จากเมืองที่เป็นมิตรต่อผู้สูงอายุสู่เมืองสุขภาวะ: การวิเคราะห์องค์ประกอบ เชิงโครงสร้างสำหรับผู้สูงอายุจังหวัดเชียงราย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์องค์ประกอบเมืองสุขภาวะสำหรับผู้สูงอายุจังหวัดเชียงราย ใช้การวิจัยแบบผสานวิธี โดยการวิจัยเชิงปริมาณเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างผู้สูงอายุ 500 คน ด้วยแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติบรรยายและการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน สำหรับการวิจัยเชิงคุณภาพเก็บข้อมูลจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 140 คน ผ่านการสนทนากลุ่มและการสัมภาษณ์เชิงลึก ทั้งนี้ ผลการวิจัยเชิงปริมาณ พบว่า เมืองสุขภาวะสำหรับผู้สูงอายุจังหวัดเชียงราย มี 5 องค์ประกอบหลักสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ในเกณฑ์ดี (χ² = 8.92 df = 4 p = .06 GFI = 0.99 AGFI = 0.97 CFI = 0.99 RMSEA = 0.05 SRMR = 0.02) ได้แก่
1) เมืองมีสภาพแวดล้อมดีและระบบนิเวศที่สมดุล (0.85) 2) เมืองมีเศรษฐกิจเข้มแข็งและเป็นธรรม (0.76) 3) เมืองมีอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม (0.74) 4) เมืองมีประชาธิปไตยและธรรมาภิบาล (0.72) และ 5) เมืองมีสุขภาพดีและปลอดภัย (0.62) ทุกองค์ประกอบมีความตรงเชิงลู่เข้าที่ยอมรับได้ (CR ระหว่าง 0.75 - 0.89 และ AVE ระหว่าง 0.50 - 0.72) สำหรับผลการศึกษาเชิงคุณภาพยืนยันได้ว่าเมืองสุขภาวะ คือ ระบบนิเวศที่ต้องสมดุลระหว่างโครงสร้างกายภาพและพื้นที่ทางสังคม โดยมีมิติสิ่งแวดล้อมและเศรษฐกิจเป็นฐานรากสำคัญในการลดภาวะพึ่งพิง ขณะที่วัฒนธรรมและธรรมาภิบาลเป็นทุนเสริมศักยภาพความเป็นพลเมืองผู้สืบทอดภูมิปัญญา หัวใจสำคัญจึงอยู่ที่การขจัดอุปสรรคเชิงโครงสร้างและการนำเทคโนโลยีมาช่วยเพิ่มการเข้าถึงบริการ เพื่อออกแบบเมืองที่เอื้อให้ผู้สูงอายุใช้ชีวิตอย่างอิสระ มีศักดิ์ศรี และทรงคุณค่าตามบริบทท้องถิ่น สอดคล้องกับแผนผู้สูงอายุแห่งชาติและทศวรรษแห่งการสูงวัยอย่างมีสุขภาวะของสากล
Article Details
เอกสารอ้างอิง
เบญจมาศ เมืองเกษม. (2564). รูปแบบเมืองที่เป็นมิตรต่อผู้สูงอายุในเขตตําบลบ้านดู่ อําเภอเมือง จังหวัดเชียงราย. วารสาร มจร มนุษยศาสตร์ปริทรรศน์, 7(1), 239-254.
พนิต ภู่จินดา. (2558). หลักการและแนวคิดเกี่ยวกับเมืองสุขภาวะ. UNISEARCH Journal, 2(2), 13-20.
สำนักงานสถิติจังหวัดเชียงราย. (2567). ร้อยละของผู้สูงอายุ. เรียกใช้เมื่อ 14 พฤษภาคม 2569 จาก https://chiangrai.nso.go.th/statistical-information-service/key-indicators-of-the-province/percentage-of-the-elderly.html
Aroogh, M. D. & Shahboulaghi, F. M. (2020). Social Participation of Older Adults: A Concept Analysis. International Journal of Community Based Nursing and Midwifery, 8(1), 55-72.
Flores, R. et al. (2019). Evaluation of an Age-Friendly City and Its Effect on Life Satisfaction: A Two-Stage Study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(24), https://doi.org/10.3390/ijerph16245073.
Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative Data Analysis: An Expanded Sourcebook. (2nd ed.). Thousand Oaks: SAGE Publications.
Rafoss, A. B. & Yon, Y. (2024). Creating age-friendly cities and communities. World Health Organization. Retrieved April 23, 2026, from https://www.who.int/activities/creating-age-friendly-cities-and-communities
Srikolchan, A. et al. (2025). Developing a Resource-Constrained Age-Friendly City Framework: A Mixed-Methods Study of Urban Aging in Bangkok, Thailand. Sustainability, 17(16), https://doi.org/10.3390/su17167394.
Tang, Y. et al. (2025). The impact of age-friendly communities on the quality of life of older adults based on structural equation modeling. Frontiers in Public Health, 13, https://doi.org/10.3389/fpubh.2025.1646195.
Tiraphat, S. et al. (2017). The Role of Age-Friendly Environments on Quality of Life among Thai Older Adults. International Journal of Environmental Research and Public Health, 14(3), https://doi.org/10.3390/ijerph14030282.
UNESCO. (2022). Creative Cities Network. Retrieved April 23, 2026, from https://www.unesco.org/en/creative-cities/creativity-and-cities
World Health Organization. (2007). Global age-friendly cities: a guide. Retrieved May 14, 2026, from https://www.who.int/publications/i/item/9789241547307
World Health Organization. (2020). Healthy ageing and functional ability. Retrieved April 23, 2026, from https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/healthy-ageing-and-functional-ability
Yamane, T. (1967). Statistics: An Introductory Analysis. (2nd ed.). New York: Harper and Row.
