พลวัตการใช้และการประกอบสร้างพื้นที่ย่านถนนเสน่หานุสรณ์เพื่อการท่องเที่ยว

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์พลวัตการใช้และการประกอบสร้างพื้นที่ย่านถนนเสน่หานุสรณ์เพื่อการท่องเที่ยว อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลจากการวิเคราะห์เอกสาร การสังเกตภาคสนาม และการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 30 คน ซึ่งมีประสบการณ์เกี่ยวข้องกับพื้นที่ไม่น้อยกว่า 5 ปี ร่วมกับการเลือกแบบลูกโซ่ ครอบคลุมผู้แทนหน่วยงานภาครัฐ ผู้ประกอบการ ผู้นำชุมชน และประชาชนในพื้นที่ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา และการวิเคราะห์เชิงตีความ ภายใต้กรอบแนวคิดการผลิตพื้นที่ของ Henri Lefebvre พร้อมตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลด้วยวิธีการตรวจสอบแบบสามเส้า ผลการวิจัยพบว่า พลวัตการใช้และการประกอบสร้างพื้นที่ย่านถนนเสน่หานุสรณ์สามารถจำแนกเป็น 3 ช่วงสำคัญ ได้แก่ 1) ยุครางสร้างเมือง (ก่อน พ.ศ. 2515) พื้นที่ก่อรูปจากวิถีชีวิต การสัญจร การค้าขาย และการปฏิสัมพันธ์ทางสังคมของผู้คน จนเกิดเป็นพื้นที่ใช้สอยในชีวิตประจำวัน 2) ยุคบันเทิง (พ.ศ. 2515 - 2540) พื้นที่ถูกกำหนดผ่านนโยบายการพัฒนาเมือง การวางผังเมือง และการลงทุนของภาครัฐและภาคเอกชน ส่งผลให้ย่านดังกล่าวกลายเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจ ธุรกิจบริการ และการท่องเที่ยวของเมืองหาดใหญ่ และ 3) ยุคถนนคนเดิน (พ.ศ. 2541 - 2568) พื้นที่ได้รับการสร้างความหมายใหม่ผ่านการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและกิจกรรมสร้างสรรค์ การมีส่วนร่วมของภาคส่วนต่าง ๆ และการสื่อสารผ่านสื่อสังคมออนไลน์ ข้อค้นพบสะท้อนว่า พื้นที่เมืองมิได้เป็นเพียงโครงสร้างทางกายภาพ แต่เป็นผลผลิตจากปฏิสัมพันธ์ระหว่างภาครัฐ ภาคธุรกิจ ชุมชน และนักท่องเที่ยว ที่ร่วมกันต่อรองความหมาย ปรับเปลี่ยนรูปแบบการใช้พื้นที่ และสร้างอัตลักษณ์ใหม่บนฐานทุนทางวัฒนธรรมให้สอดคล้องกับบริบทเมืองชายแดน