูลค่าสูง การถ่ายทอดเทคโนโลยีการทำกล่องบรรจุภัณฑ์ชาดอกซ้อสามารถผลิตต่อยอดสู่สินค้าอื่นได้