MA-KE Model: รูปแบบการจัดการเรียนรู้เมกเกอร์สเปซทางสังคมศึกษา เพื่อส่งเสริมสมรรถนะนักศึกษาครูสังคมศึกษาในห้องเรียนวิถีถัดไป
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การผลิตครูสังคมศึกษาในบริบทห้องเรียนวิถีถัดไปยังขาดกรอบปฏิบัติการที่เชื่อมโยงการสร้างองค์ความรู้ การคิดเชิงวิพากษ์ การมีส่วนร่วมทางสังคมวัฒนธรรม และการพัฒนาสมรรถนะครูอย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะในบริบทเมกเกอร์สเปซที่งานวิจัยส่วนใหญ่ยังคงจำกัดในบริบท STEM งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อออกแบบ MA-KE Model ในฐานะรูปแบบการสอนเมกเกอร์สเปซทางสังคมศึกษาสำหรับนักศึกษาครู และ 2) เพื่อศึกษาสมรรถนะของนักศึกษาครูที่พัฒนาขึ้นจากการใช้โมเดลดังกล่าว ดำเนินการวิจัยและพัฒนาเชิงคุณภาพตามกรอบการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ผ่านวงรอบวางแผน ปฏิบัติ สังเกต และสะท้อนคิด บูรณาการทฤษฎีทางการศึกษาเข้ากับบริบทสังคมวัฒนธรรมล้านนา ผู้เข้าร่วมวิจัย ประกอบด้วย นักศึกษาครูสังคมศึกษา มหาวิทยาลัย เชียงใหม่ จำนวน 64 คน และนักเรียนมัธยมศึกษา 40 คน จาก 2 โรงเรียนที่คัดเลือกแบบเจาะจง โดยพิจารณาจากความแตกต่างของบริบททุนดิจิทัลและทุนทางวัฒนธรรม ได้แก่ โรงเรียนเอกชนในเขตเมือง และโรงเรียนพักนอนกลุ่มนักเรียนชาติพันธุ์ เก็บข้อมูลด้วยแบบบันทึกการสังเกต การสนทนากลุ่ม แบบสอบถามปลายเปิด บันทึกการสะท้อนคิด และชิ้นงานนักศึกษาครู วิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เชิงคุณภาพแบบวนซ้ำ ผลการวิจัยพบว่า MA-KE Model ประกอบด้วย 4 ขั้น ได้แก่ การทำแผนที่ผู้เรียน การออกแบบการเรียนรู้ การปฏิบัติการสร้างสรรค์ และการประเมินและยกระดับ โดยนักศึกษาครูพัฒนาสมรรถนะ 6 ด้านที่ทำงานในลักษณะระบบนิเวศสมรรถนะซึ่งแต่ละองค์ประกอบพึ่งพิงและยกระดับกันอย่างเป็นระบบ งานวิจัยนี้เสนอคุณูปการเชิงทฤษฎีสามประการ ได้แก่ กรอบการสอนผ่านวัฒนธรรมและเมกเกอร์สเปซ การสะท้อนคิดเพื่อการเปลี่ยนแปลง และระบบนิเวศสมรรถนะ MA-KE สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน SDG 4.7 และ 10
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.). (2566). Internet Lost Education Error! เรียกใช้เมื่อ 21 กรกฎาคม 2569 จาก https://www.eef.or.th/article-190423/
ข้อบังคับคุรุสภาว่าด้วยมาตรฐานวิชาชีพ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2562. (2563). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 136 ตอนพิเศษ 68 ง หน้า 18-20 (20 มีนาคม 2563).
สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI). (2560). พัฒนาครูไทย เริ่มตั้งแต่ปรับหลักสูตรถึงกระบวนการพัฒนาต่อเนื่อง. เรียกใช้เมื่อ 21 กรกฎาคม 2569 จาก https://tdri.or.th/2017/06/education-teacher-reform/
อานุภาพ เลขะกุล. (2564). ความปกติถัดไปอุดมศึกษา: ความท้าทาย. วารสารการศึกษาและนวัตกรรมการเรียนรู้, 1(2), 111-125.
Andrews, M. E. et al. (2021). Self-efficacy and belonging: the impact of a university makerspace. International Journal of STEM Education, 8(1), 1-18.
Apple, M. W. (2013). Can Education Change Society? Abingdon: Routledge.
Arifin, Z. et al. (2025). The effect of inquiry-based learning on students’ critical thinking skills in science education: A systematic review and meta-analysis. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 21(3), 1-24.
Banks, J. A. & McGee, C. A. (1989). Multicultural Education. Boston: Allyn & Bacon.
Beetham, H. & Sharpe, R. (2013). Rethinking Pedagogy for a Digital Age: designing for 21st century learning. New York: Routledge.
Braidotti, R. (2013). The Posthuman. Cambridge: Polity Press.
Culala, H. J. D. (2022). The “New Normal” in Education and the Future of Schooling. KnE Social Sciences, 1(2022), 40-47.
Darling-Hammond, L. et al. (2017). Effective Teacher Professional Development. Palo Alto: Learning Policy Institute.
Freire, P. (1970). Pedagogy of the Oppressed. New York: Continuum Books.
Halverson, E. R. & Sheridan, K. M. (2014). The Maker Movement in Education. Harvard Educational Review, 84(4), 495-504.
Kemmis, S. & McTaggart, R. (2005). Participatory Action Research: Communicative Action and the Public Sphere. (3rd ed.). Thousand Oaks: Sage Publications Ltd.
Khaewphuang, P. & Nuangchalerm, P. (2025). Components and Indicators of Instructional Design Competence for Thai Pre-Service Teachers. Journal of Practical Studies in Education, 6(2), 14-22.
Kyambade, M. et al. (2025). Exploring the evolution of artificial intelligence in education: from AI-guided learning to learner-personalized paradigms. Cogent Education, 12(1), https://doi.org/10.1080/2331186X.2025.2505297.
Lave, J. & Wenger, E. (1991). Situated Learning: Legitimate Peripheral Participation. Cambridge: Cambridge University Press.
Lincoln, Y. S. & Guba, E. G. (1985). Naturalistic Inquiry. Beverly Hills: Sage Publications.
Mezirow, J. (1991). Transformative Dimensions of Adult Learning. San Francisco: Jossey-Bass.
Moll, L. et al. (1992). Funds of Knowledge for Teaching: Using a Qualitative Approach to Connect Home and Classrooms. Qualitative Issues in Educational Research, 31(2), 132-141.
National Council for the Social Studies. (2013). The College, Career, and Civic Life (C3) Framework for Social Studies State Standards: Guidance for Enhancing the Rigor of K-12 Civics, Economics, Geography, and History. Silver Spring: National Council for the Social Studies.
Papert, S. & Harel, I. (1990). Situating Constructionism. Cambridge: MIT Media Laboratory.
Pardede, P. (2024). The Strands and Findings of Recent Research on Technology-enhanced Collaborative Writing in EFL Settings: A Systematic Review. Journal of English Teaching, 10(2), 170-182.
Piaget, J. (1972). Intellectual evolution from adolescence to adulthood. Human Development, 15(1), 1-12.
Quintana-Ordorika, A. et al. (2024). The Impact of Using Collaborative Online International Learning during the Design of Maker Educational Practices by Pre-Service Teachers. Sustainability, 16(3), 1-13.
Schön, D. A. (1983). Educating the Reflective Practitioner. Towards a New Design for Teaching and Learning in the Professions. San Francisco: Jossey-Bass.
Shulman, L. S. (1987). Knowledge and Teaching: Foundations of the New Reform. Harvard Educational Review, 57(1), 1-23.
Tseng, H. & Inman, C. (2024). New Normal in higher education for the post-COVID-19 world: Reimagining and reexamining factors for student success in online learning. Online Learning, 29(2), 213-240.
Vongkulluksn, V. W. et al. (2018). The role of value on teachers’ internalization of external barriers and externalization of personal beliefs for classroom technology integration. Computers and Education, 118, 70-81. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2017.11.009.
Vossoughi, S. et al. (2016). Making Through the Lens of Culture and Power: Toward Transformative Visions for Educational Equity. Harvard Educational Review, 86(2), 206-232.
Wineburg, S. (2001). Historical Thinking and Other Unnatural Acts: Charting the Future of Teaching the Past (Critical Perspectives on The Past). Philadelphia: Temple University Press.
