การวิเคราะห์ความต้องการจำเป็นเพื่อเสริมสร้างความฉลาดทางดิจิทัล และการกำกับตนเองของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นในบริบทสังคมดิจิทัล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์ความต้องการจำเป็นในการเสริมสร้างความฉลาดทางดิจิทัลและการกำกับตนเองของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นในบริบทสังคมดิจิทัล และ 2) สังเคราะห์ช่องว่างเชิงพฤติกรรม และเสนอแนวทางเชิงระบบสำหรับการเสริมสร้างความฉลาดทางดิจิทัลในบริบทสังคมดิจิทัล กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นจากโรงเรียนในเครือมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ รวม 401 คน ซึ่งได้มาจากการสุ่มแบบหลายขั้นตอน (Multi-stage Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามมาตรประมาณค่า 5 ระดับ
โดยใช้รูปแบบการตอบสนองแบบสองด้าน (Dual-Response Format) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การแจกแจงสถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าดัชนีความต้องการจำเป็น และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า ด้านที่มีความต้องการจำเป็นพัฒนาสูงสุด คือ การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลอย่างสมดุล (PNImodified = 0.21) รองลงมา คือ ด้านการรู้เท่าทันสื่อดิจิทัล (PNImodified = 0.08) และความปลอดภัยในการใช้สื่อดิจิทัล (PNImodified = 0.05) โดยเฉพาะพฤติกรรมที่เกี่ยวข้องกับการกำกับตนเองทั้งการหยุดใช้งานตามเวลาที่กำหนด และการวางแผนเวลาใช้งาน มีค่าความต้องการพัฒนาสูงมาก สะท้อนถึงข้อจำกัดด้านการควบคุมพฤติกรรมของผู้เรียน ขณะที่ด้านการสื่อสาร มารยาท และสิทธิทางดิจิทัล มีค่าความต้องการอยู่ในระดับต่ำ แสดงถึงการมีพื้นฐานทักษะในระดับหนึ่งแล้ว ข้อค้นพบสำคัญของการวิจัยสะท้อนให้เห็นว่าผู้เรียนไม่ได้ขาดความรู้ด้านดิจิทัล แต่ขาดความสามารถในการกำกับตนเองและการใช้วิจารณญาณในสถานการณ์จริง ซึ่งมีนัยสำคัญต่อการออกแบบหลักสูตรที่เน้นการพัฒนาทักษะเชิงพฤติกรรมควบคู่กับการคิดเชิงวิจารณญาณ
Article Details
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์. (2565). รายงานผลการสำรวจพฤติกรรมผู้ใช้อินเทอร์เน็ตในประเทศไทย ปี 2565. เรียกใช้เมื่อ 10 พฤศจิกายน 2568 จาก https://shorturl.asia/XHbJ9
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2568). สำรวจการมีการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือน. เรียกใช้เมื่อ16 ธันวาคม 2568 จาก https://www.nso.go.th/nsoweb/nso/survey_detail/jJ?set_lang=th#gsc.tab=0
สุวิมล ว่องวาณิช. (2562). การวิจัยประเมินความต้องการจำเป็น (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Broadbent, J. & Poon, W. L. (2015). Self-regulated learning strategies & academic achievement in online higher education learning environments: A systematic review. The Internet and Higher Education, 27, 1-13 https://doi.org/10.1016/j.iheduc.2015.04.007.
Guess, A. M. et al. (2019). Less than you think: Prevalence and predictors of fake news dissemination on Facebook. Science Advances, 5(1). https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.aau4586.
OECD. (2021). 21st-Century Readers DEVELOPING LITERACY SKILLS IN A DIGITAL WORLD. Paris: OECD Publishing.
OECD. (2023). OECD Digital Education Outlook 2023 Towards an Effective Digital Education Ecosystem. Paris: OECD Publishing.
Panadero, E. (2017). A Review of Self-regulated Learning: Six Models and Four Directions for Research. Frontiers in Psychology, 8. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.00422.
Pennycook, G. & Rand, D. G. (2019). Lazy, not biased: Susceptibility to partisan fake news is better explained by lack of reasoning than by motivated reasoning. Cognition, 188, 39-50. https://doi.org/10.1016/j.cognition.2018.06.011.
Schunk, D. H. & Greene, J. A. (2018). Handbook of Self-Regulation of Learning and Performance. (2nd ed.). London: Routledge.
Simon, K. (2025). DIGITAL 2026 GLOBAL OVERVIEW REPORT. Retrieved January 20, 2026, from https://datareportal.com/reports/digital-2026-global-overview-report
Turel, O. et al. (2018). Short abstinence from online social networking sites reduces perceived stress, especially in excessive users. Psychiatry Research, 270, 947-953. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2018.11.017.
Twenge, J. M. (2020). iGen: why today’s superconnected kids are growing up less rebellious, more tolerant, less happy - and completely unprepared for adulthood. New York: Atria Books.
UNESCO. (2022). REIMAGINING OUR FUTURES TOGETHERA new social contract for education. Paris: UNESCO.
UNESCO. (2024). AI competency framework for students. Paris: UNESCO.
UNICEF. (2021). The State of the World’s Children 2021 On My Mind: Promoting, protecting and caring for children’s mental health. Retrieved November 21, 2025, from https://www.unicef.org/reports/state-worlds-children-2021
United Nations Children’s Fund (UNICEF). (2019). GLOBAL KIDS ONLINE: Comparative report. Retrieved January 20, 2026, from https://www.unicef.org/innocenti/media/7011/file/GKO-Comparative-Report-2019.pdf
Vuorikari, R. et al. (2022). DigComp 2.2: The Digital Competence Framework for Citizens - With new examples of knowledge, skills and attitudes. Luxembourg: Publications Office of the European Union.
