การเสริมสร้างความรับผิดชอบต่อผลลัพธ์ในการประกันคุณภาพภายนอกของสถานศึกษา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การประกันคุณภาพภายนอกเป็นกลไกสำคัญในการสร้างความเชื่อมั่นต่อคุณภาพการจัดการศึกษาของสถานศึกษา อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติการนำผลการประเมินไปใช้ยังไม่สามารถสะท้อนความรับผิดชอบต่อผลลัพธ์ ได้อย่างแท้จริง บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์แนวคิดเกี่ยวกับความรับผิดชอบต่อผลลัพธ์ และพัฒนากรอบแนวทางในการเสริมสร้างความรับผิดชอบดังกล่าวในบริบทของการประกันคุณภาพภายนอก โดยมุ่งเน้นการเชื่อมโยงผลการประเมินกับการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน การบริหารจัดการ และการจัดการเรียนรู้ของครูอย่างเป็นระบบ ผลการสังเคราะห์พบว่า ความรับผิดชอบต่อผลลัพธ์ควรตั้งอยู่บนฐานของการเปิดเผยข้อมูลความโปร่งใส การตรวจสอบได้ และการยอมรับผลการดำเนินงานทั้งในด้านความสำเร็จและข้อบกพร่อง โดยมีเป้าหมายเพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาอย่างต่อเนื่อง มากกว่าการปฏิบัติตามเกณฑ์เชิงเอกสารเพียงอย่างเดียว องค์ประกอบสำคัญของการเสริมสร้างความรับผิดชอบต่อผลลัพธ์ ประกอบด้วย 4 ด้าน ได้แก่ 1) นโยบายและหลักการที่มุ่งผลลัพธ์ 2) ระบบการบริหารจัดการที่ใช้ข้อมูลเชิงประจักษ์ 3) ระบบติดตามและประเมินผลที่ส่งเสริมการเรียนรู้และการพัฒนา และ 4) ผลลัพธ์เชิงคุณภาพที่สะท้อนการเปลี่ยนแปลงของผู้เรียน ครู และองค์กร นอกจากนี้ การเสริมสร้างความรับผิดชอบต่อผลลัพธ์จำเป็นต้องอาศัยปัจจัยสนับสนุนที่สำคัญ ได้แก่ ภาวะผู้นำเชิงพัฒนา การมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย การพัฒนาสมรรถนะบุคลากร และวัฒนธรรมองค์กรที่โปร่งใสและมุ่งผลลัพธ์ ทั้งนี้การประกันคุณภาพภายนอกควรปรับบทบาทจากกลไกการควบคุมไปสู่กลไกเพื่อการพัฒนาที่ช่วยให้สถานศึกษาสามารถเรียนรู้จากผลการประเมินและนำข้อมูลไปใช้ในการตัดสินใจเชิงนโยบายและการปรับปรุงการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง ความรับผิดชอบต่อผลลัพธ์ในการประกันคุณภาพภายนอก จึงเป็นหัวใจสำคัญของการยกระดับคุณภาพการศึกษา
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมวิชาการ. (2542). คู่มือการสร้างเสริมค่านิยมคุณธรรม จริยธรรม และวินัยระดับประถมศึกษา. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.
ชโลธร โสมหิรัญ. (2563). การเสริมสร้างความรับผิดชอบต่อสังคมของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โดยการให้คำปรึกษากลุ่ม. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
พฤทธิสาณ ชุมพล, ม.ร.ว. (2554). Accountability: ความตรวจสอบได้ ความรับผิดชอบขึ้นต่อการถูก “คิดบัญชี” ได้. (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2554). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน. (พิมพ์ครั้งที่ 23). กรุงเทพมหานคร: ราชบัณฑิตยสถาน.
สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน). (2550). แนวทางการประกันคุณภาพภายนอกระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน).
สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน). (2567). การประกันคุณภาพภายนอก (พ.ศ. 2567-2571). กรุงเทพมหานคร: สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน).
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2561). การวิจัยและพัฒนารูปแบบกลไกการเสริมสร้างวินัยในสถานศึกษาระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ด้านความรับผิดชอบและการตรงต่อเวลา. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2562). รูปแบบและกลไกการพัฒนาครูในลักษณะเครือข่ายเชิงพื้นที่ 5 พื้นที่. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
อัณศยา จิตใจ. (2568). การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมความรับผิดชอบต่อผลลัพธ์การประกันคุณภาพการศึกษาในการบริหารของโรงเรียนสังกัดเทศบาลนครเชียงราย. วารสารสมาคมพัฒนาวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย, 7(1), 237-244.
Bowen, H. R. (1953). Social responsibilities of the businessman. New York: Harper & Brothers.
Carroll, A. B. (1991). The pyramid of corporate social responsibility: Toward the moral management of organizational stakeholders. Business Horizons, 34(4), 39-48.
Dahlsrud, A. (2008). How corporate social responsibility is defined: An analysis of 37 definitions. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 15(1), 1-13.
Erdag, C. (2017). Accountability policies at schools: A study of path analysis. Educational Sciences: Theory & Practice, 17(4), 1405-1432.
Freeman, R. E. & Reed, D. L. (1983). Stockholders and stakeholders: A new perspective on corporate governance. California Management Review, 25(3), 88-106.
Friedman, M. (2005). Results-based accountability guide. Retrieved April 2, 2024, from http://www.raguide.org
Good, C. V. (1973). Dictionary of education. (3rd ed.). New York: McGraw-Hill.
International Organization for Standardization. (2010). ISO 26000: Guidance on social responsibility. Geneva: ISO.
Joyce, B. & Weil, M. (2000). Models of teaching. (6th ed.). Boston, MA: Allyn & Bacon.
Loeb, S. & Byun, E. (2019). Testing, accountability, and school improvement. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 683(1), 94-109.
Maulid, M. J. (2017). Accountability in education management: The efficient use of fiscal resources in Tanzania. In Doctoral dissertation. University of York.
Miller, W. R. & Rollnick, S. (2012). Motivational interviewing: Helping people change. (3rd ed.). New York: Guilford Press.
OECD. (2010). Accountability and transparency: Principles for good governance in the public sector. Paris: OECD Publishing.
OECD. (2019). Education policy outlook 2019: School evaluation and quality assurance mechanisms. Paris: OECD Publishing.
Patton, M. Q. (2011). Developmental evaluation: Applying complexity concepts to enhance innovation and use. New York: Guilford Press.
Perryman, J. (2009). Inspection and performativity. Journal of Education Policy, 24(5), 611-631.
