การพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนผ่านการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์จากพืชส้มลิ้มของฝากสำหรับผู้สูงอายุ ตำบลป่ามะม่วง อำเภอเมืองตาก จังหวัดตาก

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงคุณภาพนี้เพื่อ 1) ศึกษาการมีส่วนร่วมในการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนผ่านการพัฒนาสินค้าของฝากสำหรับผู้สูงอายุ ตำบลป่ามะม่วง อำเภอเมืองตาก จังหวัดตาก และ 2) เสนอแนวทางการพัฒนา
การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนผ่านการเพิ่มมูลค่าสินค้าของฝากสำหรับผู้สูงอายุในพื้นที่ดังกล่าว โดยดำเนินการสัมภาษณ์เชิงลึก และระดมความคิดเห็นร่วมกับกลุ่มผู้สูงอายุของศูนย์พัฒนาคุณภาพชีวิตและส่งเสริมอาชีพผู้สูงอายุ จำนวน 55 คนคัดเลือกโดยวิธีการเฉพาะเจาะจง ผลการวิจัยพบว่า 1) ผู้สูงอายุในชุมชนให้ความสำคัญกับการนำภูมิปัญญาท้องถิ่นและทรัพยากรที่มีอยู่ในชุมชน และมีส่วนร่วมในการพัฒนาเป็นสินค้าของฝากที่สะท้อนอัตลักษณ์ท้องถิ่นและสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มได้ โดยผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการคัดเลือก คือ “ส้มลิ้ม หรือ มะม่วงกวน” ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์พื้นถิ่นที่มีศักยภาพในการต่อยอดเชิงพาณิชย์ โดยมีการประยุกต์ใช้กระบวนการมีส่วนร่วมในการออกแบบและพัฒนาบรรจุภัณฑ์ให้มีความทันสมัย สะดวกต่อการพกพา การบริโภค และเหมาะสมกับความต้องการของนักท่องเที่ยว และ 2) แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนผ่านการเพิ่มมูลค่าสินค้าของฝากสำหรับผู้สูงอายุ ควรให้ความสำคัญกับปัจจัยส่วนประสมทางการตลาด 7 ด้าน ได้แก่ ด้านผลิตภัณฑ์ ด้านราคา ด้านช่องทางการจัดจำหน่าย ด้านการส่งเสริมการตลาด ด้านบุคลากร ด้านการสร้างและนำเสนอลักษณะทางกายภาพ และด้านกระบวนการ ตามลำดับ สะท้อนให้เห็นว่าการมีส่วนร่วมของผู้สูงอายุในการพัฒนาสินค้าของฝากสามารถช่วยสร้างรายได้ เสริมสร้างคุณค่าให้แก่ภูมิปัญญาท้องถิ่น และสนับสนุนการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนของชุมชนในระยะยาว โดยมีองค์ความรู้ใหม่ คือ โมเดลการพัฒนาสินค้าของฝากโดยผู้สูงอายุ เชื่อมโยงทุนวัฒนธรรม การมีส่วนร่วม การเพิ่มมูลค่า และการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน