การยกระดับมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม: อัตลักษณ์และการขับเคลื่อนบทบาท องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวอย่างมีส่วนร่วมในอำเภอพิปูน จังหวัดนครศรีธรรมราช

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษารวบรวมวิเคราะห์อัตลักษณ์ มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม และพัฒนาบทบาทองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้นแบบในการส่งเสริมการท่องเที่ยว อำเภอพิปูน จังหวัดนครศรีธรรมราช 2) เพื่อพัฒนาฐานข้อมูลดิจิทัล กระบวนการพัฒนาผลิตภัณฑ์และพัฒนาศูนย์การเรียนรู้วิสาหกิจชุมชนอย่างมีส่วนร่วมบนฐานมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมในการส่งเสริมการท่องเที่ยว อำเภอพิปูน จังหวัดนครศรีธรรมราช และ 3) เพื่อพัฒนาเส้นทางและกิจกรรมการท่องเที่ยว บนฐานมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม อำเภอพิปูน จังหวัดนครศรีธรรมราช โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน ทั้งวิจัยเชิงปริมาณและการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้แบบสอบถามจากกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 400 คน และผู้ใช้งานฐานข้อมูลดิจิทัล จำนวน 200 คน และใช้แบบสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 25 คน ผลการวิจัยพบว่า อัตลักษณ์มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมจากตำนานของอำเภอพิปูนจำแนกได้ 4 ด้าน ได้แก่ ประเพณี ความเชื่อเรื่องสิ่งศักดิ์สิทธิ์ พระพุทธศาสนา และพิธีกรรม ซึ่งสื่อถึงความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์และธรรมชาติ การประเมินบทบาทขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พบว่า ช่องว่างระหว่างสภาพปัจจุบัน (ระดับปานกลาง) และความคาดหวัง (ระดับมาก) ในด้านการตลาดท่องเที่ยวที่มีความต้องการจำเป็นสูงสุด ด้านการพัฒนาฐานข้อมูลดิจิทัลได้พัฒนาเป็นแพลตฟอร์ม www.phipun.com ที่ชุมชนมีส่วนร่วมในระดับมากที่สุด ควบคู่กับการยกระดับผลิตภัณฑ์ชุมชนครอบคลุมตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ สำหรับการท่องเที่ยวได้มีการพัฒนาเส้นทางนำเที่ยว 2 วัน 1 คืน เน้นการท่องเที่ยวเชิงประสบการณ์และการเล่าเรื่อง องค์ความรู้ที่ได้จากการวิจัยถูกสังเคราะห์เป็น “PHIPUN Model” และ “P-IDE Model” ซึ่งเป็นกลไกการขับเคลื่อนทุนภูมิปัญญามรดกทางวัฒนธรรมและการมีส่วนร่วมของชุมชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวในอำเภอพิปูนอย่างยั่งยืน