แนวทางมาตรฐานการเคลื่อนย้ายผู้ป่วยบนเที่ยวบินพาณิชย์ของประเทศไทย

บทคัดย่อ

การเคลื่อนย้ายผู้ป่วยบนเที่ยวบินพาณิชย์มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในผู้ป่วยชาวต่างชาติที่ต้องเดินทางกลับรับการรักษาต่อยังประเทศถิ่นพำนัก แต่ประเทศไทยยังขาดมาตรฐานระดับชาติที่ชัดเจน ส่งผลให้การปฏิบัติไม่สม่ำเสมอและเพิ่มความเสี่ยงด้านความปลอดภัยระหว่างการบิน การวิจัยเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษามาตรฐานและรูปแบบการเคลื่อนย้ายผู้ป่วยบนเที่ยวบินพาณิชย์ในระดับสากล และ 2) นำเสนอแนวทางมาตรฐานสำหรับประเทศไทย โดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้างกับผู้เชี่ยวชาญ 7 ท่าน ที่มีประสบการณ์มากกว่า 7 ปี ร่วมกับการศึกษาเอกสารมาตรฐานสากล CAMTS ของสหรัฐอเมริกา และ EURAMI ของยุโรป ผลการสังเคราะห์พบว่า สามารถประยุกต์มาตรฐานสากลได้ใน 6 ด้าน ได้แก่ 1) ด้านบุคลากร ต้องมีนโยบายจัดการความเหนื่อยล้าและให้ความสำคัญกับเวลาพักผ่อน เนื่องจากบุคลากรไทยมักรับงานลำเลียงเป็นงานเสริม 2) ด้านคุณภาพและความปลอดภัย ต้องเน้นการเรียนรู้จากข้อผิดพลาดแทนการลงโทษ 3) ด้านการปฏิบัติทางคลินิก องค์กรต้องประกาศขอบเขตการให้บริการอย่างชัดเจน 4) ด้านการดูแลผู้ป่วย ต้องกำหนดคุณสมบัติและประสบการณ์ขั้นต่ำของทีมแพทย์ให้สอดคล้องกับความรุนแรงของโรค 5) ด้านการควบคุมการติดเชื้อ ต้องมีนโยบายคัดกรองและจัดการความปลอดภัยเป็นลายลักษณ์อักษร และ 6) ด้านการสื่อสาร ต้องมีศูนย์ประสานงานตลอด 24 ชั่วโมง พร้อมแผนรองรับเหตุฉุกเฉิน อย่างไรก็ตาม ผลการวิจัยนี้เป็นเพียงร่างแนวทางเบื้องต้น จึงมีข้อเสนอแนะให้นำไปทดสอบกับกลุ่มตัวอย่างขนาดใหญ่ทั่วประเทศ และผลักดันความร่วมมือระหว่างสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย และสายการบินในประเทศ เพื่อยกระดับสู่มาตรฐานชาติที่มีผลบังคับใช้อย่างเป็นรูปธรรม