สถานะทางกฎหมายและการคุ้มครองทรัพย์สินของวัด: การบริหารจัดการเงินบริจาคและที่ธรณีสงฆ์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการเรื่องสถานะทางกฎหมายและการคุ้มครองทรัพย์สินของวัด การบริหารจัดการเงินบริจาคและที่ธรณีสงฆ์ มุ่งศึกษาและวิเคราะห์สถานะทางกฎหมายรวมถึงกลไกการคุ้มครองศาสนสมบัติของวัด และใช้การศึกษาจากเอกสารและบทบัญญัติกฎหมายที่เกี่ยวข้อง โดยเน้นกระบวนการบริหารจัดการเงินบริจาคและที่ดินธรณีสงฆ์ภายใต้บริบทสังคมและกฎหมายไทยปัจจุบัน แม้วัดจะมีสถานะเป็นนิติบุคคลตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ ซึ่งได้รับการรับรองสิทธิและหน้าที่ตามกฎหมาย ในทางปฏิบัติกลับเผชิญความท้าทายเชิงโครงสร้างรอบด้าน ทั้งประเด็นความโปร่งใส ความคลุมเครือของตัวบทกฎหมาย และการขาดระบบการตรวจสอบที่มีประสิทธิภาพในส่วนของการบริหารจัดการเงินบริจาค ขณะที่การคุ้มครองที่ธรณีสงฆ์ประสบปัญหาการบุกรุกครอบครองพื้นที่ ซึ่งมีความซับซ้อนในมิติทางกฎหมายเนื่องจากระบบกฎหมายไทยกำหนดมาตรการคุ้มครองที่ธรณีสงฆ์ไว้อย่างเคร่งครัด โดยห้ามไม่ให้มีการโอนกรรมสิทธิ์แก่บุคคลใด เว้นแต่จะดำเนินการตราเป็นพระราชบัญญัติเท่านั้น แม้ปัจจุบันจะมีกฎกระทรวงและระเบียบสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติคอยกำกับดูแล แต่การบังคับใช้กฎหมายและการบูรณาการร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังขาดเสถียรภาพ โครงสร้างการบริหารจัดการทรัพย์สินของวัดส่วนใหญ่ยังคงผูกขาดอยู่ภายใต้อำนาจและการตัดสินใจของเจ้าอาวาสและไวยาวัจกร การปฏิรูปกฎหมายธรรมาภิบาลศาสนสถานมุ่งเน้นความโปร่งใสทางการเงินและเปิดโอกาสให้ชุมชนร่วมตรวจสอบเพื่อปกป้องศาสนสมบัติข้อเสนอแนะเพิ่มเติม คือ ควรนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาสร้างแพลตฟอร์มส่วนกลางเพื่อเปิดเผยบัญชีทรัพย์สินให้ประชาชนเข้าถึงและตรวจสอบได้ง่าย พร้อมทั้งควรจัดตั้งทีมผู้เชี่ยวชาญเพื่อลงพื้นที่ให้ความรู้ด้านการทำบัญชีมาตรฐานแก่บุคลากรของวัด เพื่อสร้างความโปร่งใสและรักษาศรัทธาอย่างยั่งยืน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
นฤพนธ์ เมืองจันทร์ และศิวัช ศรีโภคางกุล. (2019). การบริหารจัดการเงินสนับสนุนจากภาครัฐ เงินบริจาค และทรัพย์สินของวัด. Journal, Silpakorn University, 12(5), 167-180.
นิติพันธ์ อินทโชติ. (2563). พระราชบัญญัติคณะสงฆ์. วารสารชัยภูมิปริทรรศน์, 3(3), 52-60.
พระครูปริยัติกิตตยาภรณ์ (สุทัศน์ กิตตินาโม) และวรพจน์ ถนอมกุล. (2567). ปัญหาทางกฎหมายในการกำหนดระยะเวลาและการคุ้มครองการให้เช่าที่ดินของวัดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์และพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535. วารสารพุทธสังคมวิทยาปริทรรศน์, 9(4), 198-209.
พระเทพคุณาภรณ์ (โสภณ โสภณจิตฺโต พุ่มพวง). (2564). ศาสนสมบัติภายใน วัดเทวราชกุญชร วรวิหาร. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 8(4), 131-141.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2543). ความสำคัญของพระพุทธศาสนาในฐานะเป็นศาสนาประจำชาติ. กรุงเทพมหานคร: สหธรรมิก.
พระใบฎีกาสุชินนะ อนิญชิโต. (2563). การจัดการเงินและทรัพย์สินของวัด. วารสาร มจร การพัฒนาสังคม, 5(2), 66-77.
พระมหาวิทยา คำรัง และเพิ่ม หลวงแก้ว. (2568). มาตรการทางกฎหมายในการจัดการทรัพย์สินของวัดที่ได้มาจากเงินอุดหนุนและเงินทำบุญบริจาค. วารสารปัญญาปณิธาน, 10(1), 403-416.
พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535. (2505). ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 79 ตอนที่ 115 หน้าที่ 29 (31 ธันวาคม 2505).
พระสิทธินิติธาดา. (2559). สถานภาพทางกฎหมายของวัดที่มิได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาและสำนักสงฆ์. วารสารรามคำแหง ฉบับนิติศาสตร์, 5(1), 53-81.
พระอุดมสิทธินายก (กำพล คุณงฺกโร). (2569). กฎหมายคณะสงฆ์ว่าด้วยทรัพย์สินของวัดและการบริจาคในนามวัด. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 9(1), 256-269.
พระอุดมสิทธินายก (กำพล คุณงฺกโร) และคณะ. (2566). การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการทรัพย์สินของวัดในจังหวัดนนทบุรี. Journal of Buddhist Innovation and Management, 6(4), 53-67.
ภิรนา พุทธรัตน์. (2560). สิทธิของวัดในทรัพย์มรดกของพระภิกษุตามกฎหมาย. วารสารวิทยาลัยสงฆ์ลำปาง, 6(1), 18-27.
วชิระ ศิริลักษ์. (2566). สถาบันสงฆ์กับสังคมปัจจุบัน. วารสารพุทธศาสน์สังคมร่วมสมัย, 2(1), 57-62.
วัชรากรณ์ อนุพันธ์. (2566). การปกครองคณะสงฆ์กับคดีเพิกถอนคำสั่งทางปกครอง. วารสารมหาจุฬาคชสาร, 14(1), 9-19.
